Anadolu Ajansının (AA) "Gıda Güvenliği" başlıklı üç bölümlük dosya haberinin birinci bölümünde, AA muhabirleri, Afrika'dan Asya'ya, Latin Amerika'dan Avrupa'ya uzanan gıda güvenliği krizini küresel veriler, haritalar ve analizler üzerinden ele aldı.

Eski ABD Dışişleri Bakanı Henry Kissinger'ın 1974'te Roma'da düzenlenen Dünya Gıda Konferansı'nda, "10 yılda hiçbir çocuğun aç uyumayacağı", "hiçbir ailenin ertesi günün ekmeği için kaygı duymayacağı" ve "hiçbir insanın geleceği ve yeteneklerinin yetersiz beslenme nedeniyle körelmeyeceği" yönündeki açıklamalarının üzerinden yaklaşık 50 yıl geçti.

Buna rağmen Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) öncülüğünde yayımlanan "Dünyada Gıda Güvenliği ve Beslenmenin Durumu 2025" raporunda, bugün dünya genelinde ortalama 673 milyon kişinin hala aç olduğu ve yaklaşık her 4 çocuktan 1'inin büyüme geriliği yaşadığı kaydedildi.

Gıdanın 21. yüzyılda "jeopolitik baskı aracı" haline geldiğine ve gıda arzındaki kırılmaların siyasi ve ekonomik istikrarsızlık riskini artırdığına işaret edilen raporda, artan fiyatlar, arz kesintileri ve ithalata bağımlılığın ülkelerin iç istikrarını ve dış politika tercihlerini etkilediği belirtildi.

Savaşlar, yaptırımlar, ticari kısıtlamalar ve iklim krizi, milyonlarca insanın gıdaya erişimini zorlaştırırken, ortaya çıkan tablo, bölgesel haritalar üzerinden daha net okunabiliyor.

Dünyada ortalama 673 milyon kişi aç

FAO öncülüğünde yayımlanan "Dünyada Gıda Güvenliği ve Beslenmenin Durumu 2025" raporu, küresel açlıkta son 2 yılda sınırlı bir gerileme yaşandığını ancak çatışmaların, jeopolitik şokların, enerji ve gübre maliyetlerinin, yüksek gıda fiyatlarının, gelir eşitsizliğinin, aşırı hava olaylarının ve iklim değişikliğinin milyonlarca insan için sağlıklı ve yeterli beslenmeyi erişilemez kıldığını ortaya koyuyor.

Raporda, dünya genelinde 2024'te 638 ila 720 milyon insanın açlıkla karşı karşıya olduğuna, söz konusu sayıların küresel nüfusun yaklaşık yüzde 7,8 ila 8,8'ine karşılık geldiğine işaret edildi.

Dünya genelinde 2024'te açlıkla mücadele eden ortalama kişi sayısı 673 milyon olarak kayıtlara geçerken, raporda, bu sayının 2022'ye kıyasla 22 milyon azaldığı belirtildi.

Raporda, Afrika'da nüfusun yaklaşık yüzde 20,2'sine denk gelen 307 milyon kişinin, Asya'da nüfusun yüzde 6,7'sini oluşturan 323 milyon kişinin, Latin Amerika ve Karayipler'de ise nüfusun yüzde 5,1'ine karşılık gelen 34 milyon kişinin açlıktan etkilendiği vurgulandı.

Okyanusya, Kuzey Amerika ve Avrupa'da ise açlıktan etkilenen kişi sayısının oldukça düşük olduğu aktarılan raporda, küresel olarak yetersiz beslenenlerin sayısının azalacağı öngörüsüne yer verildi.

Raporda, 2030'da hala 512 milyon kişinin açlıkla karşı karşıya kalacağı ve bunların yaklaşık yüzde 60'ının Afrika'da olacağı kaydedildi.

Sağlıklı diyetin maliyeti artıyor

Raporda, küresel ölçekte sağlıklı beslenmeye erişemeyen kişi sayısının, 2019'daki 2,76 milyardan 2024'te 2,60 milyara gerilediği, buna karşın sağlıklı diyetin maliyetinin artmaya devam ettiği vurgulandı.

Afrika'da sağlıklı beslenmeyi karşılayamayanların sayısının 1 milyarı aştığına dikkati çekilen raporda, düşük gelirli ülkelerde nüfusun yaklaşık yüzde 72'sinin sağlıklı bir diyete erişemediğinin altı çizildi.

Raporda, dünya genelinde çocuklardaki büyüme geriliğinin ortalama yüzde 23,2 olduğu belirtilerek, 6 aydan küçük bebeklerin sadece anne sütüyle beslenme oranının 2012'de yüzde 37, 2023'te yüzde 47,8 olduğu bilgisi paylaşıldı.

Açlık, haritalar üzerinden daha net okunuyor

FAO'nun "İnteraktif Açlık Haritası" da küresel açlığın, özellikle Afrika kıtasında yoğunlaştığını ortaya koydu.

Haritaya göre, kronik yetersiz beslenme oranlarının en yüksek seviyede olduğu bölgeler Sahra Altı Afrika'da yer alırken, Asya ve Latin Amerika'da da milyonlarca kişiyi etkileyen riskler dikkati çekti.

Afrika'da yetersiz beslenme oranları, Somali'de yüzde 53,2, Madagaskar'da yüzde 39,5, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde yüzde 38,5, Zambiya'da yüzde 37,2, Kenya'da yüzde 36,8, Liberya'da yüzde 35,5 ve Çad'da yüzde 32 oranlarıyla öne çıktı.

Çatışma ve ekonomik kırılganlığın etkili olduğu Suriye'de açlık oranı yüzde 39 seviyesindeyken, Ukrayna'da yüzde 6,9, Irak'ta yüzde 14,9 olarak kayıtlara geçti.

Asya kıtasında ise Afganistan'da yüzde 28,1, Pakistan'da yüzde 16,5, Hindistan'da yüzde 12 ve Bangladeş'te yüzde 10,4 seviyesindeki oranlar dikkati çekti.

Latin Amerika bölgesinde Haiti yüzde 54,2, Bolivya yüzde 21,8, Honduras yüzde 14,8, Ekvador yüzde 12,1 ve Guatemala yüzde 11,8 ile öne çıkan ülkeler arasında yer aldı.

Türkiye dahil Avrupa ve Kuzey Amerika ülkelerinde açlık oranının, genel olarak yüzde 2,5'in altında seyrettiği görüldü.

Haritada, İsrail'in Filistinlilere yönelik soykırımının sürdüğü Gazze'ye ilişkin doğrudan verilere ulaşılamadı ancak Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) Genel Sekreteri Christopher Lockyear, 16 Şubat'ta AA muhabirine yaptığı açıklamada, Gazze ve işgal altındaki Batı Şeria'da İsrail'in yol açtığı insani kriz sebebiyle yaklaşık 1,6 milyon kişinin, yani nüfusun yüzde 76'sının açlık riskiyle karşı karşıya olduğunu bildirdi.

"Gıda konusunda işler yolunda gitmediğinde herkes zarar görür"

FAO Tarım ve Gıda Ekonomisi Bölümü Direktörü David Laborde, gıda güvenliğinin çok önemli bir konu olduğuna işaret ederek, bunun çoğu zaman krizler ortaya çıkana kadar göz ardı edildiğini belirtti.

Bu konu gündeme geldiğinde ve gıda azalmaya başladığında, insanların bunun önemini hatırladığına dikkati çeken Laborde, şunları kaydetti:

"Bunun her gün önemli olduğunu asla unutmamalıyız. Çünkü gıda konusunda işler yolunda gitmediğinde, herkes zarar görür. Gıda güvenliği, ulusal güvenlik, su güvenliği ve enerji güvenliği birbiriyle bağlantılı. Gıdanız yoksa savaşa girebilirsiniz, suyunuz yoksa savaşa girebilirsiniz. Gıda yetiştirmek için suya ihtiyacınız var, enerji üretmek için de potansiyel olarak suya ihtiyacınız var. Bunların hepsi birbiriyle etkileşim halinde ve dünyanın gerçeği şudur ki toprak 30 yıldır ülkeler arasında eşit olarak dağıtılmadı. Su da ülkeler arasında eşit olarak dağıtılmadı."