ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı: İran'daki olaylarda ölenlerin sayısı 5 bini geçti
ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), İran'da ekonomik sorunlar nedeniyle başlayan eylemlerde hayatını kaybedenlerin sayısının 5 bin 2’ye yükseldiğini duyurdu.
İstanbul
HRANA’nın haberine göre, ülkenin birçok noktasındaki olaylar sonucunda 26 bin 752 kişi gözaltına alındı. Gösterilerde çıkan olaylarda 207 güvenlik görevlisi dahil 5 bin 2 kişi yaşamını yitirdi.
HRANA, dünkü haberinde ölü sayısının 4 bin 902’ye çıktığını duyurmuştu.
AA'nın WhatsApp kanallarına katılın, önemli gelişmeler cebinize düşsün.
🔹 Gündemdeki gelişmeler, özel haber, analiz, fotoğraf ve videolar için Anadolu Ajansı
🔹 Anlık gelişmeler için AA Canlı
İran, 800 kişinin idamına ilişkin iddiaları bir kez daha yalanladı
İran Yargı Erkine bağlı Mizan Haber Ajansı'na göre, İran Genel Başsavcısı Muhammed Muvahhidi, İlmiye medreselerinin kurduğu Hibrit Savaş Karargahı'nda katıldığı bir toplantıda gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
ABD Başkanı Trump'ın, İran halkının kararlı tutumunu gördükten sonra tutarsız açıklamalar yaptığını söyleyen Muvahhidi, "Tahran yönetiminin 800 kişinin idam cezasını infaz etmekten vazgeçtiği" yönündeki iddialar hakkında, "İddialar tamamen asılsızdır. Konuyla ilgili ne bir sayı söz konusu ne de yargı tarafından alınmış bir karar." diye konuştu.
Trump, 16 Ocak'ta sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran yönetiminin 800'den fazla idamı iptal ettiğine işaret ederek, "Planlanan tüm infazların (800'den fazla) İran yönetimi tarafından iptal edilmiş olmasına büyük saygı duyuyorum. Teşekkürler." ifadelerini kullanmıştı.
İran'dan protestolara yönelik tutumu gerekçesiyle Tahran'ı kınayan AP karar tasarısına tepki
İran Dışişleri Bakanlığının ABD merkezli X sosyal medya platformundan yapılan açıklamada, AP'nin karar tasarısına tepki gösterildi.
Açıklamada, "İran Dışişleri Bakanlığı, ülkede yaşanan son olaylara ilişkin gerçeklikten uzak iddialarla İran'a yönelik müdahaleci tutum içeren ve Avrupa Parlamentosu tarafından kabul edilen kararı şiddetle kınamaktadır." ifadeleri yer aldı.
AP'yi, ABD ve İsrail'in yasa dışı eylemlerine kayıtsız kalmakla suçlayan açıklamada, şu ifadelere yer verildi:
"Avrupa Parlamentosu, Filistin'deki soykırım ile İran sokaklarında işlenen suçları görmezden gelerek İran'ı suçlama ve kamuoyunun dikkatini Siyonist rejimin işlediği suçlardan uzaklaştırma gayreti içerisindedir.
Avrupa Parlamentosu kararının hazırlayıcıları, İsrail'e bağlı medya unsurları ile ABD'deki savaş yanlıları tarafından ortaya atılan yalanları esas alıyor. İran'daki barışçıl eylemlerin Siyonist rejime bağlı unsurlar tarafından şiddet sarmalına dönüştürüldüğüne dair birçok görüntü ve kanıt olmasına rağmen, art niyetli olarak İran'a yönelik klasikleşen suçlamaları tekrar ediyor."
Bakanlık ayrıca, İran'ın, anayasal ve uluslararası yükümlülükleri dahilinde halkını koruyacağını ve terör eylemleri ile dış müdahalelere karşı kamu düzenini korumak için kararlı bir duruş sergileyeceğini beyan etti.
Avrupa Parlamentosu (AP), protestolara yönelik tutumu nedeniyle İran rejimini kınayan karar tasarısını kabul etmişti.
AP Genel Kurulunda yapılan oylamada milletvekilleri, 57 çekimser, 9 aleyhte oya karşı 562 lehte oyla İran'daki gösterilerle ilgili karar tasarısını kabul etmişti.
Kabul edilen kararda vekiller, "binlerce protestocunun öldürülmesinin, İran rejiminin muhalifleri bastırma yönteminde caydırıcılıktan stratejik imhaya doğru ürkütücü bir kaymaya işaret ettiğinden" endişe duyduklarını bildirmişti.
BM Komiseri Türk, İran'daki tüm insan hakları ihlalleri için bağımsız soruşturma talep etti
Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, BM İnsan Hakları Konseyinin, İran'daki insan hakları durumunu ele almak üzere düzenlediği özel oturumda konuştu.
İran sokaklarındaki vahşetin azalmış olsa da sürdüğünü kaydeden Türk, "İran halkına yönelik şiddetli baskı, ülkenin sorunlarının hiçbirini çözmüyor. Aksine daha fazla insan hakları ihlali, istikrarsızlık ve kan dökülmesine zemin hazırlıyor." dedi.
Türk, 8 Ocak'ta güvenlik güçlerinin göstericilere karşı gerçek mermi kullanmasıyla yoğunlaşan güvenlik operasyonu sırasında çocuklar dahil binlerce kişinin öldürüldüğünü belirtti.
8 Ocak'ta başlatılan iletişim kesintisi ve İran'a erişimlerinin olmaması nedeniyle daha spesifik gerçekleri doğrulamakta zorlandıklarını ifade eden Türk, "Barışçıl protestocuların sokaklarda, yerleşim bölgelerinde, üniversitelerde ve sağlık tesislerinde öldürüldüğü bildiriliyor." şeklinde konuştu.
Türk, güvenlik güçlerinin birçok şehirde toplu tutuklamalar yaptığını söyleyerek, avukatlar, insan hakları savunucuları, aktivistler ve sıradan sivillerin gözaltına alındığı yönünde işaretler olduğunun altını çizdi.
"Tek yol, tüm İranlıların katıldığı, insan haklarına dayalı diyalogdur"
İran'ın, dünyanın en çok idam gerçekleştiren ülkeleri arasında yer aldığını hatırlatan Türk, 2025'te en az 1500 kişinin idam edildiğinin bildirildiğini ve bunun bir önceki yıla göre yüzde 50'lik artış anlamına geldiğini dile getirdi.
Türk, sözlerini şöyle sürdürdü:
"İranlı yetkililerin, protestolarla bağlantılı olarak gözaltına alınanların idam edilip edilmeyeceği konusunda çelişkili açıklamaları beni derinden endişelendiriyor. Dışişleri Bakanı, idamların söz konusu olmadığını söylerken, üst düzey yargı yetkilileri protestocuları zorunlu idam cezası gerektiren suçlamalarla tehdit etmeye devam ediyor. Bu korkutucu tırmanıştan çıkışın tek yolu, tüm İranlıların katıldığı, insan haklarına dayalı diyalogdur."
İran yetkililerine "duruşmasız yargılamalar ve orantısız cezalar dahil acımasız baskılarını" yeniden gözden geçirme ve bunlardan geri adım atma çağrısında bulunan Türk, keyfi olarak gözaltına alınan herkesin derhal serbest bırakılmasını talep etti.
Volker Türk, İranlı yetkililere çağrılarını şöyle sıraladı:
"İdam cezasına tamamen son verilmesini talep ediyorum. Hükümeti internet ve iletişim kesintisine son vermeye ve bunu sistematik bir uygulama olarak kullanmayı bırakmaya çağırıyorum. Hesap verebilirliğin sağlanmasını istiyorum. Geçmişteki insan hakları ihlallerine ilişkin uzun süredir devam eden cezasızlık, İran'da öfke ve gerilimi körüklüyor. Bu nedenle, uluslararası standartlara uygun olarak, tüm insan hakları ihlallerine ilişkin bağımsız soruşturmalar yapılmasını talep ediyorum. Öte yandan yetkilileri, güveni yeniden inşa etmeyi ve toplumsal sözleşmeyi onarmayı içeren reformlar başlatmaya çağırıyorum. Uluslararası toplumu da yaptırımların İran halkının insan hakları üzerindeki etkisini ele almak için acil adımlar atmaya çağırıyorum."
İran'daki gösteriler
İran'da 28 Aralık 2025'te yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve ekonomik sıkıntıların derinleşmesi nedeniyle Tahran Büyük Çarşı'da esnafın öncülüğünde başlayan gösteriler ülke geneline yayılmıştı.
Başkent Tahran'da 8 Ocak'ta şiddetlenen protestolar sırasında çıkan olaylar sonucu ülke yönetimi internet erişimini engellemişti.
İran Şehit ve Gaziler Vakfının Adli Tıp Kurumu tarafından dün yapılan açıklamada, gösteriler sırasında çıkan olaylarda güvenlik güçleri ve siviller dahil 3 bin 117 kişinin hayatını kaybettiği belirtilmişti.
Bu kişilerden 2 bin 427'sinin "silahlı terör grupları" tarafından öldürülen güvenlik güçleri ile sivil vatandaşlar olduğu ifade edilirken 690 kişi hakkında ise bilgi verilmemişti.
İran’da gösteriler azalmış olsa da ABD’nin Virginia eyaleti merkezli HRANA, daha fazla vakayı doğruladığını öne sürerek ölü ve gözaltı sayılarını güncellemeye devam ediyor.
Anadolu Ajansı web sitesinde, AA Haber Akış Sistemi (HAS) üzerinden abonelere sunulan haberler, özetlenerek yayımlanmaktadır. Abonelik için lütfen iletişime geçiniz.
