Традиционалниот инструмент мвет, живо наследство што ги спојува музиката и митологијата во Централна Африка

ЈАУНДЕ (AA) - Традиционалниот инструмент мвет, кој потекнува од културата Фанг-Бети во Централна Африка, продолжува да живее како повеќеслојно културно наследство што ги поврзува музиката и митологијата, пренесува Анадолу.

Мвет, кој се смета за едно од најстарите средства за раскажување во Камерун, Габон, Екваторијална Гвинеја и Република Конго, не е само музички инструмент туку и усна платформа преку која се пренесуваат митологијата, историјата и општествените вредности на заедницата.

Во рамките на традицијата, мајсторите на мвет се почитуваат како мудреци и чувари на колективната меморија. За време на изведбите се пренесуваат епски песни, родослови, преданија за преселби и јуначки подвизи. Бидејќи процесот на учење во заедницата се темели врз усната традиција, младите преку овие наративи стекнуваат знаења за историјата, моралот и општествениот поредок.

Во одредени региони раскажувањата придружени со мвет претставуваат составен дел од иницијациските обреди. Оттука, инструментот не се доживува само како уметнички израз туку и како значајно образовно и ритуално средство.

Камерунскиот уметник на мвет Франсоа Алимар во изјавата за дописникот на АА говореше за значењето на инструментот во африканската митологија, неговото потекло и современата употреба.

Посочувајќи дека мвет има значајно место во африканската митолошка традиција, Алимар изјави:

„Првиот мвет го изработил воин од народот Фанг-Бети, Ојоно Ада Нгоне. За време на една битка, Нгоне западнал во состојба на свест што може да се опише како иницијациска кома. Во таа состојба го примил откровението на мвет, како и сознанијата за создавањето на светот, појавата на луѓето и слоевитата структура на божествата. Откако се разбудил, заминал во шумата, исекол бамбус, подготвил тикви и го изработил првиот мвет.“

Алимар нагласи дека на почетокот мвет се користел за мотивирање на војниците.

„Со мвет се раскажувала приказна за народ што ја поседува тајната на бесмртноста – народ што никогаш не умира. Според митологијата, народот Еканг-Мбом ја има тајната на бесмртноста, додека народот Квии се обидува да ја преземе. Меѓу двата народа се водат војни, а бесмртните секогаш излегуваат како победници“, рече тој.

Структурата на мвет се заснова врз хоризонтално поставено главно тело. Во традиционалните примероци тоа се изработува од рафија бамбус, а во современите варијанти се користи и дрво за да се постигне поинаква звучна нијанса.

Мостот поставен во средишниот дел ги дели жиците на две одвоени звучни полиња – десно и лево – при што звукот се создава преку нивната вибрација. Во минатото жиците се изработувале од растителни влакна, а денес најчесто се користат метални жици што овозможуваат посилен и појасен тон.

Штимањето се врши преку прстени поставени на телото на инструментот. Со нивно затегнување се зголемува напнатоста на жиците и тонот станува повисок, а со олабавување се добива подлабок тон. Резонантните тикви, сместени во долниот дел, го засилуваат звукот и овозможуваат јасно слушање дури и на отворен простор.