Д-р Али Або Резег
- Авторот е новинар и истражувач на меѓународните односи, заинтересиран за истражувањата во Заливот и Палестина.
АНКАРА (АА) - Додека Авганистан се приближува кон можната завршница по долгогодишните борби, улогата на посредник што Катар ја играше меѓу политичкото раководство на талибанците и САД ја зацврсти позицијата на заливската држава во регионот.
Во текот на изминатите две години, Катар се појави не само како доверлив посредник за САД, туку ја доби довербата на талибанците да биде домаќин на разговорите на групата со авганистанската Влада, како и по стапувањето на сила на Договорот од Доха во февруари 2020 година.
Вреди да се спомене дека тоа беа Обединетите Арапски Емирати (ОАЕ), кои првпат понудија да бидат домаќини на разговорите за Авганистан во 2018 година, во обид да го зголемат своето политичко влијание во Јужна Азија. Но, нивните обиди не вродија со плод со оглед на непријателскиот став на земјата кон исламските движења во регионот.
Неуспехот на ОАЕ да бидат домаќини на таквите разговори и успехот на Катар да ги заврши овие разговори продуктивно е поврзан со преговарачката средина во двете држави. Талибанските водачи сметаа дека не преговараат во поддржувачка или, барем, непристрасна средина во Обединетите Арапски Емирати, бидејќи по Арапската пролет во 2011 година, земјата разви еден вид непријателски став кон политички натоварените исламски движења во различни региони.
Тоа беше антагонизирање на египетското Муслиманско братство, палестинскиот Хамас, туниската Енахда и обилните исламски групи во Либија. Спротивно на тоа, Доха одржуваше топли односи со овие групи, и така се појави како доверлив посредник помеѓу нив и нивните локални политички непријатели од една страна и како „порта“ за САД и другите западни сили, кои се обидуваа да воспостават посредувачки канали за преговори со овие групи.
Оттука, најновите случувања во Авганистан и мирната транзиција на власта на талибанците не само што го покажаа успехот на напорите за посредување предводени од Катар со цел да се стави крај на страдањата во земјата уморна од војна, туку помогнаа монархијата на Заливот да се појави како најголемиот победник на настаните.
- Чесен посредник
Прво, Доха успеа повторно да ја постави сликата како чесен посредник во регионот, со оглед на фактот дека беше оштетена за време на Арапската пролет, откако заливската држава прифати став за проарапската пролет. Тоа се рефлектираше во прореволуционерното покривање на телевизиите „Ал-Џезира“ во Доха и финансиската поддршка на Катар за револуционерните движења во Либија, Сирија и Јемен.
Монархијата на Заливот, исто така, беше предводник на шатл-дипломатијата во текот на првите две години од протестите што зафатија шест арапски земји. Доха беше позната по активните дипломатски напори и напорите за посредување што порано вродија со плод во Јемен (меѓу Владата и Хусите во 2008 година); Либан (меѓу ривалите на земјата во 2009 година), Палестина (помеѓу Фатах и Хамас во 2012 година); Судан и Чад во 2009 година; Џибути и Еритреја во 2010 година; и што е најважно Договорот од Дарфур што ги обедини суданската Влада и опозиција во 2011 година.
Второ, она што ја направи Доха најголем регионален победник е тоа што четиригодишната кампања за прикажување во лошо светло на заливската монархија од страна на нејзините соседи Саудиска Арабија, ОАЕ, Бахреин и Египет, не успеа.
Четирите земји, во текот на годините на блокадата што ја воведоа над Катар, се обидуваа, сега и тогаш, да ја прикажат заливската држава како ништо друго освен како терористичка држава. Главните компании за лобирање беа ангажирани во САД за да извршат поголем притисок врз Вашингтон да не се занимава со Доха за регионалните прашања. Меѓутоа, случувањата, главно во Авганистан, Сирија и Палестина, покажаа дека, во некои случаи, САД имаат потреба од Катар повеќе отколку што тие му се потребни на Катар. Особено, во прашањата каде што на САД им се потполно потребни посредувачки канали за преговори со исламските групи во регионот.
Имаше погрешна перцепција дека Доха дејствува независно од САД и дека го повредува нивниот интерес. Но, тоа беше разјаснето од многу катарски лидери, главно од емирот Тамим кој во телевизиско интервју со водителката Кристин Аманпур во 2014 година потврди дека тие се во екстремна координација со САД за нивните односи со исламските групи во регионот, поточно, палестинската група за отпор Хамас. Емирот Тамим нагласи дека САД честопати им велеле да го убедат Хамас да учествува на парламентарните избори во 2006 година, со надеж дека ќе го задржат палестинското движење и ќе го направат дел од мировниот процес со Израелците.
- Порта за регионалните сили
Трето, благодарение на блиските односи со талибанците, Катар стана порта за регионалните сили, со цел да имаат добри врски со новите владетели на Авганистан. Турција, Саудиска Арабија и, во помала мера, Египет, со нетрпение очекуваат добри односи со талибанците. Тие земји ќе го земат Катар како клуч за да ги достигнат авганистанските моќни актери, што ќе ѝ помогне на Доха и ќе го зголеми своето влијание како клучен и ненадминлив политички играч во регионот.
Од 1995 година, годината што го означи подемот на кралот Хамад на власт, катарската монархија играше улога далеку над нејзината големина на регионално ниво со инвестирање во медиумите, образованието, хуманитарната дипломатија, посредувањето и спортот.
Оваа улога навидум се совпадна со подемот на синот на емирот Хамад Тамим во 2013 година, чија активна и енергична дипломатија беше видлива за време на кризата во Заливот во сојуз со Турција. Тоа, исто така, кулминираше со врските што земјата ги „сплете“ со неистомислениците и опозициските групи во регионот, што ја прави поволна дестинација не само за светските сили, туку и за регионалните играчи да бараат контакти преку каналот.
