Vücudun hemen her organında anormal hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalması ve diğer organlara yayılmasıyla ortaya çıkan kanser, geniş bir hastalık grubunu ifade ediyor ve dünya genelinde en fazla ölüme yol açan ikinci hastalık olarak biliniyor.

Oluştuğu dokuya göre isimlendirilen kanserin 200'den fazla türü tespit edilirken, cilt, meme, akciğer, prostat, mide, kalın bağırsak (kolon), rahim ağzı (serviks) kanserleri ve lenf bezi tümörleri, bunun en yaygın türleri arasında yer alıyor.

"Habis tümör" veya "ur" olarak da adlandırılan kanser hastalığının nedenleri arasında genetik yatkınlık yer alırken, sigara ve alkol kullanımı, radyasyon, kanserojen olarak anılan bazı kimyasallara maruz kalma ve hava kirliliği gibi nedenlerin de bu hastalığa sebebiyet verebildiği biliniyor.

Kanser, genellikle kanser öncesi lezyonlardan kötü huylu tümörlere doğru ilerleyen çok aşamalı bir süreçte, normal hücrelerin tümör hücrelerine dönüşmesiyle ortaya çıkıyor.

DSÖ'ye bağlı Uluslararası Kanser Araştırma Ajansının (IARC) 2022 yılına ait raporuna göre, dünya çapında her 5 kişiden biri yaşamı boyunca kansere yakalanırken, her 9 erkekten 1'i, her 12 kadından ise 1'i kanser yüzünden yaşamını yitiriyor.

Türkiye'de nisanın ilk haftasının "Ulusal Kanser Haftası" olarak kabul edilmesi dolayısıyla AA muhabiri, bu hastalığın teşhisi ve erken tanıyla ilgili verileri derledi.

Kanser riskini azaltmak mümkün

DSÖ'nün verilerine göre, kansere yol açabileceği belirtilen dış etkenlere karşı dikkatli olmak, kanser riskini azaltmada önemli bir rol oynuyor.

Veriler, kanser vakalarının yüzde 30 ila 50’sinin, belirli risk faktörlerinden kaçınılması ve etkili önleme stratejilerinin uygulanmasıyla önlenebileceğini gösteriyor.

Buna göre, tütün ürünleri kullanmamak, sağlıklı vücut ağırlığını korumak, sağlıklı beslenme düzeni ve düzenli olarak fiziksel aktivitelerde bulunmak bu riski azaltabiliyor.

DSÖ'ye göre bu riskin azaltılması konusunda, alkol tüketimini azaltmak ya da kaçınmak, HPV aşısı olmak, ultraviyole ışınlarına ve hava kirliliğine maruz kalmamak da tavsiye ediliyor.

Erken teşhisin önemi

DSÖ verileri ayrıca, kanser vakalarında erken teşhis ve uygun tedavinin önemine işaret ediyor. Buna göre, birçok kanser türü, erken teşhis edildiğinde ve uygun şekilde tedavi uygulandığında yüksek bir iyileşme şansına sahip oluyor.

Kanser hastalığı için "erken teşhis" ve "tarama" olarak iki önemli bileşen olduğu bilinirken, bunların, kanserin tedaviye yanıt verme olasılığını artırması ve tedavi masraflarını azaltmasının yanı sıra, kanser hastalarının yaşamlarında önemli iyileşmeleri sağlaması konusunda önemli olduğu belirtiliyor.

Bu kapsamda, farklı kanser türlerine ilişkin belirtiler ve anormal bulgular gözlemlendiğinde tıbbi yardım alma konusunda farkındalığın önemine dikkat çekiliyor.

Bunların yanı sıra, klinik değerlendirme ve tanı hizmetlerine erişimin yanı sıra, tedavi hizmetlerine zamanında sevkin de kritik olduğu kaydediliyor.