Ticaret Bakanlığı, doğrudan satış sistemlerinin kurallarını belirledi

Ticaret Bakanlığı, doğrudan satış sistemlerinin piramit satış sistemine dönüşmesinin önlenmesi amacıyla tedbir alırken bu sistemlerin şeffaf, adil ve güvenilir şekilde işlemesine yönelik temel esasları belirledi.

Bakanlık tarafından hazırlanan ve ilk defa doğrudan satışlar için özel hükümler getiren "Doğrudan Satışlar Hakkında Yönetmelik", Resmi Gazete'de yayımlandı.

Bakanlıktan yapılan açıklamada, yönetmeliğin bir taraftan tüketici haklarının ve çıkarlarının korunması, diğer taraftan doğrudan satış sistemlerine ilişkin esasların belirlenmesi amacıyla hazırlandığı ifade edildi.

Yönetmelikle Türkiye'de ilk defa doğrudan satışlara özel hükümler getirildiğine işaret edilen açıklamada, "Yönetmelikle doğrudan satış sistemlerinin piramit satış sistemine dönüşmesinin önlenmesi amacıyla tedbirler alınmış ve doğrudan satış sistemlerinin şeffaf, adil ve güvenilir şekilde işlemesine yönelik temel esaslar belirlenmiştir. Ayrıca, doğrudan satış şirketleri ile doğrudan satıcılar için açık ve denetlenebilir kurallar oluşturulmuştur." değerlendirmesinde bulunuldu.

Yanıltıcı bilgiler yasaklandı, sisteme katılımda aldatmanın önüne geçildi

Açıklamada, tüketicilere 30 gün süreyle gerekçesiz cayma hakkı tanındığı, eksik bilgilendirme durumunda bu sürenin 1 yıla kadar uzatıldığı bildirildi.

Belirli mal veya hizmetlerde cayma hakkı istisnalarının açıkça düzenlendiği ifade edilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Doğrudan satış şirketlerinin faaliyet gösterebilmesi için 3 yıl süreyle geçerli olacak 'doğrudan satış yetki belgesi' almaları ve yetki belgesi başvurusunda yönetmelikte belirlenen bilgi ve belgeleri sunmaları zorunlu tutulmuştur. Doğrudan satış şirketlerinin mali güvenliğini teminat altına almak için doğrudan satış faaliyetinde bulunacak şirketlerin sermaye şirketi olması ve en az 10 milyon lira ödenmiş sermaye bulundurması zorunlu olup Türkiye'de yerleşik bankalarda açılan bloke hesap türlerinden birine 3 milyon lira yatırılması şartı getirildi."

Doğrudan satışa konu mal veya hizmetin tüketicilere pazarlanabilir nitelikte olması gerektiğine işaret edilen açıklamada, hızlı zenginlik vaatleri ve yanıltıcı bilgilerin yasaklandığı, sisteme katılımda baskı ve aldatma gibi yöntemlerin önüne geçildiği belirtildi.

Kadınların ticari hayata katılımı teşvik edildi

Açıklamada, çoğunluğu kadın girişimcilerden oluşan doğrudan satış sistemlerinin özel olarak düzenlendiği, kadınların ticari hayata katılımının teşvik edildiği vurgulanarak, şu ifadeler kullanıldı:

"Gelişen ticaret biçimleri ve tüketici davranışlarındaki dönüşüm, geleneksel satış yöntemlerinin yanı sıra alternatif satış sistemlerinin de yaygınlaşmasına neden olmuştur. Bu kapsamda, sabit bir satış yeri bulunmaksızın ürün ve hizmetlerin doğrudan tüketicilere ulaştırılmasına dayanan doğrudan satış sistemleri, son yıllarda giderek artan bir ivmeyle ekonomik hayat içerisinde yer edinmiştir. Ülkemizde de ekonomik hayatta giderek artan bir yer edinen doğrudan satış sistemleri, özellikle kadın girişimcilerin yoğun olarak yer aldığı, esnek çalışma imkanı ve girişimciliği teşvik eden yapısıyla istihdama katkı sağlarken piramit yapı şeklinde organize edilen ve tüketicilere zarar veren sistemlerin ortaya çıkma riskini beraberinde getirerek tüketici haklarını tehdit etmektedir."

Şirketlere tüketicileri bilgilendirme yükümlülüğü getirildi

Tüketicilerin aldatılmamaları ve oluşabilecek mağduriyetlerin önlenmesi amacıyla doğrudan satış şirketlerine cayma hakkı, ürün bilgisi ve iade sürecine ilişkin ayrıntılı bilgilendirme sistemi kurmaları zorunluluğunun getirildiği bildirilen açıklamada, doğrudan satıcıların tüketicilere yazılı veya kalıcı veri saklayıcısı yoluyla bilgilendirme formu vermeleri gerektiğinin altı çizildi.

Açıklamada, doğrudan satıcılara özel düzenlemelerle 18 yaşından küçüklerin, fiil ehliyeti olmayanların, şirket ortakları ile yöneticileri ve bunların yakın akrabalarının sisteme doğrudan satıcı olarak kaydedilmelerinin engellendiği ifade edildi.

Açıklamada, sisteme ilk defa kayıt olacak doğrudan satıcılardan katılım için ücret ve aidat gibi bedellerin tahsil edilmesinin önüne geçildiği de vurgulandı.