САРАЕВО (АА) - Со интонирање на химната на Босна и Херцеговина, со положување цвеќе, со молитва и едноминутно молчење денес во Сараево е одбележана 28-годишнината од масакрот на пазарот „Маркале“, јавува Агенција Анадолија (АА).
Првиот од двата масакри на пазарот „Маркале“ во центарот на Сараево, се случи на 5 февруари 1994 година, помеѓу 12:10 и 12:20 часот, кога од агресорските позиции на подрачјето на Мрковиќ истрелана е минофрлачка граната со калибар од 120 милиметри. Гранатата падна на преполниот пазар убивајќи 68 граѓани, додека 142 беа потешко и полесно ранети.
Цвеќе положија претставници од повеќе нивоа на власта, а меѓу нив и претседавачот со Претседателството на Босна и Херцеговина, Жељко Комшиќ.
Претседателката на Унијата на цивилни жртви на војната на кантонот Сараево, Сенида Каровиќ, потсети дека денеска се одбележува 5 февруари, Денот на сеќавањето на сите убиени граѓани на Сараево од 1992 до 1995 година.
„Денеска го одбележуваме страдањето односно убиството на 11.541 граѓанин на Сараево, од кои 1.601 дете. Денеска се сеќаваме на 50.000 тешко и полесно ранети наши сограѓани. Се сеќаваме и денес и сите други денови, но денес посебно боли. Боли од повеќе причини, бидејќи злосторниците не се казнети“, рече Каровиќ.
Таа потсети дека пазарот „Маркале“ има повеќе симболи.
„Пазарот Маркале беше место каде што луѓето доаѓаа за време на војната и покрај тоа што беа свесни дека смртта демне од секој агол, за да најдат храна, што би значело да преживеат еден ден. Доаѓаа да добијат информации за своите сограѓани, семејството, бидејќи Сараево тогаш беше и под медиумска блокада. Денес, 28 години подоцна, длабоките рани многу болат“, истакна Каровиќ.
Рече дека сè уште се борат преку правни средства да докажат дека жртвата е жртва, а агресорот е агресор.
„Нам тоа ни е аманет, обврска поради нас, нашите деца, да ја негуваме културата на сеќавање, за утре нашите деца да знаат што се случило“, додаде Каровиќ.
Тогашниот началник на Полициската станица Стари Град, Енес Бездроб, денеска од Маркале порача дека мора да се одбележуваат овие настани.
Неговите емоции и чувства се измешани, бидејќи на Маркале во февруари 1994 година се случи нешто што човечкиот ум дотогаш не можеше да го сфати.
„Јас бев началник на полицијата овде, началник на полициската управа Стари Град во тоа време кога ми дојавија, кога ги слушнаа гранатите. Дојдовме на местото, и тоа беше масакр, колеж. Тоа се случувања кои човечкиот ум едвај може да ги прими. Имаше прашина, барут, врева, врисоци, распарчени тела. Беше шокантно за сите нас. Некои работи на кои човек не можеше да се навикне. Но, за жал, тоа тогаш беше наша сурова реалност. Тоа се страшни настани“, додаде Бездроб.
Сејда Гута беше ранета во масакрот на Маркале во 1994 година.
„Дојдов на пазар да продадам малку грав, риба и кромид. Само што ги спуштив таа падна. Гранатата ниту ја слушнав ниту ја видов, само кога падна. Тогаш одеднаш јачење. Погледнав околу и имаше езеро од крв. Сè видов“, раскажа Гута.
Најфреквентниот сараевски пазар, „Маркале“, и во текот на војната во Босна и Херцеговина од 1992 до 1995 година беше едно од местата за снабдување на цивилите во опколениот град. На тоа место се тргуваше со прехранбени производи и со сè што можеше на кој било начин да им послужи на граѓаните на Сараево да ги преживеат тешките денови на војната и опсадата, меѓу кои и размена на информации.
Отворениот и затворениот Градски пазар „Маркале“ во стариот дел на Сараево беа гранатирани во два наврата. По февруари 1994 година, во масакр на самиот крај на војната, на 28 август 1995 година, кај Градскиот пазар „Маркале“ загинаа 43 цивили, а ранети беа 84 цивили.
Опсадата на Сараево започна на 5 април 1992 година, а заврши на 29 февруари 1996 година. Траеше 1.425 дена. За тоа време, околу 350.000 жители беа изложени на секојдневен оган од припадниците на поранешна ЈНА и паравоените формации, а подоцна и од припадниците на Војската на Република Српска, од речиси сите видови оружје, од позициите од околните ридови. Тие не успеаја да се спуштат и да го заземат градот само благодарение на големата волја, желба и напори на бранителите, главно граѓани кои се одзваа на повикот за одбрана, а на почетокот речиси голораки, во патики и фармерки, минимално вооружени, застанаа во одбрана на градот.
Се проценува дека кон градот за време на опсадата биле испукани околу 500.000 проектили , додека на 22 јули 1993 година врз градот истрелани се рекордни 3.777 проектили. Врз градот во просек дневно паѓале по 329 гранати.
Радован Караџиќ, поранешен претседател на Република Српска, во март 2019 година пред Механизмот за меѓународни кривични судови (ММС) беше осуден на доживотен затвор меѓу другото и за тероризирање и гранатирање на граѓаните на Сараево, што е и една од точките за кои на доживотен затвор минатата година е осуден и Ратко Младиќ, командантот на Главниот штаб на Војската на Република Српска.
За убиството на 68 граѓани на Сараево и ранувањето на 142 е осуден и командантот на Сараевско-романскиот корпус, Станислав Галиќ. Хашкиот трибунал во 2009 година го осуди Драгомир Милошевиќ на 29 години затвор за терор над цивилите во Сараево.
