Avrupa'da enerji arz güvenliği için "tavan fiyat" ve "kısıtlama" tedbirleri devreye alınıyor

Orta Doğu'da tırmanan jeopolitik gerilimin neden olduğu enerji fiyat artışları, Avrupa ülkelerini akaryakıt fiyatlarına karşı bir dizi sert önlemi hayata geçirmeye sevk etti.

Fransa'daki akaryakıt istasyonlarının üçte birini işleten TotalEnergies, piyasalardaki "olağanüstü oynaklığa" karşı fiyatları sabitleme kararı aldı. Şirketten yapılan açıklamada, 13 Mart'tan itibaren geçerli olmak üzere benzinin litre fiyatının 1,99 avro, motorinin ise 2,09 avro ile sınırlandırıldığı bildirildi. Ay sonuna kadar uygulanması planlanan tedbirlerin, nisan başında küresel petrol piyasasındaki gelişmelere göre yeniden değerlendirileceği kaydedildi.

Petrol fiyatlarındaki sert yükselişin merkezinde Orta Doğu'daki jeopolitik kriz yer alıyor. Şubat sonunda ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı hava saldırılarının ardından, dünya petrol ticareti için kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiği durma noktasına geldi. Basra Körfezi'ndeki tankerlere yönelik saldırılar arz güvenliği endişelerini körüklerken, Brent petrolün varil fiyatı geçici olarak 100 dolar sınırını aştı.

Avrupa genelinde müdahale dalgası

Almanya Ekonomi ve Enerji Bakanı Katherina Reiche, petrol istasyonlarındaki spekülatif fiyat hareketlerini önlemek amacıyla "Avusturya Modeli"ne geçileceğini duyurdu. Yeni düzenlemeyle istasyonlar, akaryakıt fiyatlarını gün içinde yalnızca bir kez artırabilecek. Ayrıca Berlin yönetimi, piyasadaki arz baskısını hafifletmek için Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) stratejik petrol rezervlerini kullanma kararına katılım sağlayacak.

Doğu ve Güneydoğu Avrupa ülkeleri, fiyat artışlarını dizginlemek için daha doğrudan yöntemleri tercih ediyor:

Macaristan Başbakanı Viktor Orban, benzinin litresini 595 forint (1,77 dolar), motorini ise 615 forintte (1,83 dolar) sabitlediklerini açıkladı.

Hırvatistan, Arnavutluk ve Kosova'da ise perakende fiyatlara sınırlama getirilirken, petrol şirketlerinin kar marjları denetim altına alındı.

Yunanistan'da da hükümet, akaryakıt ve temel gıda ürünlerinde kar marjlarını üç ay boyunca sınırlandırma kararı aldı.

İtalya'da artan fiyatlardan elde edilen ek KDV gelirlerinin tüketicilere destek paketi olarak sunulması ve haksız kazanç sağlayan şirketlere yönelik denetimlerin artırılması kararlaştırıldı.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu ise enerji faturalarını düşürmek ve vatandaşları korumak amacıyla "Vatandaş Enerji Paketi" kapsamında yeni teşvikler ve fiyat izleme mekanizmaları üzerinde çalışıyor. Enerji uzmanları, Brent petrolün 100 dolar seviyesinde kalmaya devam etmesi durumunda, Avrupalı sürücülerin yıllık yakıt maliyetlerinin ortalama 220 avro artabileceği uyarısında bulunuyor.