'Süper hücre fırtınası' güney Marmara'yı vurdu

İSTANBUL - Hanife Sevinç

Samsun Üniversitesi Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi Dekan Yardımcısı ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Abdullah Kahraman, gök gürültülü fırtınaların sadece yüzde birini oluşturan, hem dar alanlarda hem de kısa süreli görülen, çapı 5 santimetreden büyük, yumurta ebatlarında dolu hadiselerinin yaşanmasına neden olan süper hücreli fırtınanın, dün Marmara Bölgesinin güney kesimlerinde etkisini gösterdiğini söyledi.

AA muhabirinin sorularını cevaplayan Kahraman, genellikle dar alanlarda 5-10 kilometrelik bölgede sağanak şeklinde yağış bırakan bulut tipinin, gök gürültülü yağış sistemini oluşturduğunu söyledi.

Süper hücre denilen fırtına cinsinin, aslında bütün gök gürültülü fırtınaların sadece yüzde biri civarında olduğunu ifade eden Kahraman, "Çok çok nadir görülür. 5-10 kilometre genişliğinde bulut yapısına sahip bir sistem. Hem dar alanlarda hem de kısa süreli görülür." diye konuştu.

"Nadir görülen ama aynı zamanda en tehlikeli olan bir cins"

Bunun her yıl belirli bir noktada ya da belirli bir şehir üzerinde görülecek bir sistem olmadığını dile getiren Kahraman, şöyle devam etti:

"Süper hücreli fırtınaları, diğer gök gürültülü fırtınalardan ayıran özeliklerinin başında, çok organize fırtına biçimi olmasıdır. Yükselici hava hareketleri belli bir helezonik bir şekilde yükselir. Bunun olması için belli başlı rüzgar, sıcaklık koşullarının oluşması gerekiyor. Nadir görülen ama aynı zamanda en tehlikeli olan bir cins. Çünkü, bunlar özellikle karada görülen yıkıcı hortumların hemen hemen tamamından sorumlu fırtınalar. Ülkemizde de görülen zayıf deniz hortumları değil, ABD'deki yıkıcı hortumları süper hücreli fırtınalar üretir. Ama bütün süper hücreli fırtınalar hortuma neden olmaz. ABD'deki çalışmalara göre süper hücreli fırtınaların yaklaşık yüzde 20'si hortum üretiyor."

Süper hücreli fırtınaların daha çok yıldırım ve şimşek, sele neden olabilen kısa süreli aşırı yağışlara da neden olduğunu ifade eden Kahraman, "Çapı 5 santimetreden büyük dolu hadiselerinin hemen hemen tamamı süper hücreli fırtınalardan meydana geliyor. Diğer gök gürültülü fırtınalar da dolu oluşturabiliyor fakat yumurta büyüklüğündeki dolu tanelerini süper hücreli fırtınalar oluşturur. Dolu tanesinin büyümesi için bulut içindeki aşağı yukarı hareketlerde çok daha uzun mesafe kat etmesi gerekiyor." değerlendirmesinde bulundu.

"Türkiye bu tür fırtına biçimine uzak değil"

Abdullah Kahraman, çok sık rastlanılmadığı için bu fırtına biçiminin atmosferde görülmesinin önemli olduğunu vurgulayarak, geçmişe dönük kayıtlardan bu tür hadiselerin tespit edildiğini söyledi.

Farklı, olağan dışı hava olaylarının her zaman iklim değişikliğiyle açıklanmaması gerektiğini dile getiren Kahraman, "Bu tür süper hücre fırtınaların çok önceden de gerek Türkiye'de, gerekse Avrupa'nın bir çok yerinde görüldüğünü biliyoruz. 1818'de Çeşme'de böyle bir hortum kaydı var. Yine 1914'te Büyükçekmece'de 2 kişinin ölümüne neden olan bu tür bir hortum kaydı bulunuyor. Yani çok eski zamanlarda da Türkiye'de hortumların ve büyük dolu tanelerinin görüldüğünü biliyoruz. Aslında Türkiye bu fırtına biçimine çok uzak değil. Nadir bir hadise olduğu için genellikle çok anormal, hiç olmayacak bir şeymiş gibi algılanıyor." ifadelerini kullandı.

Kahraman, kendisinin de dün sosyal medyadan Marmara Bölgesi için iri taneli dolu görülme ihtimali olabileceğini yazdığını hatırlatarak, İstanbul'da dolu yağışı görülmezken Çanakkale Gelibolu'da 4-5 santimetre çapındaki, Bursa Yenişenir, İnegöl, İzmit, Balıkesir'de görülen dolu yağışının süper hücreli fırtına sonucunda gerçekleştiğini söyledi.

Marmara'nın kuzeyinde değil de güneydeki illerde bu tür yağışın yaşandığını ifade eden Kahraman, "Süper hücreli fırtınalarda dolu yağışı için net olarak lokasyon belirtmek mümkün değil." dedi.

"Geçen yıl yaşanan dolu süper hücre fırtınasıydı"

TMMOB Meteoroloji Mühendisleri Odası 2. Başkanı Ahmet Köse, her yüz fırtınalı yağıştan bir tanesinin süper hücre yağışı olduğunu belirterek, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Dolayısıyla her gök gürültülü, şimşekli, yıldırımlı yağış süper hücre yağışı değildir. Süper hücreli fırtına, mayıs ortasında başlayan, genelde 42 gün ve ikindi vakitlerinde yağdığı için 'kırkikindi yağmurları' olarak bilinen yağmurların bir araya gelerek daha güçlenmesiyle oluşabildiği gibi bazen de peş peşe oluşabilir. İstanbul'da 27 Temmuz 2017'de meydana gelen süper hücre yağışında bulutun çeperi 10-12 kilometre genişliğinde, kalınlığı ise 9 bin metreden daha fazlaydı. Bu yağmur, oldukça seyrek görülür. Zira İstanbul, en son 15 Ağustos 2004'te bu yağışa sahne olmuştu. O zaman da bu yağış Alibeyköy'de derenin taşmasına neden olmuştu."