ABD ve İsrail'in İran'a saldırısı sonrası İngiltere'nin denizaşırı askeri varlığı yeniden gündeme geldi

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, ülkesinin ABD ve İsrail'in İran'a yönelik hava saldırılarında yer almadığını ancak ABD'nin İran'ın füze depolarını vurmak için İngiliz üslerini kullanma izni talep ettiğini ve bu talebi kabul ettiklerini belirtti.

İngiliz basınına göre İngiltere, ABD'ye, Hint Okyanusu'ndaki Diego Garcia Üssü ile Fairford'daki İngiliz Kraliyet Hava Kuvvetleri (RAF) Üssü'nün kullanımına izin verdi.

ABD ve İsrail'in, İran'a yönelik saldırıları devam ederken Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nde (GKRY) bulunan Akrotiri'deki İngiliz Egemen Üssü "şüpheli bir insansız hava aracı (İHA) saldırısıyla" hedef alındı ve sınırlı hasar meydana geldi. Söz konusu olayın ardından İngiliz üssüne yakın yerlerdeki okullar tatil edildi ve üsteki zorunlu olmayan personelin ayrılması istendi.

Starmer, daha sonra yaptığı açıklamada da İran, insansız hava araçlarının hedefi olan GKRY'deki İngiliz üssünün, ABD tarafından İran'a yönelik hava saldırılarında kullanılmadığını söyledi.

İngiltere, ABD'den sonra en geniş denizaşırı askeri ağa sahip ülke

İngiltere'nin küresel askeri erişim kapasitesi çok bölgeli ve katmanlı bir yapıya sahip olarak biliniyor.

İngiltere Savunma Bakanlığı, askeri üslerin yerleri hakkında rutin olarak ayrıntılı bilgi yayımlamıyor ancak 2024'te İngiltere Parlamentosuna verilen bir yanıtta, ülke içinde yedek tesisler dahil 2 binden fazla askeri tesis bulunduğu açıklandı.

Askeri ve istihbarat kurumlarının çalışmalarına ilişkin araştırma haberleri yapan İngiliz "Declassified UK" sitesinin 2020'de paylaştığı bir raporda, İngiltere'nin 42 ülkede 145 noktada askeri varlığa sahip olduğu ortaya kondu. Bu kapsamıyla "İngiltere, ABD'den sonra en geniş denizaşırı askeri ağa sahip ülke" olarak değerlendiriliyor.

AA muhabirinin, Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü (IISS) ve İngiltere Parlamentosu raporlarından derlediği bilgilere göre, İngiltere, dünya genelinde geniş bir askeri ağ sürdürüyor.

Avrupa

İngiltere, NATO'nun doğu kanadında aktif rol oynuyor. Avrupa'da yaklaşık 900 İngiliz askeri, NATO İleri Kara Kuvvetleri kapsamında Estonya ve Polonya'da konuşlu bulunuyor.

Estonya'da yaklaşık 700 asker, zırhlı birlikler ve topçu unsurları konuşlu iken Polonya'da yaklaşık 140 personel görev yapıyor.

Almanya'da yaklaşık 185 İngiliz ordu personeli görev yaparken Cebelitarık'ta da yaklaşık 420 personel konuşlu bulunuyor.

Orta Doğu

İngiltere, Orta Doğu bölgesinde askeri varlığını 3 ana operasyon çerçevesinde sürdürüyor. Bunlar, Basra Körfezi ve Hint Okyanusu'ndaki deniz güvenliğini hedefleyen "Operation Kipion", Irak ve Suriye'de terör örgütü DEAŞ'a karşı yürütülen "Operation Shader" ve Kızıldeniz'de deniz güvenliği amaçlı uluslararası koalisyon görevi olan "Operation Prosperity Guardian" olarak sıralanıyor.

Bahreyn, "Operation Kipion" kapsamında yaklaşık 300 İngiliz personelle bölgedeki en önemli deniz konuşlanma merkezlerinden biri olarak dikkati çekiyor. Ülkede 2018'de açılan "UK Naval Support Facility", İngiltere'nin Süveyş Kanalı'nın doğusundaki ilk kalıcı deniz tesisi olarak biliniyor. Bu tesiste mayın avlama gemileri ve bir fırkateyn sürekli konuşlu bulunuyor ve bölgedeki deniz operasyonlarının lojistik merkezi olarak işlev görüyor.

Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nde (GKRY), (Akrotiri (Ağrotur) ve Dhekelia (Dikelya) egemen üs bölgelerinde) yaklaşık 3 bin personelle İngiltere'nin Süveyş'in doğusundaki en büyük kalıcı askeri varlığı olarak yer alıyor. Bu 2 egemen üs bölgesinde, RAF'a ait savaş jetleri, tanker uçakları, nakliye ve keşif platformları konuşlandırılırken 2 piyade taburu da rotasyon esasına göre görev yapıyor.

Irak'ta İngiltere'ye ait kalıcı bir askeri üs bulunmamakla birlikte İngiliz askerleri, eğitim ve danışmanlık görevleri kapsamında bu ülkede konuşlandırıldı.

İngiltere, Birleşik Arap Emirlikleri'nde (BAE) ise Al Minhad Hava Üssü'nü kullanıyor. Ayrıca 2024'te bölgesel operasyonları desteklemek amacıyla "Donnelly Lines" adı verilen yeni bir kalıcı İngiliz askeri tesisi açıldı. Bu kapsamda BAE'de yaklaşık 100 İngiliz personelinin bulunduğu biliniyor.

Umman'da yaklaşık 90 İngiliz personeli konuşlu iken bu ülke, İngiltere'nin bölgedeki stratejik lojistik merkezlerinden biri olarak öne çıkıyor. Umman'da 2018'de açılan Duqm Limanı'ndaki ortak deniz üssü, uçak gemilerini destekleyebilecek bakım kapasitesine sahip. Ayrıca İngiltere, hava operasyonları için Al Musannah Hava Üssü'nü de kullanabiliyor.

İngiltere'nin Suudi Arabistan'da da sınırlı danışmanlık ve savunma işbirliği varlığı bulunuyor.

Katar'da bulunan Al Udeid Hava Üssü ise İngiliz Kraliyet Hava Kuvvetlerinin bölgesel operasyon karargahı konumunda yer alıyor. Bu ülkede konuşlandırılan "83 Expeditionary Air Group" adlı birlik, bölgedeki hava operasyonlarının koordinasyonunda önemli rol oynuyor.

Atlantik ve denizaşırı topraklar

İngiltere'nin denizaşırı toprağı olan Falkland Adaları'nda yaklaşık 1200 personel, hava savunma sistemleri ve RAF unsurlarıyla kalıcı konuşlanma sürdürüyor. Savunma ve dışişlerinde İngiltere'ye bağlı olan Falkland Adaları'nın egemenliği statüsü, İngiltere ile Arjantin arasında uzun yıllardır sorun oluşturuyor.

İngiltere, 4 bin mil uzaklıkta yer alan Güney Atlantik'teki deniz aşırı toprağı Ascension Adası'nda da lojistik ve destek varlığını sürdürüyor.

Afrika ve Hint-Pasifik

İngiliz ordusu, Kenya'daki "British Army Training Unit Kenya (BATUK)" aracılığıyla yaklaşık 350 personelle bu ülkede kalıcı varlık sürdürüyor.

Ayrıca Somali'de yaklaşık 65 personel Birleşmiş Milletler (BM), Afrika Birliği ve Somali Ulusal Ordusuna eğitim, tıbbi destek ve el yapımı patlayıcılarla mücadele kapasitesi sağlanıyor.

İngiltere'nin, Güneydoğu Asya'da yer alan Brunei'de ise yaklaşık 1200 askeri, bir Gurkha taburu ve helikopter unsurları bulunuyor.

Öte yandan İngiltere'nin, kontrolünde tuttuğu Hint Okyanusu'nda yer alan Chagos Takımadaları'nın en büyüğü Diego Garcia Adası'nda da ABD ile kullandığı ortak askeri üssü bulunuyor.

Bu üs, Hint-Pasifik, Orta Doğu ve Afrika'nın bazı bölgelerinde askeri varlık gösterilmesinde kilit role sahip olarak biliniyor.

Hindistan, Endonezya ve Madagaskar üçgeninde yer alan ve en yakın kara parçasına yaklaşık 1600 kilometre uzaklıkta bulunan Diego Garcia Üssü, coğrafi açıdan stratejik konuma sahip oluşuyla dikkati çekiyor.

Üste mevcut durumda, büyük askeri kargo uçaklarının kullanabileceği bir pist ve uçak gemilerinin demirleyebileceği bir liman bulunuyor.

ABD Başkanı Donald Trump da 18 Şubat'ta yaptığı açıklamada, İngiltere'ye Diego Garcia Adası'nı Morityus'a iade etmemesi çağrısında bulunarak, "İran'ın anlaşmayı reddetmesi halinde" Ada'daki askeri üssü kullanabileceklerini bildirmişti.