Yürütücülüğünü Antalya Orkidelerini ve Biyolojik Çeşitliliğini Koruma Derneğinin (ANTOK), koordinatörlüğünü Akdeniz Üniversitesi Biyoloji Eğitimi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. İsmail Gökhan Deniz'in yaptığı "Apollo'dan Athena'ya Antik Kentler ve Endemik Çiçekler Projesi" kapsamında Antalya'daki 5 antik kentin endemik bitkileri tespit edildi.

Ana etkinlik planı tamamlanan projeyle, sadece antik kent sınırlarında bulunan Termessos çiğdemi, Side Canavar otu, Perge hava civası, Aspendos Toros orkidesi, Phaselis burçağının yayılış alanları tek tek belirlenerek koruma çalışması yürütüldü.

ANTOK Projeler Sorumlusu Pınar Kınıklı, AA muhabirine, Sivil Toplum Diyaloğu Programı kapsamında Avrupa Birliği (AB) fonlarıyla desteklenen projede flora izleme uzmanı olarak görev yaptığını söyledi.

Kınıklı, proje kapsamında Yunanistan'daki 4 antik kent ile Antalya'da Termessos, Side, Perge, Aspendos ve Phaselis antik kentlerinde endemik ve nadir türlerin gelecek nesillere aktarılması amacıyla izleme metotları geliştirerek koruma önlemleri aldıklarını dile getirdi.

AB'deki koruma yöntemlerini Türkiye'de uygulama şansı bulduklarını belirten Kınıklı, akademisyenler, arkeologlar, turist rehberleri ve kamu kurumlarının çevre koruma ile ilgili birimlerinde çalışanları bir araya getirerek eğitimler düzenlediklerini ifade etti.

"Ziyaretçiler hangi mevsimde hangi endemik türleri görebileceklerini biliyor"

Projenin başarılı geçtiğini ve diğer antik kentlere de yaymak istediklerini söyleyen Kınıklı, "Antik kentlerin sadece tarihi öğelerden ibaret olmadığını, kültürel miras olan bitkilerin de korunması gerektiği toplum tarafından daha da iyi algılandı. Güzel dönüşler oldu. Kazı başkanlarına türlerin yayılış alanları anlatıldı. Onlar da artık kazılarında buna dikkat etmeye başladı." dedi.

Antik kentlerdeki endemik bitkilerin hassas, ekolojisinin çok dar olduğunu ve bu nedenle çok iyi korunması gerektiğini vurgulayan Kınıklı, şöyle konuştu:

"Sadece antik kentte yayılış gösteren 5 bitkinin yanı sıra bölgedeki diğer çiçek ve bitkileri de inceledik. Bunları bir kitapçıkta topladık. Gelen ziyaretçilere bu kitapçık da dağıtılıyor. Ziyaretçiler hangi mevsimde hangi endemik türleri görebileceklerini biliyor. Antik kentin girişlerine bilgilendirici tabelelar astık ve bu tabelalara QR kod yerleştirerek bölgede gezerken hangi türlerle karşılaşabileceklerini gösteren bir telefon aplikasyonu indirmelerini sağladık."

"Lahit ve antik kapılara endemik bitkilerin işlendiğini gördük"

Projenin saha çalışmaları kapsamında ilginç olaylarla da karşılaştıklarını dile getiren Kınıklı, "Çalışmamız sırasında antik kentte gezerken endemik çiğdemi çok güzel görüp kulağının arkasına takan insanlarla karşılaştık. Onlara bu durumu anlattığımızda çok üzüldüler. Bu açıdan toplumu bilgilendirmek çok önemli. 2 bin yıllık lahitin yanında 2 bin yıldır yaşayan endemik bitkiler var. Bazı lahit ve antik kapıların üzerine endemik bitkilerin işlendiğini gördük. Binlerce yıl önce de insanlar oradaki türleri koruyor, seviyor ve ilgi gösteriyorlardı." dedi.

Proje kapsamında antik kentlerde alan incelemelerini öğrencileriyle sürdüren Prof. Dr. İsmail Gökhan Deniz de antik kentlerin kentin gözbebeği olduğunu söyledi.

Antik kentlerin arkeolojik ürünlerin zenginliği nedeniyle toplum tarafından sıkça ziyaret edildiğini belirten Deniz, "Dünyada sadece bu antik kentleri yaşam alanları olan türlerin bu bölgedeki varlığı bir noktaya kadar insan baskısına maruz kalıyor. Tehdit altındaki türleri örnek olacak şekilde korumak ve geleceğe aktarmak istiyoruz." diye konuştu.

Deniz, antik kentlerde yürütülen koruma tedbirleri ve ziyaretçilerin bilgilendirilmesiyle türlerin yayılışın arttığını ve artık daha güvende olduğunu kaydetti.