Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de Türk Şehitliği'nde düzenlenen törene, Türkiye'nin Bakü Büyükelçisi Birol Akgün, Büyükelçilik müşavirleri, askeri yetkililer, Bakü'deki Türk kurum ve kuruluşların temsilcileri ile vatandaşlar katıldı.

• Çanakkale'de Deniz Zaferi'nin 111. yıl dönümü törenlerle kutlandı

Büyükelçi Akgün'ün Şehitlik Anıtı'na çelenk koyduğu törende, şehitler için saygı duruşunda bulunuldu, İstiklal Marşı ve Azerbaycan Milli Marşı okundu.

Şehitlik anı defterini imzalayan Akgün, deftere, bundan 111 yıl önce Çanakkale Savaşı’nda dünyanın en güçlü ordularına karşı kısıtlı imkanlara rağmen kazanılan destansı zaferin Türk tarihine altın harflerle yazıldığını, Türk milletinin bağımsızlık uğruna neler başarabileceğini tüm dünyaya gösterdiğini kaydetti.

Akgün deftere, "Çanakkale'de yatan yüz binlerce şehidimizi yad ederken yardıma geldiği kardeş Azerbaycan topraklarında azatlık uğruna canını feda eden Türk ordusunun kahraman Mehmetçiklerini ve Kurtuluş Savaşı'mızda Mehmetçik ile omuz omuza düşmana karşı dövüşürken Türk'ün istiklali uğruna şehit düşen tüm Azerbaycan askerlerini de bir kez daha rahmet ve minnetle anmak istiyorum." ifadelerini yazdı.

Temsili şehit mezarlarına karanfil bırakan Akgün ve beraberindekiler, 20 Ocak şehitlerinin defnedildiği Şehitler Hıyabanı'nı da ziyaret etti.

KKTC

Girne'deki Boğaz Şehitliği’nde, 18 Mart Şehitleri Anma Günü ve Çanakkale Deniz Zaferi'nin 111. yıl dönümü dolayısıyla düzenlenen anma törenine, KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Cumhuriyet Meclisi Başkanı Ziya Öztürkler, Başbakan Ünal Üstel, Türkiye'nin Lefkoşa Büyükelçisi Ali Murat Başçeri, KKTC Yüksek Mahkeme Başkanı Bertan Özerdağ, 2’nci Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat, 5’inci Cumhurbaşkanı Ersin Tatar, Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanı Korgeneral Sebahattin Kılınç, Güvenlik Kuvvetleri Komutanı Tümgeneral İlker Görgülü, Cumhuriyetçi Türk Partisi Genel Başkanı Sıla Usar İncirli ile bazı bakanlar, milletvekilleri, askeri erkan ve vatandaşlar katıldı.

Çelenklerin şehitliğe sunulmasıyla başlayan tören, saygı duruşunun ardından İstiklal Marşı eşliğinde bayrakların göndere çekilmesiyle devam etti.

Fotoğraf: Ali Ruhluel/AA

Törende, Anıtkabir’e gönderilmek üzere Boğaz Şehitliği’nden alınan toprak, Cumhurbaşkanı Erhürman tarafından Türkiye'nin Lefkoşa Büyükelçisi Ali Murat Başçeri’ye teslim edildi.

Törende hitapta bulunan KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman, bugünün dünya tarihinde görülmemiş bir mücadele ve azmin yıl dönümü olduğunu hatırlatarak "Kıbrıs Türk halkının varoluş mücadelesine örnek olan Çanakkale Destanı asla unutulmayacaktır." ifadesini kullandı.

Vatan ve özgürlük uğruna canlarını veren binlerce şehidi saygı ve minnetle andıklarını dile getiren Erhürman, binlerce şehit ve gazinin fedakarlıkları sayesinde Türkiye Cumhuriyeti’nin varlığını onur ve gururla sürdürdüğünü kaydetti.

Erhürman, "Çanakkale geçilmez” sözlerinin, milletin bağımsızlık iradesinin en güçlü simgelerinden biri olarak tarihe kazındığına dikkati çekerek şehitlerin emanetlerine sahip çıkmanın önemine işaret etti.

Cumhurbaşkanı Erhürman’ın konuşmasının ardından şehit kabirleri ziyaret edilerek çiçekler sunuldu ve dualar okundu.

Başkent Lefkoşa'da da Tekke Bahçesi Şehitliği'nde tören düzenlendi. Çelenklerin şehitliğe sunulması ile başlayan tören, saygı duruşu ve İstiklal Marşı eşliğinde bayrakların göndere çekilmesiyle devam etti.

Lefkoşa Kaymakamı Cemal Kuyucu’nun, Şehitlik Özel Defteri’ni imzaladığı törende, Şehit Aileleri ve Malul Gaziler Derneği Girne Bölge Başkanı Ersoy Talu ve 1'inci Piyade Alay Komutanlığından Piyade Teğmen Ahmet Cin, günün anlam ve önemini belirten konuşmalar yaptı.

Çanakkale şehitleri, KKTC'nin Girne, Gazimağusa, Güzelyurt, Lefke ve İskele kentlerinde düzenlenen çeşitli tören ve etkinliklerle anıldı.

Suriye

Suriye’nin başkenti Şam’da da 18 Mart Şehitleri Anma Günü ve Çanakkale Zaferi'nin 111. yıl dönümü dolayısıyla anma programı gerçekleştirildi.

Türk Büyükelçilik yetkilileri ve personelin katıldığı program, Şam’daki Emevi Camii haziresinde bulunan, Türk Hava Şehitliğinde gerçekleştirildi.

Törende konuşan Büyükelçilik Birinci Müsteşarı Özgür Şahin, Çanakkale Zaferi’nin tarihin akışını değiştiren, akıl ve inancın teknik imkanlara üstün geldiği büyük bir zafer olduğunu ifade etti.

Çanakkale’de verilen mücadelenin yalnızca bir coğrafyanın savunulması değil aynı zamanda bir milletin onurunun, bağımsızlığının ve geleceğinin korunması anlamına geldiğini vurgulayan Şahin, bu ruhun daha sonra başlayan Milli Mücadele’nin de temelini oluşturduğunu kaydetti.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün askeri yetenekleri ve liderliğinin de Çanakkale’de ön plana çıktığını belirten Şahin, burada yazılan destanın milletin fedakarlık ruhunu ve bağımsızlık iradesini en güçlü şekilde ortaya koyduğunu vurguladı.

Şahin, anma programının, Şam'daki tarihi Emevi Camii çevresinde ve Selahaddin Eyyubi Türbesi yakınındaki Türk Hava Şehitliği’nde gerçekleştirilmesinin ayrı bir anlam taşıdığını dile getirdi.

Çanakkale Savaşı’na o dönem Şam, Halep ve Hama’dan gelen gençlerin de katıldığını hatırlatan Şahin, bu kişilerin Anadolu’daki askerlerle omuz omuza çarpıştığını ve aynı siperde şehit düştüğünü ifade etti.

Gürcistan

Türkiye'nin Tiflis Büyükelçiliğince 18 Mart Şehitleri Anma Günü ve Çanakkale Deniz Zaferi'nin 111. yıl dönümü vesilesiyle anma programı düzenlendi.

İstiklal Marşı Şairi Mehmet Akif Ersoy'un da anıldığı törene Türkiye'nin Tiflis Büyükelçisi Ali Kaan Orbay, Büyükelçilik yetkilileri, Gürcistan'daki Türk kurumlarının temsilcileri ile Türk iş adamları katıldı.

Fotoğraf: Davit Kachkachishvili/AA

Büyükelçilik binasında, saygı duruşu ve İstiklal Marşı'nın okunmasıyla başlayan törende konuşma yapan Büyükelçi Orbay, Çanakkale Deniz Zaferi'nin 111. yıl dönümünü Tiflis'te de kutladıklarını ifade etti.

Türk ordusunun, müttefiklerin donanmasını Çanakkale Boğazı'nda büyük yenilgiye uğrattığını kaydeden Orbay, "18 Mart'ta başlayan bu kahramanlık hikayesi, 4 yıl sonra 1919'da Kurtuluş Savaşı'nı başlatan Türk milletinin manevi gücünün de temelini oluşturdu." diye konuştu.

Büyükelçi Orbay, Kasım 2025’te Gürcistan-Azerbaycan sınırına yakın Kakheti bölgesinde düşen “C130” tipi askeri kargo uçağında şehit olan askerleri rahmet ve saygıyla andıklarını ifade etti.

Terör örgütleri tarafından şehit edilen Türk diplomatlarını da saygıyla andıklarını belirten Orbay, "Tarihimiz boyunca, yurt içinde ve yurt dışında ülke bütünlüğümüze, milli birlik ruhumuza ve egemenliğimize yönelik menfur saldırılarla mücadele ettik." dedi.

Orbay, törende Mehmet Akif Ersoy’u da andıklarını ifade etti. Cesur Türk halkının yazdığı kahramanlık destanı ve bağımsızlık mücadelesinin İstiklal Marşı’nda kendini gösterdiğini kaydeden Orbay, "Dünyada ve bölgemizde yaşanan acı gelişmeler, can kayıpları ve savaşlar, özgürlüğün yüksek bedelini savaş görmemiş nesillere tüm çıplaklığıyla ve çarpıcılığıyla hatırlatıyor." diye konuştu.

Programın sonunda Kur'an-ı Kerim okundu ve dua edildi.

İsveç

Türkiye’nin Stockholm Büyükelçiliğinde düzenlenen programa Büyükelçi Yönet Can Tezel, Askeri Ataşe Albay Serhat Aydın, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Stockholm Temsilcisi Hakan Aksoy, Türkiye Diyanet Vakfı (TDV) Stockholm Din Hizmetleri Müşaviri Kerim Birinci, Büyükelçilik ve konsolosluk çalışanları ve STK temsilcileri katıldı.

Törende, şehitler için saygı duruşunda bulunuldu ve İstiklal Marşı okundu.

Fotoğraf: Atila Altuntaş/AA

Büyükelçi Tezel, yaptığı konuşmasında Çanakkale Deniz Zaferi ile 18 Mart Şehitleri Anma Günü'nün önemine işaret etti.

Albay Serhat Aydın ise Çanakkale Zaferi'nin sadece bir savaş olmadığına dikkati çekerek "Yıl 18 Mart 1915 dünyanın en güçlü donanması: Fransızlar, İngilizler. 'Yenilmez' denen bir donanmaya karşı tarihin sayfalarına sığmayacak bir destan yazıldı. Bu tarihi olay onuru, haysiyeti, bağımsızlığımızı koruma, vatan için canını feda etmenin bir destanıdır." diye konuştu.

KKTC Stockholm Temsilcisi Aksoy da bugünün dünya tarihine geçmiş çok büyük bir zafer hem de Türk dünyası için bir gurur günü olduğunu belirterek, "Kıbrıs Türkü her zaman için Büyük Türk Milletinin bir parçası olmanın gururunu yaşamıştır." dedi.

Kırgızistan

Başkent Bişkek'te faaliyet gösteren Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi (KTMÜ) Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü, İlahiyat Fakültesi ve Güzel Sanatlar Fakültesi koordinasyonunda düzenlenen program, şehitler için Kur'an-ı Kerim tilavetiyle başladı.

Azerbaycan'ın Bişkek Büyükelçisi Latif Gandilov, yaptığı konuşmada, Çanakkale Deniz Zaferi'nin Türk dünyasının ders alacağı bir gurur günü olduğunu vurguladı.

Çanakkale Savaşı'nın (1915), İtilaf Devletleri'nin Türk'e karşı giriştiği büyük bir deniz ve kara harekatı olduğunu belirten Gandilov, Türk askerine kimsenin galip gelemeyeceğini söyledi.

Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Alpaslan Ceylan, vatan sevgisinin imandan geldiğini belirterek, "Çanakkale, bir destanlar ruhudur. Bu destanı yazanlara selam olsun. Başta Mustafa Kemal Atatürk ve arkadaşları, kahraman Türk askerleri başta olmak üzere Kıbrıs'ta ve Karabağ'da şehit düşen tüm Türk milletinin aziz şehitlerin ruhu şad olsun." dedi.

Çanakkale Savaşı sırasında birçok lisenin mezun veremediğini ancak milletin vatan uğruna gösterdiği fedakarlığın her şeyin üzerinde olduğunu vurgulayan Ceylan, Türk milletinin her zaman göreve hazır ve vatan için ölmeyi düğün olarak gören bir milletin evlatları olduğunun altını çizdi.

KTMÜ Rektör Vekili Prof. Dr. Almaz İbrayev, bugün 18 Mart Şehitlerini anmak için bir araya geldiklerini, Çanakkale Zaferi'nin yalnızca Türkiye Cumhuriyeti için değil tüm Türk dünyası ve İslam alemi için derin anlamlar barındırdığını kaydetti.

Edebiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Alpaslan Aşık, Çanakkale'nin yalnızca bir savaş olmadığını, fedakarlığın, kahramanlığın ve istiklal mücadelesinin en güçlü sembollerinden biri olduğunu belirtti.

KTMÜ Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ali Yaman'ın, "Çanakkale Zaferi: Türklüğün Diriliş Destanı" ve Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Roza Abdıkulova'nın da "Çanakkale Zaferi ve Ürkün Olaylarının Edebiyata Yansımaları" başlıklı sunum yaptığı program, KTMÜ Güzel Sanatlar Fakültesi sanatçılarının Çanakkale türkülerini seslendirmesiyle sona erdi.

Rusya

Türkiye’nin Moskova Büyükelçiliği'nde düzenlenen törene Büyükelçi Tanju Bilgiç, büyükelçilik çalışanları, Türk kurum ve kuruluşların temsilcileri ve Türk vatandaşları katıldı.

Saygı duruşu ve İstiklal Marşı'nın okunmasının ardından konuşma yapan Türkiye’nin Moskova Büyükelçisi Tanju Bilgiç, Cumhuriyet’in kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşları başta olmak üzere Çanakkale’de, İstiklal Harbi’nde ve vatanın bekası uğruna canlarını veren tüm şehit ve gazileri rahmet, minnet ve şükranla andıklarını söyledi.

Çanakkale Zaferi’nin nasıl kazanıldığını anlatan Bilgiç, “Çanakkale’yi büyük kılan askeri zaferimizin yanı sıra o cephede sergilenen ruhtur. O ruh canı pahasına vatanını savunmayı en yüksek vazife bilen bir milletin ruhudur.” dedi.

Bilgiç, Çanakkale Zaferi’nin ortak tarih ve kader birliğinin de bir sembolü olduğunu hatırlatarak, “Gazze’den, Halep’ten, Şam’dan, Kudüs’ten, Balkanlar’dan, imparatorluğun dört bir yanından ecdat vatan müdafaasını bir onur, bir istiklal, bir istikbal meselesi olarak görmüş ve omuz omuza çarpışmışlardır. Çanakkale’de dökülen kan yalnızca bir milletin değil, geniş bir gönül coğrafyasının ortak hafızasına işlenmiştir.” ifadelerini kullandı.

Törende Türkiye’nin Moskova Büyükelçiliği Silahlı Kuvvetler Ataşesi Tuğamiral Ahmet İşci de Çanakkale Zaferi’nin hangi şartlarda, nasıl kazanıldığına ilişkin yaptığı konuşmada, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Çanakkale geçilmez' sözü sadece Çanakkale’yi değil tüm vatanı ve Türk halkının iradesini ifade eden bir söz haline gelmiştir. Bu zafer, Türk milletinin bağımsızlık için verdiği mücadelenin simgesi olmuştur. Anafartalar Kahramanı Gazi Mustafa Kemal Paşa tarih sahnesine çıkmış, zafer ise ileride başlayacak Kurtuluş Savaşı’nın kaynağı olmuştur."

Yunanistan

Yunanistan'da bulunan Pire'deki Türk Şehitliği'nde de anma töreni düzenlendi.

Türkiye'nin Atina Büyükelçisi Çağatay Erciyes, Atina-Pire Başkonsolosu Işıl Işık Civelik, askeri ataşeler ve diplomatik misyon üyelerinin katıldığı tören, şehitlik anıtı önündeki saygı duruşu ve İstiklal Marşı'nın okunmasıyla başladı.

Büyükelçi Erciyes, törendeki konuşmasında, "Bugün yalnızca şehitlerimizi anmıyoruz. Aynı zamanda bir milletin diz çökmediğini dünyaya haykırdığı günün, Çanakkale Deniz Zaferi'nin 111. yıl dönümünü idrak ediyoruz. Çanakkale; yokluk içinde var olmanın, çaresizlik içinde direnişin, ölümün karşısında dimdik durmanın adıdır. Çanakkale; 'bitti' denilen yerde ayağa kalkan bir milletin, 'geçilmez' diyerek tarihin akışını değiştirdiği yerdir. Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliğinde yazılan bu destan, yalnızca bir askeri zafer değil; insan onurunun, bağımsızlık iradesinin ve sarsılmaz inancın zaferidir." dedi.

Dışişleri Bakanlığı'nın şehitler vermiş köklü bir kurum olduğunu vurgulayan Erciyes, "1973 yılından bu yana dünyanın çeşitli yerlerinde düzenlenen menfur terör saldırılarında 41 mensubumuzu kaybettik. Bu vesileyle; Atina'da şehit edilen Müsteşar Ömer Haluk Sipahioğlu'nu, Basın Ataşesi Çetin Görgü'yü, İdari Ataşe Galip Özmen'i ve sevgili kızı Neslihan'ı saygı, rahmet ve minnetle anıyoruz." diye konuştu.

Büyükelçi Erciyes, Türk tarihinin zaferler kadar, bedeli kanla ödenmiş büyük fedakârlıkların da tarihi olduğunu belirterek, "Biz, geçmişin acılarını düşmanlığa değil, geleceğin barışına dönüştürmeyi bilen bir milletiz." dedi.

Erciyes, bugün Orta Doğu'da yaşananların, uluslararası sistemin karşı karşıya olduğu vicdani ve hukuki sınamayı açıkça ortaya koyduğunu ifade ederek, "Masum sivillerin hedef alındığı, çocukların hayatlarının hiçe sayıldığı, temel insani değerlerin yok sayıldığı bu ortamda Türkiye hakkın ve hakikatin yanında durmaya, adaletin ve uluslararası hukukun savunucusu olmaya devam etmektedir." diye konuştu.

Türk diplomasisinin bu anlayışla; barışın, huzurun ve insanlık onurunun hâkim olduğu bir dünya için çaba göstermeyi kararlılıkla sürdüreceğini kaydeden Erciyes, "Temennimiz; savaşların ve çatışmaların son bulduğu, bölgemizde barışın, huzurun ve kalıcı istikrarın hâkim olduğu bir geleceğin en kısa sürede tesis edilmesidir." dedi.

Konuşmanın ardından Erciyes, şehitlik defterini imzaladı.

Tören, şehitlikteki kabirlere beyaz ve kırmızı karanfiller bırakılmasıyla sona erdi

Pire Türk Şehitliği, 1859 yılında Müslüman mezarlığı olarak kurulduktan sonra 24 Mart 1890'da Pire Belediyesi tarafından Osmanlı Devleti'ne verildi. Mezarlık, Balkan, Birinci Dünya ve İstiklal Savaşları'nda esir olarak Atina'ya götürülen ve burada ölenlerin defnedilmesiyle şehitlik hüviyeti kazandı.