نێچیرڤان بارزانی: مامۆستا زەڵمی لە ھەموو روویەکەوە کوردایەتی کردووە

لە ڕێوڕەسمەکەدا دوای پێشکەشکردنی بڕووسکەی ماتەمینی سەرۆکی ھەرێمی کوردستان مەسعود بارزانی د. فوئاد حوسێن سەرۆکی دیوانی سەرۆکایەتیی ھەرێمی کوردستان و چەند گوتەیەکی دیکە، نێچیرڤان بارزانی سەرۆکوەزیرانی ھەرێمی کوردستان گوتارێکی پێشکەش کرد، وئاماژەی بەوە دا کە ئەرکی ئەو و حکوومەت و ھەموو خەڵکی کوردستان و جیھانی ئیسلامی و زانستپەروەران و پێشکەوتنخوازانە،‌ رێز لە خزمەتە زانستییەکان و یاد و یادەوەریی مامۆستای گەورە ‌و خوالێخۆشبوو و زانا فرەبەرھەمی نەتەوەی کورد، مستەفا زەڵمی بگرن.

نێچیرڤان بارزانی خۆشحاڵیی خۆیشی دەربڕی کە بووەتە ھۆی ئەوەی زەڵمی بگەڕێتەوە کوردستان و لێرە بمێنێتەوە و گوتی: "دروست وابوو کە ئەو لە بیرەوەرییەکانیدا نووسیویەتی، پێمگوت مەگەڕێوە بۆ بەغدا، لە کوردستان زۆر پێویستیمان بە بەڕێزتانە، ئەویش داواکارییەکەی منی قبووڵ کرد، ئاشکراشی کرد کە مامۆستا مستەفا زەڵمی پێشتر بیری لە گەڕانەوە کردبووەوە، بەڵام لە ھەمان کاتدا نەیتوانی بووی ھیچ لەو داوایانەش قبووڵ بکات کە لە دوای ڕاپەڕینەوە لێی کرابوون بۆ ھاتنەوە بۆ کوردستان و ھاتنەوەشی بۆ کوردستان بە یارمەتیدەرێکی سەرەکیی حکوومەتی‌ بۆ گۆڕینی زۆر لە تێگەیشتنە کۆمەڵایەتییەکان لە کوردستاندا قبووڵ کرد".

لە گوتارەکەیدا سەرۆکوەزیرانی ھەرێمی کوردستان ئەوەی دووپات کردەوە و گوتی: "ھەرچەند مامۆستا مستەفا زەڵمی بەجەستە لە نێو خەڵکی کوردستاندا نییە، بەڵام بەرھەم و چاکسازییەکانی لەناو یاساکانی ھەرێمی کوردستان و عێراقدا لەبارەی مافەکانی ئافرەتانەوە، بۆ ھەموو خەڵکی کوردستان و عێراق، زیندوون و زیاتر لە ٦٠ کتێب و لێکۆڵینەوەی لەناو کتێبخانەی کوردی و ئیسلامیدا ‌جێھێشتووە کە ھەندێ لە کتێبەکانی بوونەتە پرۆگرامی خوێندن لە زانکۆکانی کوردستان و عێراق و ناوچەکەدا و ڕۆڵەکانی ئەو میللەتانەی پێ پەروەردە دەبن. بە پێویستیشی زانی کە نەتەوەی کورد ھەمیشە شانازی بە مامۆستا مستەفا زەڵمییەوە بکات".

ئەو ھەروەھا گوتیشی: "ئەو زۆری لەبارەی مامۆستا مستەفا زەڵمییەوە گوێ لێ ببووە و نووسینەکانی خوێندبوونەوە، بۆیە بۆ ئەو گۆڕانکاریانەی لە پلانی حکوومەتدا ھەبوو، ھەمیشە بیری لەوە دەکردەوە مستەفا زەڵمی دەتوانێت یارمەتییان بدات. بۆیە لە یەکەم دیداریدا لە ڕۆژی ١٢/٧/٢٠٠٧ داوای لە مامۆستا مستەفا زەڵمی کرد لە کوردستان بمێنێتەوە و ھەر لە ھەمان ساڵدا بە سەرپەرشتیی خۆی و سەرۆکایەتیی مامۆستا مستەفا زەڵمی و ئەندامێتیی ١٠ کەسی شارەزا و پەیوەندیدار، دەستکرا بە ئامادەکردنی پڕۆژەی ھەموارکردنی یاسای باری کەسی (قانون الاحوال الشخصیە‌)، بە جۆرێک لە ماوەی ٨ مانگی کارکرندا پڕۆژەکە بە ‌شێوەیەکی پێشکەوتوو و گونجاو لەگەڵ دەقەکانی قورئانی پیرۆزدا، ئامادە کرا و لە پەرلەمانی کوردستان پەسەند کرا. بەپێی یاساکەش‌، تەمەنی شووکردن بەرزکرایەوە، فرەژنی بە پێنج خاڵ مەرجدار کرا، لە مەسەلەی میراتدا پێشکەوتنێکی گەورە لە دروستکردنی یەکسانی لە نێوان ژنان و پیاوان، کچان و کوڕاندا کرا".

ھەروەھا بارزانی رایگەیاند کە "ئەنجامدانی ئەو کارە بەبێ توانای زانستیانە و تێگەیشتنی لێزانانەی مامۆستا زەڵمی لە قورئانی پیرۆز و فەرموودەکان و فیقھ و بەبێ تێگەیشتن و پشتیوانیی زانایانی ئایینی، زۆر زەحمەت دەبوو، گۆڕانکارییەکی زۆری ھێنایە کایەوە بە تێگەیشتنێکی راستەقینەی دوور لە قسەی ئەم و ئەو لە مەرجەکانی تەلاقدان و‌ دووربوونی خەتەنەکردنی ئافرەتان لە ئایینی ئیسلام. جەختی لەوەش کردەوە کە مامۆستا زەڵمی بەگشتیی جووڵاندنێکی فیکریی گەورەی دروست کرد لە تێگەیشتنێکی فراوان و مرۆڤانە لە ئایین، دوور لەو نەریتانەی بە شێوەیەکی دوور لە ئیسلام کراونەتە بنەمای کارپێکراوی ئایینی بۆیە کۆمەڵگەی کوردستانی، عێراقی و ئیسلامی، قەرزاری ئەو تێگەیشتنە ڕاست و پێشکەوتووانەی مامۆستا مستەفا زەڵمییە".

لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا نێچیرڤان بارزانی خوێندنەوەی ژیانی مامۆستا مستەفا زەڵمی لەلایەن خەڵکی کوردستان و نەوەکانی داھاتووەوە بە کارێکی گرنگ و پێویست زانی کە لە تەمەنی ١٠ ساڵیدا، دوای ئەوەی ئەو مەلایەی لەلای دەیخوێند لە گوندەکەیان نەما، ھەڕەشەی لە باوکی کردووە ئەگەر نەینێرێتە شاری سلێمانی بۆ خوێندن، ئەوا خۆی دەخاتە ئاوی زەڵمەوە و بە نەبوونییەکی زۆرەوە زانستە ئیسلامییەکانی خوێندووە، ئینجا دوای چەند ساڵ لە وەرگرتنی مۆڵەتی مەلایەتی، لە تەمەنێکی گەورەدا بە نەبوونییەوە چووەتە قوتابخانە، زانکۆی لە عێراق و خوێندنی باڵای لە میسر بە دەردەسەرییەکی زۆر تەواو کردووە. ئەوەندە عاشقی خوێندن بووە، لە تەمەنی ٨٣ ساڵیدا دکتۆرای لە یاسادا وەرگرتووە، ھەمیشە بە عیزەت نەفسێکی زۆرەوە ژیاوە و لە کاتی مەلایەتیدا ڕازی نەبووە پارە و پاداشت‌ لە خەڵک وەربگرێت لەکاتێکدا ھەر ئەوکات بەھۆی بەدخۆراکییەوە، کوڕێکی گیانی لەدەست داوە".

ھەروەھا سەرۆکوەزیرانی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان دووپاتی کردوە و گوتی: "مامۆستا مستەفا زەڵمی لەو باوەڕەدا‌ بوو کە نابێ ئایین و قورئان لە چەند ئەرکێکی ئایینیدا کورت بکرێنەوە ‌و، لە ناوەڕۆکە کۆمەڵایەتی و ئینسانییەکانیان بەتاڵ بکرێنەوە، چونکە ئەو پێی وابوو لایەنە کۆمەڵایەتی و ئینسانییەکان، ٩٥%ی قورئان و ئایین پێک دێنن بەڵام بایەخی پێ نادرێت و فەرامۆش کراوە. ئاشکراشی کرد کە مامۆستا زەڵمی لە ھەموو روویەکەوە کوردایەتی کردووە و ساڵی ١٩٥١ نامیلکەیەکی بە زمانی کوردی لەسەر دابەشکردنی میرات لە ‌روانگەی شەریعەتی ئیسلامییەوە نووسیوە، لە ‌کاتێکدا زۆر مەلای ئەوکات بە کوردی نووسینیان بەلاوە پەسەند نەبووە بۆ کتێبێکی شەرعی و دژی ئەوانە وەستاوەتەوە کە دوژمنایەتیی جەژنی نەورۆز و ھەڵکردنی ئاگری نەورۆزیان کردووە".

ھەر لە درێژەی باسکردنی مێژووی کوردایەتیی مامۆستا مستەفا زەڵمیدا، نێچیرڤان بارزانی ئاشکرای کرد کە لە کاتی شۆڕشی ئەیلوولدا مامۆستا مستەفا زەڵمی پێشمەرگەی برینداری لە شاری بەغدا لە ماڵی خۆیاندا حەواندووەتەوە تا چاکبووەتەوە، لە قاھیرە ھاوکاریی نوێنەرانی شۆڕشی ئەیلوولی کردووە، سێ جار لەگەڵ سەرۆکی شۆڕشی کوردستان بارزانیی نەمردا دانیشتووە و ئەو خزمەتەی لە دەستی ھاتووە، کردوویەتی. ‌ساڵی ١٩٦٣ لەگەڵ دوو کوردپەروەری دیکەدا، پەیامی بارزانیی نەمریان گەیاندووەتە سەماحەتی سەید موحسین حەکیم لە نەجەف، پاش ئەوەی عەبدولسەلام عارف داوای لێکردبوو کە فتوای حەڵالکردنی جیھاد و حەڵالکردنی خوێنی کورد بدات. بەڵام دوای ئەو سەردانە خوالیخۆشبوو سەید موحسین حەکیم بۆی ڕوون بووەوە کە ئەوەی عەبدولسەلام عارف لەبارەی ھەڵگەڕانەوەی گەلی کورد لە ئیسلام بەوی گوتووە، ھیچ ڕاستی و بنەمایەکی نییە.

لە کۆتاییدا سەرۆکوەزیرانی ھەرێمی کوردستان گوتی: "مامۆستا زەڵمی کەسێکی خودایی بوو و بۆ زانست و حەق و پێشخستنی ژیانی مرۆڤ تێکۆشا و ژیا. خۆشحاڵیی خۆیشی دەربڕی کە دوای ئەوەی لە کوردستان نیشتەجێ بوو، دەستکرا بە وەرگێڕانی کتێبەکانی بۆ سەر زمانی کوردی و چەند زمانێکی دیکە، بۆ ئەوەی سوودەکەیان زۆر فراوانتر ببێت و لە کوردستان زۆر سمیناری پێشکەشکرد کە لە ھەموویاندا گفتوگۆیەکی زۆر بەسوود دروست بوو و زۆر دڵخۆش بوو بەو بەشداریکردنەی لە گۆڕانکاری و پێشکەوتنەکاندا لە کوردستان. ھەروەھا سەرەخۆشیی لە بنەماڵە بەڕێزەکەی کرد و ھیوای خواست خوای گەورە سەبوورییان بداتەوە".