Belçika merkezli "Avrupa Komşuluk Konseyi" isimli düşünce kuruluşunun Direktörü Samuel Doveri Vesterbye ve Finlandiya'daki Helsinki Üniversitesi Siyaset Bilimi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Heikki Patomaki, Trump'ın Grönland'a yönelik ilgisini tekrar gündeme getirmesi ve Avrupa'nın bunu nasıl karşıladığına ilişkin AA muhabirine değerlendirmelerde bulundu.

Vesterbye, ABD'nin Danimarka'yla yaptığı 1951 ve sonrasındaki savunma anlaşmaları kapsamında bile bazı konularda Kopenhag ve Grönland'ın onayının gerektiğini belirterek, Washington'un bunu egale etmeyi amaçladığını söyledi.

Trump'ın Grönland'daki doğal kaynaklara ve Ada'nın parçası olduğu Arktik bölgesinde "yeni deniz yolu koridoru" inşa etmekle ilgilendiği yorumunu yapan Vesterbye, "Dolayısıyla bunu başarıyla gerçekleştirebilmesi için Danimarka ve Grönland yönetiminin oluşturabileceği çevresel, sosyal ve diğer yasal engellerle ilgili herhangi bir tıkanıklık olmadan çok hızlı şekilde ilerleyebilmesi gerekiyor." dedi.

Vesterbye, Trump'ın Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen'in "rasyonel pragmatizminden" hoşlanmadığı söylentilerinin olduğunu aktararak, ABD Başkanı'nın Grönland konusu üzerinden herkese Avrupa ve Ada'nın "çok güçlü veya birleşik" olmadığını gösterdiğini ve Avrupalı liderlere "açık mesaj" gönderdiğini ifade etti.

Grönland'da askeri müdahaleyi muhtemel görmediğine işaret eden Vesterbye, "(Grönland'ın ilhakı) Eğer ABD bu adımı atarsa, bu muhtemelen sadece Ada'nın yasal ve toprak statüsünde değişiklik yeni bir ABD mütevelli heyeti oluşturulması yoluyla olur, ardından bir dizi gizli görüşme yapılır, tehditler savrulur, yetenekler ölçülür ve Danimarka sessizce teslim olur." diye konuştu.

Grönland için "tek yol" Fransa ve Almanya desteği

Vesterbye, Grönland'ın ABD tarafından ilhak edilmemesi veya yasal statüsünde değişikliğe gidilmemesi için "tek yolun" Almanya ve Fransa'nın Danimarka ile Grönland'a yardım etmeye karar vermesi olduğunu söyledi.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un caydırıcı görevi görmesi için Grönland'a asker ve ekipman gönderme konusunda bazı planlar sunduğunu ifade eden Vesterbye, birçok diplomata göre Almanya Başbakanı Friedrich Merz'in de Fransa'yla bu ittifaka "istenmeyen ancak belki de geriye kalan tek uygulanabilir caydırıcılık seçeneği" olarak baktığını belirtti.

Vesterbye, Danimarka'nın ise Washington ile ilişkilerini "riske atmamak" için Almanya ve Fransa'dan gelebilecek teklife olumlu bakmayacağını dile getirdi.

Nuuk yönetiminin, Ada halkını Danimarka'dan ayrılmaya ikna etmesi halinde özellikle maden ve petrol sektörlerinde çalışan ABD şirketlerinin, Ada'da hakimiyetinin genişleyeceğinin altını çizen Vesterbye, Avrupa genelinde ABD karşıtı duyguların muhtemelen artacağını ve "zaten yıpranan transatlantik ilişkilerin" daha da aşınacağı görüşünü paylaştı.

Grönland'da güç kullanımını dışlamak "imkansız"

Prof. Patomaki de ABD'nin Venezuela'da "cesur ve yasa dışı" askeri müdahalede bulunduğunu belirterek, Washington'un Grönland bağlamındaki taleplerinden kolayca geri adım atmayacağı ve bu konuda güç kullanma seçeneğini dışlamanın "imkansız" olduğu değerlendirmesini yaptı.

AB'nin, Washington'a karşı Temmuz 2025'te taraflar arasında imzalanan ticaret anlaşmasını feshederek cevap verebileceğini aktaran Patomaki, "Eğer AB, isteksiz de olsa sessiz teslimiyet yolunu seçerse, bu, Trump yönetiminin zaten hedeflediği AB'nin dağılmasına doğru atılan bir başka adım olacaktır." dedi.

Grönland konusunun, dünyanın geleceğiyle ilgili daha büyük sorulardan ayrı tutulamayacağını vurgulayan Patomaki, "İdeal olarak, AB mevcut durumun ötesini görebilmeli ve küresel yönetişim için işbirliğine dayalı bir geleceğe dair yapıcı bir vizyon sunabilmelidir ancak bunun gerçekleşmesi için öncelikle AB içinde birçok değişikliğin yapılması gerekmektedir. Mevcut AB, iradesini yeniden şekillendirme yeteneğine sahip görünmüyor." eleştirisini yaptı.

Patomaki, Avrupa kamuoyunda Trump yönetimine karşı olumsuz görüşlerin bulunduğunu ve kıtada ABD'nin "müttefik" yerine daha çok "gerekli ortak" olarak görüldüğünü aktararak, "Grönland'ı zorla ele geçirmek veya Grönland ile Danimarka'yı bir 'anlaşmaya' zorlamak, bu eğilimleri derinleştirecektir. Bu durum, NATO'nun kendisini de sorgulanır hale getirecektir." değerlendirmelerinde bulundu.

Trump'ın Grönland açıklaması

ABD Başkanı Trump, Venezuela'daki askeri müdahalenin ardından "Ulusal güvenliğimiz açısından Grönland'a ihtiyacımız var." açıklamasını yinelemişti.

Trump, Grönland'ın "çok stratejik" bir yer olduğunu belirterek, Ada'nın şu anda Rus ve Çin gemileriyle çevrili olduğunu iddia etmişti.

Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ise ABD'nin NATO müttefikine askeri saldırı kararı alması halinde her şeyin sona ereceğini belirtmiş, Danimarka ve Grönland'ın tehdit edilmesini asla kabul etmeyeceklerini ifade etmişti.

Danimarka'ya bağlı özerk bir bölge olan Grönland, daha önce ABD tarafından gelen ve egemenliğin devredilmesini de içeren yaklaşımları reddetmişti.