AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, Romanya'nın Dobruca kentinde 15 Şubat 1923'te dünyaya gelen Karpat, ilköğreniminin ardından 18 yaşında Mecidiye Medresesi'ndeki eğitimini tamamlayıp öğretmenlik ve imamlık diploması aldı.

Karpat, daha sonra Türkiye'ye gelerek 1947'de İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun oldu.

Yükseköğrenimi sırasında 1946'da Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığına geçip Romanya'daki Karpat Dağları'na atfen "Karpat" soyadını alan Kemal Haşim'in akademik kariyerindeki en kritik dönemeç, ABD'ye gidişi oldu.

Washington ve New York üniversitelerinde yüksek lisans ve doktora çalışmalarını tamamlayan Karpat, 1967 yılından itibaren Wisconsin Üniversitesinde görev yapmaya başladı.

Wisconsin Üniversitesinde 1970'te profesörlüğe terfi eden Karpat, aynı üniversitede 1970-1988'de Orta Doğu Çalışmaları Bölüm Başkanlığı, 1989-1995'te ise Orta Asya Çalışmaları Bölüm Başkanlığı görevlerinde bulundu. Üniversite bünyesinde 6 ayda bir çıkarılan Uluslararası Türk Araştırmaları Dergisi’nin 1980'den itibaren editörlüğünü yapan Karpat, öğretim üyeliğinin yanı sıra Türk Araştırmaları Derneği, Orta Asya Araştırmaları Derneği gibi bazı bilim derneklerinin kuruculuğunu ve başkanlığını da üstlendi.

Karpat, Robert Koleji ile Montana, Harvard, Ankara, Colombia, New York, John Hopkins, Wisconsin, Orta Doğu Teknik, Princeton, Yıldız Teknik, Bilkent, Wisconsin ve İstanbul Şehir üniversitelerinde dersler verdi.

Osmanlı ve Balkan tarihi, siyasi, toplumsal ve beşeri tarih, göç, kentleşme konularında uzmanlaşan Karpat, Gagavuz Türkleri ve kültürüne ilişkin incelemeleriyle de dikkati çekti.

Karpat'ın çalışmaları, Romanya bağımsızlık madalyası ve Bükreş Üniversitesi Dimitrie Cantemir madalyasıyla ödüllendirildi.

Çok sayıda fahri doktora ve profesörlük ünvanı verilen Karpat, Türk Tarih Kurumu Onur Üyeliği, Rusya Kazan Bilimler Akademisi Onursal Üyeliği, Wisconsin Üniversitesi Hilldale Ödülü, TÜBA Seçkin Türk Bilimcisi ve IRCICA Türk Dünyası Üstün Araştırma Ödülü'ne de layık görüldü.

Adı, Wisconsin Üniversitesi Türk Araştırmaları Merkezine verildi

Türk Tarih Kurumu Şeref Üyesi de olan Karpat, ayrıca 2009 TBMM Üstün Hizmet Ödülü ile 2016 Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'nü aldı.

Prof. Dr. Karpat, ABD'nin Madison şehrinde tedavi gördüğü hastanede 20 Şubat 2019'da hayata veda etti.

Vasiyeti üzerine cenazesi Türkiye'ye getirilen Karpat, Fatih Camisi'nde devlet erkanının da katıldığı cenaze namazının ardından, caminin haziresinde bulunan dostu Prof. Dr. Halil İnalcık'ın mezarının yanına defnedildi.

Ölümünün ardından, ABD'deki Wisconsin Üniversitesi Tarih Bölümü'nde kurduğu araştırma merkezi, "Kemal H. Karpat Türk Araştırmaları Merkezi" olarak isimlendirildi.

Eserleri

20 ülkede yayımlanmış 16 kitabının yanı sıra 100'den fazla makalesi bulunan Karpat, şu eserleri kaleme aldı:

"Çağdaş Türk Edebiyatında Sosyal Konular, Türk Demokrasi Tarihi ve Sosyal Kültürel Ekonomik Temeller, Osmanlı'dan Günümüze Elitler ve Din, Osmanlı'dan Günümüze Asker ve Siyaset, Osmanlı'dan Günümüze Kimlik ve İdeoloji, Osmanlı'dan Günümüze Edebiyat ve Toplum, Osmanlı'dan Günümüze Etnik Yapılanma ve Göçler, Osmanlı Nüfusu, Balkanlar'da Osmanlı Mirası ve Milliyetçilik, Gecekondu: Türkiye'de Kırsal Göç ve Kentleşme, Türkiye ve Orta Asya, Osmanlı'da Milliyetçiliğin Toplumsal Temelleri, Türk Siyasi Tarihi Siyasal Sistemin Evrimi, Osmanlı Modernleşmesi, Türkiye'de Toplumsal Dönüşüm, Türk Dış Politikası Tarihi, Dağı Delen Irmak, Acıyı Bal Eylemek, Bir Ömrün İnsanları."

Karpat'ın 1959 yılında yayımlanan Türk Demokrasi Tarihi adlı eseri, Türkiye'nin çok partili hayata geçişini uluslararası standartlarda analiz eden ilk ciddi çalışma olarak literatüre girdi. Türkiye'deki siyasi partilerin sosyolojik tabanlarını, köylü-kentli ayrımını ve seçmen davranışlarını tarihsel bir perspektifle ele alan Karpat, bugünkü Türk siyasetinin kodlarını onlarca yıl öncesinden deşifre etti.

Karpat'ı diğer tarihçilerden ayıran en belirgin özelliği, tarihi sadece "savaşlar ve antlaşmalar" silsilesi olarak görmemesiydi. O, tarihin asıl aktörü olarak "insanı" ve "toplumsal değişimi" merkeze aldı.

Osmanlı Nüfusu eserinde Karpat, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemindeki nüfus hareketlerini inceleyerek modern Türkiye'nin toplumsal yapısının nasıl şekillendiğini bilimsel verilerle ortaya koydu.

Karpat, İslam'ın Siyasallaşması çalışmasında, Osmanlı Devleti'nin başlangıcından çöküşüne kadar geçen süreçte siyasal ve sosyokültürel değişimleri ele alırken İslam'ı hem toplumun varlığını korumaya yönelik bir kimlik hem de kültürel gelişmesine yardım eden bir olgu olarak irdeledi.