Kadınların temsili birçok alanda artsa da bilim ve karar alma mekanizmalarında sınırlı düzeyde

Birleşmiş Milletler (BM) tarafından resmi olarak 1977'de kabul edilen "Dünya Kadınlar Günü", kadınların insan haklarındaki siyasi ve sosyal rollerinin güçlendirilmesi ve konu hakkında farkındalık oluşturulması amacıyla her yıl 8 Mart'ta kutlanıyor.

BM, 8 Mart 2026 Dünya Kadınlar Günü için "Tüm Kadınlar ve Kız Çocukları İçin Haklar, Adalet ve Eylem" başlıklı tema belirledi.

Bu temayla, kadınların yalnızca haklarının tanınması değil bu hakların uygulanmasını sağlayacak politik ve toplumsal eylemlerin teşvik edilmesi amaçlanıyor.

Küresel çapta kadınların, bilim, teknoloji, mühendislik sektörlerinde ve karar alma mekanizmalarında temsilinin hala sınırlı düzeyde olduğu görülüyor.

BM'nin 2025 verilerine göre, 29 ülkede toplam 32 kadın devlet veya hükümet başkanı bulunuyor. Bakanlık düzeyinde kadınların oranı yüzde 22,9, yönetim pozisyonlarında ise yaklaşık yüzde 30 civarında.

Dünya genelinde parlamentolardaki sandalyelerin yaklaşık yüzde 27,2'si kadınlara ait. Uluslararası ve bölgesel hukuk kurumlarında kadınların oranı yüzde 44 civarında.

Kadınlar, erkeklere kıyasla ortalama 2,5 kat daha fazla ücretsiz bakım ve ev işi yapıyor ve bu da iş gücüne katılımlarını, kariyer ilerlemelerini, liderlik pozisyonlarına ulaşmalarını sınırlayan temel faktörlerden biri.

Ayrıca BM sisteminde profesyonel ve üst kadrolardaki kadınların oranının 2021’de yüzde 47 iken 2023’te yüzde 48,8’e yükseldiği, 2025 itibarıyla ise yüzde 50,4’e ulaştığı ifade ediliyor.

Kadınların özellikle idari işler, eğitim, sağlık ve bakım alanlarında yoğunlaştığı, buna karşılık teknik üretim ve bazı mühendislik alanlarında temsil oranının düşük olduğu belirtiliyor.

Bunun yanı sıra küresel ölçekte yönetici pozisyonlarının yalnızca yaklaşık yüzde 30’u kadınlara ait ve bu da üst düzey karar mekanizmalarında kadınlar için temsil açığı oluşturuyor.

"İstihdam oranlarında eşitliğe ulaşmak neredeyse iki yüzyıl alacak"

Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) 2025 verilerine göre, 1991’den bu yana kadınlar ile erkekler arasındaki istihdam farkı 27,1 puandan 23,1 puana düşmesine rağmen kadınların istihdam oranı, erkeklerin çok gerisinde kalmaya devam ediyor.

2024’te çalışma çağındaki kadınların sadece yüzde 46,4'ü istihdamdayken bu oran erkeklerde yüzde 69,5. Mevcut ilerleme hızıyla, istihdam oranlarında eşitliğe ulaşmak neredeyse iki yüzyıl alacak.

Daha fazla genç kadın eğitim ve mesleki eğitime yönelse de küresel olarak yönetici pozisyonlarının sadece yüzde 30’u kadınların elinde ve son 20 yılda bu oranda yalnızca sınırlı iyileşme görüldü.

Avrupa istatistiklerine göre kadınların oranı, çocuk bakıcılığı ve öğretmenlik gibi mesleklerde yüzde 90’dan fazla, hemşirelikte yüzde 87 ancak bazı teknik ve mühendislik alanlarında yüzde 20’nin altında.

Dünya Kadınlar Günü

Kadınlar Günü'nün çıkış noktası, ABD'de 8 Mart 1857'de yaşanan olaylara dayanıyor. Daha iyi çalışma koşulları talep eden 40 bin kadın işçinin grevi sırasında polisin işçileri tekstil fabrikasına kilitlemesinin ardından çıkan yangında 120'den fazla kadın işçi hayatını kaybetti.

Olayın ardından 8 Mart 1908'den başlayarak her yıl New York'ta birçok kadın işçi, iş hayatlarında haklarının artırılmasını ve kadınlara oy hakkı verilmesini talep eden gösteriler düzenledi.

Gösterilerin başlamasından 2 yıl sonra 26-27 Ağustos 1910'da kadın hakları savunucularından Alman Clara Zetkin ve Kate Duncker, Danimarka'nın başkenti Kopenhag'daki "Uluslararası Sosyalist Kadınlar Konferansı"nda 1857'de hayatını kaybeden işçilerin anısına 8 Mart'ın "Kadınlar Günü" olarak kutlanmasına ilişkin öneri sundu ve bu öneri oy birliğiyle kabul edildi.

Kadınlar Günü ilk olarak 19 Mart 1911'de Avusturya, Danimarka, Almanya ve İsviçre'de yapılan etkinliklerle kutlanmaya başlandı.

İkinci Dünya Savaşı sonrası diğer ülkelerde de kutlanmaya başlayan Dünya Kadınlar Günü, BM tarafından resmiyet kazandıktan sonra da bazı ülkelerde resmi tatil ilan edildi.