Özellikle görsel medya üzerinden müzik klipleri, reklam filmleri ve moda çekimlerinde çocuklar, sanat kisvesi altında "cinselleştirilmiş" imgelerle sunuluyor.

Görsel ve sosyal medyanın hiç olmadığı kadar şeffaflaştığı dijital çağda kendini koruyamayan çocuklar, sözde estetik adı altında psikolojik istismara uğruyor. Bu istismar, kimlik bunalımı ve olumsuz beden algısı gibi birçok psikolojik etkiye neden olabiliyor.

Bu durum, sadece görsel sanat sektörüyle sınırlı kalmıyor. Sosyal medya gibi kolay erişilebilen platformlarda etkileşim ve maddi kazanç uğruna kendi rızasıyla çocuklarını kitlelerin önüne seren ebeveynler de mahremiyetlerini ve güvenliklerini tehlikeye atıyor.

Sinema, moda, müzik, kozmetik ve reklam sektöründe çocuklar, bir yandan yetişkin dünyasına uygunsuz emellerle alet edilirken diğer yandan yetişkin kadınlar da "çocuksu davranmaya" itiliyor.

Örneğin, dünya çapındaki bazı müzik kliplerinde kadın sanatçılar, çocuklara hitap eden masalsı evrende oyuncak ayı, lolipop, kıyafet ve saç gibi ögelerle çocuksuluğu öne çıkarırken çocuksu hareketler ve şarkı sözleri de buna eşlik ediyor.

Özellikle K-pop sanatçılarında tezahür eden bu durum, izleyicilerin "çocuksuluk ile cinsellik arasında bağ" yanılgısına düşmesine sebep olabiliyor.

Skandal örnekler

Bazı moda tasarımcıları da çocuk modelleri saç makyaj ve kıyafet ile destekleyerek "yetişkin kadın" görünümünde sunarak bu algıyı pekiştiriyor.

Örneğin, ABD'li ünlü moda markasının 2011'de piyasa sürdüğü "Oh Lola" parfüm kampanyasında reşit olmayan bir modeli cinsel imgelerle kullanması tepkilere yol açmıştı.

İngiltere merkezli Reklam Standartları Kurumu (ASA), reklam kampanyasının "çocuğu cinselleştirdiği" gerekçesiyle yasaklanması kararını almıştı.

Benzer şekilde, ünlü Fransız dergisinin 2011'de "Cadeaux" temalı moda çekiminde aralarında okul öncesi yaş dahil çocukların, ağır makyaj, yapılı saç, yüksek topuklu ve lüks kıyafetler içinde verdiği pozlar, dünya genelinde tartışmalara neden olmuştu.

Fransız lüks markasının 2022'de çıkardığı ancak daha sonra yasaklanan kampanyasında da küçük yaştaki kız çocuklarının, çeşitli fantezi aksesuarları giydirilen oyuncak ayıları ellerinde tutarak kadrajlara yansıması, skandalı alevlendirmişti.

Psikolojik etkilerin gelecek kuşaklara yansıması riski

Avustralya merkezli Adelaide Üniversitesi Eğitim, Davranış ve Sosyal Bilimler Fakültesinden öğretim görevlisi Lesley-Anne Ey, AA muhabirine bu durumun çocukların gelişimi üzerindeki etkilerini değerlendirdi.

Çocukların cinsel çağrışım içeren görsellere maruz kalmasının birtakım psikolojik yansımalarının olabileceğine dikkati çeken Ey, bunların arasında kendini nesnelleştirme, gerçekçi olmayan güzellik ve beden algıları, yeme bozuklukları, sağlıksız cinsiyet rolleri ve riskli cinsel davranışların ortaya çıkma tehlikesini örnek gösterdi.

Ey, çocukların medyada yansıtılan güzellik standartlarına uyum sağlamak ve çevreye ayak uydurma çabası içinde olduğunu kaydederek, bu durumun psikolojik olarak onları savunmasız bıraktığına dikkati çekti.

Bu görsellerin erken çocukluk çağında başlayan kimlik gelişimini olumsuz etkilediğini belirten Ey, "Çocuklar, sağlıksız cinsiyet rollerini benimseyecek, ulaşılamaz güzellik ideallerini kabullenecek ve toplum tarafından değerli görüldüğünü düşündükleri şekilde kendilerini sunmaya çalışacaktır." ifadesini kullandı.

Denetim mekanizması moda sektöründe yetersiz

Yaklaşık 6 yaşındaki bir çocuğun dış görünüşüyle aşırı ilgilendiğine şahit olduğunu anlatan Ey, bu çocuğun saçını ve makyajını yaptırarak yetişkin tarzı kıyafetler giydiğini söyledi.

Ey, bu tarz çocukların görünüşlerinden hiçbir zaman tatmin olmayacaklarını dile getirerek, bunun hem psikolojik hem de fiziksel açıdan çok tehlikeli olduğu uyarısında bulundu.

Bu etkilerin kuşaklar boyu devam edebileceğine dikkati çeken Ey, bu çocukların ebeveyn oldukları zaman takındıkları tutumları ve içselleştirdikleri takıntıları kendi çocuklarına da aktarılabileceklerini vurguladı.

Ey, kolayca erişilen cinsel içerikli videoların ve görsellerin çocuklara "ideal, beklenti ve rıza" konularında yanlış mesajlar aşıladığına da işaret etti.

Modanın medya tarafından yönlendirildiğine ve çocuklar için "cinsel mesajlar" taşıyan ürünlerin piyasa sürüldüğüne işaret eden Ey, moda sektöründe denetim mekanizmasının yeteri kadar işlemediğini söyledi.

Ebeveynlerin daha çok bilinçlendirilmesinin gerektiğine dikkati çeken Ey, "Ayrıca, zihinsel sağlık üzerindeki olumsuz etkilerin artmasını önlemek, cinsellik ve beden idealleri konusundaki tutumları yeniden şekillendirmek amacıyla toplum çapında kampanyalar düzenlenmeli." tavsiyesinde bulundu.