ИСТАНБУЛ
Приземјувањето на патничкиот авион од страна на белоруските власти во кој се наоѓаше опозицискиот активист кој леташе на релација Грција - Литванија преку белорускиот воздушен простор, предизвика меѓународен гнев, јавува Агенција Анадолија (АА).
Но ова не е првпат кога една земја се обидува да приведе дисидент додека тој се наоѓа на лет. Историјата покажува дека авионите не се безбедно место за глобалните дисиденти.
По „безбедносната тревога“, авионот кој леташе кон Литванија одеднаш го смени правецот и беше пресретнат од белорускиот борбен авион „МиГ-29“, кој го придржуваше авионот до аеродромот во Минск, каде што властите ги приведоа новинарот Роман Протасевич и неговата девојка Софија Сапега.
И Европската Унија (ЕУ) и Соединетите Американски Држави (САД) го осудија инцидентот, додека некои европски лидери го нарекоа „киднапирање“, а американскиот Стејт департмент го опиша како „шокантен чин“.
Сепак, портпаролката на руското Министерство за надворешни работи, Марија Захарова, го критикуваше одговорот од ЕУ и САД.
„Шокантно е што Западот го нарекува инцидентот во воздушниот простор на Белорусија ’шокантен‘“, напиша таа на Фејсбук.
Меѓународната организација за цивилно воздухопловство на Твитер соопшти дека „е силно загрижена од очигледното принудно слетување на авионот на „Рајанер“ и неговите патници, што може да биде во спротивност со Конвенцијата од Чикаго“.
„Очекуваме официјално да бидат потврдени повеќе информации од засегнатите земји и оператори“, додаде агенцијата на Обединетите нации (ОН).
Протасевич е основач на информативниот канал на социјалните мрежи НЕКСТА (NEXTA), што минатото лето играше главна улога во протестите во белорускиот главен град Минск, барајќи оставка од претседателот Александар Лукашенко.
- 2016, Украина
„Во 2016 година, авион на белоруската авиокомпанија „Белавија“ беше принуден да се врати откако полета од украинскиот главен град Киев за Минск, близу границата со воздушниот простор меѓу Украина и Белорусија. Украинската контрола на летање наредила авионот да се врати без никакво образложение“, се вели во извештајот на „Флајт глобал“, веб-страница за авијација и воздушна вест.
„Исто така, беше наведено дека во случај на непочитување на наредбата, ќе бидат испратени борбени авиони да го пресретнат“, „Флајт глобал“ го цитира превозникот.
Ерменски патник, кој наводно се спротивставил на украинската Влада и нејзините поблиски врски со Европа, за кратко бил приведен од полицијата, а според извештајот, на авионот му било дозволено да се врати. На патникот му беше дозволено да се врати таму само неколку часа потоа.
Белоруското Министерство за надворешни работи упати остри критики кон Украина по инцидентот.
- 2013, Австрија
Во 2013 година, Ево Моралес беше принуден да слета во Австрија кога некои европски земји го забранија влегувањето на авионот на тогашниот претседател на Боливија во нејзиниот воздушен простор.
Моралес патуваше за Боливија по Самитот во Москва каде што најави дека ќе му даде азил на американскиот „свиркач“ Едвард Сноуден. Иако Боливија негира, Австрија, наводно, го пребарувала авионот за Сноуден.
Поранешниот соработник на Агенцијата за национална безбедност на ОН, Сноуден, кој обелодени илјадници документи со детали за програмата за долгорочен надзор од страна на американската Влада, доби азил во Русија во 2013 година.
- 2012, Турција
Во 2012 година, турските борбени авиони принудија сириски патнички авион, кој одеше од Москва кон Дамаск, да слета на Аеродромот „Есенбога“ во главниот град Анкара.
Анкара се сомневаше дека авионот ќе носи оружје за Сириската армија. Турција заплени дел од товарот на авионот и според извештаите, беше дозволено да го продолжи летот кон Дамаск. Тогашниот министер за надворешни работи на Турција, Ахмет Давутоглу, рече дека Анкара е решена да спречи какво било пренесување на оружје во Сирија преку нејзиниот воздушен простор.
- 2010, Иран
Во 2010 година, според некои извештаи, Иран го уапси Абдолмалек Риги, водачот на милитантната организација Јундулах, кога тој леташе од арапската земја преку Пакистан.
Постојат спротивставени извештаи за тоа како е уапсен Риги. Некои извештаи тврдеа дека тој бил на летот од Дубаи за Киргистан, додека други тврделе дека Риги е предаден на Иран од пакистанските власти.
Иранските државни медиуми го прикажаа Риги кога тој беше врзан со лисици и придружуван од страна на маскирано иранско обезбедување на малиот авион.
- 1956, Алжир
Во 1956 година, пет високи члена на Алжирскиот национален ослободителен фронт (ФЛН) беа во патнички авион на лет кон Тунис од Рабат, Мароко. Француската тајна служба испрати борбени авиони да го пресретнат нивниот авион и го принудија да слета во Алжир бидејќи тогаш беше колонија на Франција. Меѓу петте лица на бродот беше и Ахмед Бен Бела, кој подоцна стана прв претседател на Алжир кога земјата ја прогласи својата независност.
