Ankara
Türkiye, enerji kullanımını ve verimliliğini optimize etmek amacıyla geliştirdiği Milli Akıllı Sayaç Sistemleri (MASS) ile enerji sektöründe dijitalleşme sürecini 1 Mart itibarıyla başlatıyor.
Yazılım, donanım ve iletişim altyapısıyla elektrik dağıtım sistemindeki verilerin entegre şekilde yönetilmesini sağlayacak MASS projesi, akıllı şebeke dönüşümü için ölçüm sistemlerinin uçtan uca, akıllı bir yapıda tanımlanmasını amaçlıyor.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda elektrik dağıtım şirketlerince uygulanacak sistem, Türkiye genelinde kademeli olarak hayata geçiriliyor.
AA muhabirinin EPDK'den edindiği bilgilere göre, mevcut geleneksel sayaçların akıllı sayaçlara dönüştürülmesine yönelik planlamada kaynakların verimli kullanılması esas alınıyor. En düşük maliyetle en fazla sayacın dönüşümünü sağlamak amacıyla önceliklendirme yapılıyor.
Bu kapsamda 10 yıllık periyodik muayene süresi dolan ve yıllık tüketimi 10 megavatsaat ve üzerinde olan sayaçlar ile sayaç panosunda 4 adet ve üzeri sayaç bulunan noktalar dönüşüm sürecinde öncelikli gruplar arasında yer alıyor. Benzer şekilde ilk defa kullanıma sunulan binalarda, sayaç panosunda 4 adet ve üzeri sayaç bulunması durumunda tesis edilen tüm sayaçların akıllı sayaç olması zorunlu tutuluyor.
Ayrıca dağıtım şebekesinin izlenmesine yönelik Usul ve Esaslar ile belirlenen noktalardaki sayaçların da akıllı sayaçlarla değiştirilmesi öngörülüyor. Bu sayede kesintilerin ve şebeke gerilim kalitesinin daha etkin biçimde izlenmesi amaçlanıyor. Mevcut sayaçların akıllı sayaçlarla değiştirilmesine ilişkin iş ve işlemler ise elektrik dağıtım şirketlerince gerçekleştiriliyor.
- 50 milyonu aşkın aboneyi kapsayacak
Proje kapsamında Türkiye genelindeki 50 milyonu aşkın elektrik abonesinin sayacının aşamalı olarak akıllı hale getirilmesi planlanıyor.
İlk etapta yeni abone bağlantılarında akıllı sayaç tesis edilecek. Mevcut abonelerde ise muayene süresi doldukça değişim yapılacak. Bir panodaki sayaçların yüzde 70'inin süresinin dolması halinde panodaki tüm sayaçlar akıllı sisteme geçirilecek.
Yıllık tüketimi 10 megavatsaatin üzerinde olan sanayi ve ticarethane abonelerinin sayaçları da 1 Ocak 2028'e kadar kademeli olarak değiştirilecek.
2026 sonuna kadar yaklaşık 6 milyon sayacın sisteme dahil edilmesi, 1 Ocak 2028 itibarıyla ise tüm sayaçların yüzde 100 yerli ve milli yazılım altyapısıyla akıllı sisteme geçirilmesi hedefleniyor.
- "Hedefimiz güçlü, esnek ve şeffaf bir elektrik altyapısı"
AA muhabirine konuya ilişkin değerlendirmede bulunan EPDK Başkanı Mustafa Yılmaz, akıllı sayaç uygulamasının yalnızca teknik bir dönüşüm olmadığını, aynı zamanda tüketici odaklı enerji yönetimi anlayışının bir parçası olduğunu belirtti.
Yılmaz, dijitalleşme sayesinde hem vatandaşların tüketim alışkanlıklarını takip ederek daha bilinçli şekilde yönetebileceğini hem de dağıtım şebekesinde hizmet kalitesinin belirgin biçimde artacağını ifade ederek, şunları kaydetti:
"Burada önemli bir nokta da elbette akıllı sayaçların yaygınlaşmasının kayıp-kaçakla mücadelede önemli katkı sağlaması. Hedefimiz, güçlü, esnek ve şeffaf bir elektrik altyapısı oluşturmak. Bu dönüşümün, Türkiye'nin enerji piyasasında dijitalleşme vizyonunu daha ileriye taşıyacağına inanıyoruz."
- "Akıllı sayaçlar için tüketiciler bir bedel ödemeyecek"
Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (ELDER) Başkanı Barış Erdeniz de MASS kapsamında akıllı sayaçlar için tüketicilerden herhangi bir bedel alınmayacağını belirterek, sayaç bedelinin tüketiciye yansıtılmamasının dönüşümün hızlanması açısından kritik önem taşıdığını dile getirdi.
Akıllı sayaç dönüşümünün akıllı şebeke dönüşümünün önemli parçası olduğunu ve ülkenin enerji politikalarının uygulanmasını kolaylaştırdığını vurgulayan Erdeniz, bu süreci yalnızca bir sayaç yenileme olarak görmediklerini anlatarak, "Dağıtım 2.0 vizyonumuzla uyumlu biçimde elektrik dağıtım şebekesinin veriye dayalı olarak yönetilmesinin, tüketicinin elektrik piyasası süreçlerine aktif olarak katılımının bir aracı olarak görüyoruz." dedi.
Erdeniz, akıllı sayaç dönüşümünün tüketicilere oldukça fayda sağlayacağını belirterek, tüketimin anlık görünür hale gelmesiyle abonelerin kendi tüketim profilini değiştirerek enerji tasarrufu ve verimlilik tedbirleriyle faturalarını azaltma imkanına kavuşacağını söyledi.
- Anlık veri takibiyle sistem maliyetleri azalacak
Herkesin kendi elektriğini üretme eğiliminin arttığını ifade eden Erdeniz, mevcut şebekelerin tek yönlü enerji akışına göre tasarlandığını ve çift yönlü akışa geçişin zaman gerektirdiğini kaydetti.
"Bu süre zarfında dağıtım şirketleri gerekli yatırımları yapacaklar. Bu kapsamda akıllı şebeke de adım adım geliştirilecek. Amacımız, dağıtım şirketlerini, şebeke işletmecisinden sistem işletmecisine dönüştürmek. Bu dönüşüm gerçekleştiğinde herkesin kendi elektriğini üretebilmesine giden yolda önemli bir aşama geçilmiş olacak." dedi.
Erdeniz, MASS kapsamında anlık veri takibi sayesinde teknik ve teknik olmayan kayıpların daha hızlı teşhis edilip müdahale edilebileceğini vurgulayarak, şunları dile getirdi:
"Teknik ve teknik olmayan kayıpta sağlanacak iyileşme, dürüst abonenin faturasına dolaylı yansıyan sistem maliyetini aşağı çekecek. İkincisi, teknik tarafta arıza/kalite sorunlarını daha hızlı tespit edip doğru noktaya hızlı ve doğru müdahale etme kapasitesi artacak, bu da operasyon maliyetlerini ve kesinti sürelerini azaltacaktır. Türkiye ölçeğinde kayıp-kaçakta çok küçük bir iyileşme bile yıllık bazda teravatsaat mertebesinde enerji tasarrufuna karşılık gelir. Bu da enerji maliyetlerinden işletme verimliliğine uzanan geniş bir alanda milyarlarca liralık potansiyel demektir."
