AA muhabirinin kaynaklardan derlediği bilgilere göre, Katırcıoğlu ailesinden Hacı Halil Ağa'nın oğlu olan Ahmed Muhtar, 1 Kasım 1839'da Bursa'da dünyaya geldi.

Osmanlı Devleti'nin 19. yüzyılda karşı karşıya kaldığı askeri ve siyasi krizler, Ahmed Muhtar Paşa'nın kariyerinde belirleyici oldu. İmparatorluğun Balkanlar'dan Kafkasya'ya, Arabistan'dan Kuzey Afrika'ya kadar uzanan geniş coğrafyasında görev yapan Muhtar Paşa, bu süreçte farklı cephelerde edindiği tecrübelerle öne çıktı.

Ahmed Muhtar, 1856'da Bursa Askeri İdadisi'ni, 1860'ta Harbiye Mektebi'ni birincilikle bitirerek teğmen rütbesini aldı. Bu tarihten bir yıl sonra kurmay yüzbaşılığa terfi eden Ahmed Muhtar, ilk hizmet yeri olan Hersek ve Karadağ'daki isyanın bastırılmasında görev aldı.

Harbiye Mektebi'ne öğretmen olan Ahmed Muhtar, 1864'te binbaşılığa yükseldi ve Kozan'da çıkan isyanı bastırmak için oluşturulan Fırka-yi Islahiyye'de görevlendirildi.

Bu görevinin ardından 1866'da İstanbul'a dönerek yarbaylığa terfi eden Ahmed Muhtar, 1868'de Karadağ sınırını düzenleyen Muhtelit Arazi Komisyonu'na birinci komiser tayin edildi.

Ahmed Muhtar 1869'da albaylığa, 1870'de mirlivalığa terfi ettirildi. Yemen isyanlarını bastırmak üzere kurulan ordunun kumandan yardımcılığına getirilen Ahmed Muhtar, böylece askerlik görevine başladıktan 9 yıl sonra paşalığa yükselmiş oldu.

Yemen Vali ve Kumandan Vekilliği, Nafia Nazırlığı, Girit Vali ve Kumandanlığı, İkinci Ordu Müfettişliği, Dördüncü Ordu Müşirliği ve Erzurum Valiliği, Hassa Ordusu Kurmay Başkanlığı, Bosna-Hersek Başkumandanlığı gibi görevlerde bulunan Ahmed Muhtar, " 93 Harbi" denilen 1877-1878 Osmanlı Rus Savaşı öncesinde Sultan 2. Abdülhamid tarafından Kafkas Cephesi Başkumandanlığına getirildi.

93 Harbi ve "Gazi" unvanı

Ahmed Muhtar Paşa'nın 93 Harbi'nde komuta ettiği ordu, Ruslara karşı 25 Ağustos'ta Gedikler Muharebesi'ni, 24 Ekim'de Yahniler Muharebesi'ni kazandı. Yahniler, hem istihkam hem meydan muharebesi olarak harp tarihinin kaydedeceği önemli askeri harekattan biri oldu.

Erzurum'u savunmak için Zivin'de bir savunma hattı oluşturan Gazi Ahmed Muhtar, 15 Ekim 1877'de Alacadağ Muharebesi'nde komuta ettiği Osmanlı birlikleri yenilince ordusuyla Erzurum'a çekildi. Ruslara karşı çok daha az bir asker gücüyle savaşmasına karşın Aziziye Tabyası'nda Rus birliklerini defalarca geri püskürtmeyi başardı.

Osmanlı Devleti'nin geniş toprak kayıpları ve göç dalgası yaşadığı 93 Harbi'nde Ahmed Muhtar Paşa, yönettiği başarılı harekatlarla dikkati çekti. Sultan 2. Abdülhamid, Ahmed Muhtar Paşa'ya "Gazi" unvanıyla beraber bir kılıç, iki at ve Mecidi Murassa Nişanı verdi.

93 Harbi'nin ardından Muhtar Paşa, devlet yönetiminde üstlendiği görevlerle de ön plana çıktı. İmparatorluğun birçok coğrafyasında görev yapan Ahmed Muhtar Paşa, 1885'te gittiği Mısır'da 2. Meşrutiyet'in ilanına kadar görev yaptı. İstanbul'a gelişinden hemen sonra 1908'de teşkil edilen Meclis-i Mehamm-ı Harbiye üyeliğine tayin oldu.

Ahmed Muhtar Paşa, 21 Temmuz-29 Ekim 1912 tarihleri arasında sadrazamlığın ardından bir süre de Ayan Meclisi üyeliği yaptı.

Feneryolu'ndaki köşkünde 21 Ocak 1919'da vefat eden paşa, Fatih Sultan Mehmet Türbesi civarında toprağa verildi.

Gazi Ahmed Muhtar Paşa hayatı boyunca başarıları dolayısıyla çeşitli madalyalar ve nişanlar aldı. Nişan-ı Ali-i İmtiyaz ve Murassa Osmani, Murassa İftihar, Rusya ve Karadağ muharebeleri madalyaları, Almanya'nın Kırmızı Kartal, Avusturya'nın Leopold, İtalya'nın St. Lazar, Fransa'nın Legion d'Honneur, İngiltere'nin St. George et Michel, Yunanistan'ın St. Suver nişanlarının büyük kordonları ile taltif edildi.

Eserleri

Gazi Ahmed Muhtar Paşa, ordu ve bürokrasideki görevlerinin yanı sıra ilmi çalışmalar da yaptı. Fransızca bilen paşanın, matematik ve astronomi üzerine çalışmaları bulunuyor.

"El Basitası Risalesi", Devlet-i Aliyye-i Osmaniye'de Tarih-i İktisadi Nasıl Olmalıdır" adlı risaleleri bulunan Ahmed Muhtar Paşa'nın bazı eserleri şunlar:

"Riyazü'l-Muhtar Mir'atü'l-mikat ve'l-edvar maa Mecmuati'l-eşkal", "Islahu't-takvim", "Takvim-i Sal", "Takvimü's-sinin", "Serairü'l-Kur'an fi tekvini ve ifnai ve iadeti'l-ekvan", "Sergüzeşt-i Hayatımın Cild-i Sanisi: 1294 Anadolu'da Rus Muharebesi", "Temmuz 1330'da Meclis-i Meb'usan'da Geçen Divan-ı Ali Bahislerine Bir Nazar."