Kulturë

Mveti, instrumenti i lashtë nga Afrika Qendrore që kombinon mitologjinë dhe muzikën

I konsideruar si një nga mjetet më të vjetra të rrëfimit të historive në Kamerun, Gabon, Guinenë Ekuatoriale dhe Republikën e Kongos, mveti nuk është vetëm një instrument muzikor, por edhe një sistem njohurish.

Ahmet Emin Dönmez  | 15.02.2026 - Përdıtësım : 15.02.2026
Mveti, instrumenti i lashtë nga Afrika Qendrore që kombinon mitologjinë dhe muzikën Foto: Ahmet Emin Dönmez/AA

Yaounde

Mveti, një instrument tradicional që i përket kulturës Fang-Beti të Afrikës Qendrore, vazhdon të ekzistojë si një trashëgimi kulturore shumështresore që kombinon muzikën dhe mitologjinë.

I konsideruar si një nga mjetet më të vjetra të rrëfimit të historive në Kamerun, Gabon, Guinenë Ekuatoriale dhe Republikën e Kongos, mveti nuk është vetëm një instrument muzikor, por edhe një sistem njohurish gojore që përdoret për të transmetuar mitologjinë, historinë dhe vlerat shoqërore.

Në traditë, mjeshtrat e mvetit konsiderohen gjithashtu njerëz të mençur.

Epika, historitë gjenealogjike, rrëfimet e migrimit dhe rrëfimet heroike përcillen gjatë këtyre shfaqjeve. Meqenëse procesi i të nxënit brenda komunitetit është gojor, të rinjtë mësojnë koncepte të historisë, moralit dhe rendit shoqëror përmes këtyre rrëfimeve.

Në disa rajone, rrëfimet e mvetit konsiderohen gjithashtu pjesë e ceremonive të inicimit. Në këtë drejtim, instrumenti vlerësohet jo vetëm si një mjet artistik, por edhe si një mjet edukativ dhe ritual.

- Përdoret për të motivuar ushtarët

Artisti nga Kameruni i mvetit, François Alimar, foli për Anadolu rreth vendit të mvetit në mitologjinë afrikane, historisë së tij dhe përdorimit të tij aktual.

Duke deklaruar se mveti mban një vend të rëndësishëm në mitologjinë afrikane, Alimar tha: "Mveti i parë u krijua nga Oyono Ada Ngone, një luftëtar nga populli Fang-Beti. Ngone hyri në një gjendje vetëdijeje që mund ta quajmë një gjendje kome iniciuese gjatë një beteje. Gjatë kësaj gjendjeje, ai mori zbulesën e mvetit dhe gjithashtu mësoi rreth krijimit të botës, shfaqjes së njerëzve dhe strukturës së shtresuar të perëndive. Pastaj u zgjua, shkoi në pyll, preu një bambu, përgatiti kunguj dhe bëri mvetin e parë".

Alimar vuri në dukje se fillimisht, mveti përdorej për të motivuar ushtarët. "Mvet përdorej për të treguar historinë e një populli që zotëronte sekretin e pavdekësisë, një popull që nuk vdiste kurrë. Sipas mitologjisë, populli Ekang-Mbom zotëronte sekretin e pavdekësisë, dhe populli Kwii donte ta merrte atë. Luftërat zhvilloheshin midis dy popujve, dhe të pavdekshmit dilnin gjithmonë fitimtarë", tha ai.

- Besohej se mveti lidhte të gjallët dhe të vdekurit

Alimar gjithashtu theksoi se mveti kishte një funksion edukativ të ngjashëm me fabulat, duke thënë: "Mvet shoqëron përrallat. Historitë u tregoheshin fëmijëve të shoqëruar nga mveti, duke mësuar vlerat morale dhe si të silleshin në shoqëri. Në të kaluarën, mveti shihej si një urë midis të gjallëve dhe botës së të vdekurve. Besohej se (mveti) mund të kontaktonte të vdekurit dhe t'u përcillte atyre problemet e të gjallëve. Në një natë mvet, zgjidhjet për problemet shoqërore ofroheshin përmes këngës. Ky ishte roli themelor, ose kryesor, i instrumentit mvet".

Në ueb-faqen e Anadolu Agency mbi sistemin rrjedhës të lajmeve të AA një pjesë e lajmeve të ofruara ndaj abonentëve publikohen duke u përmbledhur. Për abonim ju lutemi na kontaktoni.
Tema relevante
Bu haberi paylaşın