Uzmanlara göre, İsrail vatandaşı Filistinlilerin seçimlerde ortak liste kararı Arap oyunu etkinleştirdi

İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden 4 partinin lideri, 2026 yılında yapılması beklenen genel seçimlere "Ortak Liste" ile katılmak için 22 Ocak'ta ön anlaşma imzaladı.

Hadaş, Balad, Ta'al, Ra'am partilerinin sırasıyla liderleri Eymen Avde, Sami Ebu Şehade, Ahmet Tıybi ve Mansur Abbas, Sahnin kentinde bir araya gelerek seçimlerde ortak liste çıkarma kararı aldı.

İsrail polisinin Arapların yaşadığı bölgelerde işlenen suçlara müdahalesiz kalarak suçluları teşvik etmesi nedeniyle Sahnin kentinde düzenlenen protestonun ardından bir araya gelerek "Ortak Liste Şimdi" başlıklı ön anlaşmayı imzalayan liderler, söz konusu adımın kamuoyundan gelen yoğun baskılar sonucu atıldığını vurguladı.

Ortak liste kararının önemli olduğuna işaret eden uzmanlar, nüfusu 10 milyon olan İsrail'de toplam nüfusun yüzde 21'ini oluşturan Arapların oy kullanma oranının artabileceğini ifade ediyor.

Kamuoyu yoklamaları, Arap partilerinin 120 sandalyeli İsrail Meclisinde 10 sandalye kazanacağı tahmininde bulunsa da partilerin birleşmesinin, Arapların oy oranını artırarak Arap milletvekili sayısını 15'e çıkarabileceği öngörülüyor.

Arap partilerinin "ortak listesi"

Aynı Arap partileri, 2015'teki seçimlerde "Ortak Liste" adıyla tek bir listeyle girmiş ve 13 sandalye kazanmıştı. Bu durum 2019 seçimlerinde de tekrarlandı. 2020 seçimlerinde ise Ortak Liste 15 sandalye elde etmişti.

Ancak Arap partilerinin liste ortaklığı 2021'de dağıldı. Bu seçimlerde Demokratik Barış ve Eşitlik Cephesi ile Arap Değişim Hareketi 5'er, Birleşik Arap Listesi de 5 sandalye elde ederken, Balad, Meclise girememişti.

Ortak listede mutabakata varılması gereken meseleler

İsrail uzmanı Filistinli siyasi analist Vedi Ebu Nassar, AA muhabirine yaptığı açıklamada, ortak bir liste oluşturma kararının ilk adım olduğunu, fiili bir liste kurulmadan önce üzerinde mutabık kalınması gereken pek çok detay bulunduğunu aktardı.

Bu detaylar arasında siyasi program, partiler arasındaki sandalye dağılımı, listenin lideri ve İsrail muhalefetinin hükümet kurma girişimine nasıl yaklaşılacağının yer aldığını belirten Ebu Nassar, bu konularda Arap partileri arasında görüş ayrılıkları olduğunu ifade etti.

Ebu Nassar, şöyle devam etti:

"Tam bir ortak liste olduğunu söylemeden önce partilerin tüm bu detaylarda anlaşması gerekiyor. bu ortaklı, seçim günü en fazla oy almak için yapılan teknik bir ittifak olup sonrasında her parti Meclis'te münferit mi hareket edecek? Bu önemli bir soru."

Ortak listenin gelecek seçimlere etkisi

Arap sokağında ortak bir liste oluşturulması yönünde ciddi bir halk baskısı olduğunu söyleyen Ebu Nassar, "Arap partileri birleşirse, Arap vatandaşların oy oranı artacaktır. Arapların oy oranı yüksek olursa buna bağlı olarak Arap partilerinin Meclis'te 15 belki de 17 sandalye kazanmasını bekleyebiliriz." dedi.

Ebu Nassar, Arapların oylarının, gelecek seçimlerde İsrail'in bir sonraki hükümetini kimin kuracağını belirlemede önemli rol oynayacağını savundu.

Arap vatandaşların oy verme oranının artması bekleniyor

Ebu Nassar, "Arap vatandaşların oy kullanma oranı ne kadar yükselirse, küçük sağcı partilerin başarı şansı o kadar düşer. Çünkü, bu partilerin seçimlerde oyların yüzde 3,25’i olan seçim barajını aşmaları gerekiyor. " dedi.

Maliye Bakanı Bezalel Smotrich liderliğindeki Dini Siyonizm Partisi'ni buna örnek gösteren Ebu Nassar, "Kamuoyu yoklamaları bu partinin barajı aşamayacağını gösteriyor. Arap seçmenin oy verme oranı yükselirse durumu siz düşünün." diye konuştu.

Arap partilerinin birlikteliği ve Arapların oy verme oranının artması yönündeki beklentilerin, İsrailli dini ve sağcı partilerde de oy verme oranını yükseltebileceğine dikkati çeken Ebu Nassar, şunları kaydetti:

"İsrail’deki dini ve sağcı partilerin çok büyük bir oy potansiyeli var ve bu kitle sandığa gitmeye teşvik edilebilir. Bu durumda Arapların rekabet edebilmesi için oy verme oranını çok daha fazla artırmaları gerekir.

Ayrıca İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, önceki seçimlerde olduğu gibi kazanmayı garanti altına almak için sağcı partileri birleşmeye zorlayabilir. Itamar Ben Gvir liderliğindeki Yahudi Gücü Partisi, seçimlere Dini Siyonizm ile ittifak halinde girmiş, seçimlerin ardından ise ayrılmıştı."

Filistinli uzman Ebu Nassar, "Arapların oy verme oranı ne kadar yüksek olursa, Netanyahu’nun hükümet kurma ihtimali de o kadar azalır. Eğer Arap ittifakı gerçekleşirse ve Arap vatandaşların oy verme oranı yükselirse, Netanyahu çok zor bir durumda kalır." değerlendirmesinde bulundu.

Uzman Muhammed Helse ise İsrailli sağcı partilerin Arap partilerinin birlik olma eğilimine büyük bir endişeyle baktığını ve bu çabaların başarısız olmasını umduğunu belirtti.

Arapların oyu Netanyahu'nun önünde engel

Arap partilerinin tek bir liste altında birleşme ihtimalinin hala zayıf olduğu yönündeki görüşün İsrail'de hakim olduğuna işaret eden Helse, Arap partilerinin gerçekten birleşmeleri ve Arap seçmenin oy verme oranını artırmayı başarmaları halinde, engelleyici bir blok oluşturabileceklerine dikkati çekti.

Helse, "Arap vatandaşların oy verme oranının yükselmesi, Netanyahu’nun yeni bir hükümet kurma ihtimalini zorlaştıracaktır. Kamuoyu yoklamaları, bugün seçim yapılsa Arap partilerinin 10 sandalye kazanacağını gösteriyor. Ancak Arap partileri birleşir ve Arapların oy verme oranı artarsa, Araplar seçimlerde 15-16 sandalye, hatta daha fazlasını elde edebilir." ifadelerini kullandı.

İsrail'deki muhalefet partilerinin büyük çoğunluğunun, bir hükümet kurmak ve Likud lideri Netanyahu’nun hükümet kurmasını engellemek için bir Arap partisine dayanmayı reddettiğini belirten Helse, şunları kaydetti:

"Buna bir gösterge olarak, muhalefetteki Mavi-Beyaz Partisi lideri Benny Gantz’ın propaganda videosu yayımlayarak Araplara dayanmayan bir hükümet çağrısı yapması gösterilebilir.

Arap partilerinin ortak bir liste altında birleşmesi yönünde büyük bir Arap baskısı var ve bu da birliğe doğru ilerlemeleri üzerinde ciddi baskı unsuru oluşturuyor."

İsrailli Yahudi muhalefet partilerinin, Netanyahu’nun hükümet kurmasını engellemek için büyük olasılıkla Arap partilerinden birinin desteğine ihtiyaç duyacağını vurgulayan Helse, "kamuoyu yoklamalarının, muhalefetin bir hükümet kurabilmek için gerekli olan 61 sandalyeye ulaşmak adına en az bir Arap partisinin desteğine ihtiyaç duyacağını gösterdiğini" aktardı.

Helse, sözlerini şöyle sonlandırdı:

"Yahudi partiler, özellikle 7 Ekim 2023 saldırısının ardından böyle bir ittifaka yönelik tepkilerden sonra hükümet kurmak için Arap desteğini kabul edecekler mi? Arap partileri ya da en azından bunlardan biri, Netanyahu’nun hükümet kurmasını engellemek için Yahudi muhalefete destek vermeyi kabul eder mi?

Bu gerçekleşirse, gerçekten kurulması halinde ortak listenin akıbeti ne olur? İhtimaller açık, tablo ise şu ana kadar belirsizliğini koruyor. Gelecek haftalar ve birkaç ay içinde yaşanacak gelişmeleri yakından takip etmek gerekiyor."