19 Mart 2018•Ažuriranje: 19 Mart 2018
BAGDAD (AA) – Predvođene SAD-om, snage međunarodne koalicije su na današnji dan prije tačno 15 godina izvršile invaziju na Irak s ciljem rušenja režima Saddama Husseina optuženog za povezanost s terorističkom organizacijom Al Kaidom i za posjedovanje oružja za masovno uništenje, javlja Anadolu Agency (AA).
Invazija na Irak bila je svojevrsni odgovor na terorističke napade 11. septembra 2001. godine u New Yorku, a zvanični Washington operaciju je pravdao nakanom sa spriječi Saddamov režim u razvoju hemijskog, biološkog i nuklearnog oružja.
Mjesec nakon invazije SAD je objavio listu s imenima 55 najtraženijih članova svrgnutog Saddamovog režima. Zabranjen je rad Baas partije, a hiljade iračkih službenika ostale su bez posla.
Većina najistaknutijih zvaničnika Saddamovog režima su uhapšeni ili ubijeni tokom invazije. Ubijen je i Saddam koji je na čelu Iraka bio od 1979. godine, kao i njegova dva sina, potpredsjednik Taha Yassin Ramadan i predsjednički savjetnik Ali Hassan al-Majid, poznatiji kao “Hemičar Ali“.
Među najbližim Saddamovim saradnicima koji su uhapšeni i preminuli u zatvorima bili su potpredsjednik Iraka Taha Mahie-eldin Marouf, premijer Iraka Mohammed Hamza Al Zubeidi te njegovi zamjenici Tariq Aziz i Hikmet Mizbah al-Azzawi.
Iza zatvorskih rešetaka su i dalje brojni bliski Saddamovi saradnici, uključujući bivšeg iračkog ministra odbrane Sultana Hashima al-Taija i Saddamovog zeta Jamala Mustafu al-Tikritija koji je obnašao funkciju šefa Ureda za plemenske poslove, a de facto je bio jedan od uticajnijih pojedinaca režima.
Američka vojska je nakon invazije oslobodila mnoge članove Saddamove partije, uključujući biologistkinju Hudu Saleh Mehdi, predsjedničkog savjetnika za naučni razvoj Amira Hamudija al-Saadija i bivšeg ministra obrazovanja Humama Abd al-Khaliqa.
Mnogi istaknuti zvaničnici Saddamovog režima ostali su nedostupni američkim snagama nakon invazije, uključujući Saddamovog zamjenika Izzata Ibrahima al-Dourija i šefa Iračke obavještajne službe Tahira Jalila Habbusha al-Tikritija,
Njihova sudbina javnosti je nepoznata, a neki lokalni izvori javljali su da je Al-Douri formirao militantnu grupu s ciljem preuzimanja vlasti u Iraku, ali da je ta grupa doživjela velike gubitke u sukobima s iračkim snagama ili teroristima ISIS-a.
Vojni analitičar Sobhi Nazem kazao je kako su mnogi bliski Saddamovi saradnici i rodbina, uključujući njegovu suprugu i kćerke, izbjegli iz Iraka i zatražili Azil u različitim zemljama. Najviše ih je pobjeglo u Siriju, Jordan, Egipat i Ujedinjene Arapske Emirate.
Ukidanjem partije Baas, mnogi njeni članovi su prešli u druge sunitske političke stranke, a sve je dovelo do jačanja tenzija između sinitskih i šiijskih zajednica.
Politički i vojni analitičar Ibrahim al-Sumaidaie za AA je kazao da su se neki bliski Saddamovi saradnici ponovo se vratili u Irak nakon što su teroristi ISIS-a zauzeli Mosul i druge sjevernoiračke gradove.
“Takav slučaj je sa Seifom al-Dinom i Dadilom Mahmoudom Gharibom. Vratili su se na nagovor terorista ISIS-a i trebali su voditi nešto što su nazivali sunitsko buđenje u Iraku. Međutim, pogubljeni su zajedno s još 21 bivšim oficirom iračke vojske“, kazao je Al-Sumaidaie.
Invazija je dovela do rušenja Saddamovog režima, ali Irak je i dalje ostao poprište duboke političke, sigurnosne i ekonomske krize.
Sredinom 2014. godine Mosul i većina sjevernih i zapadnih regija pali su pod kontrolu terorističke organizacije ISIS. Krajem prošle godine združene iračke snage su porazile teroriste, ali Irak je i dalje daleko od sigurne, stabilne i demokratske zemlje kakva je najavljivana invazijom prije deceniju i pol.
Međuetnički i međusektaški konflikti u Iraku ne jenjavaju, a u takvom okruženju su mnogi oficiri Saddamovog režima uspjeli da se vrate u službu.
“Mnogi vojni zvaničnici su uspjeli da se približe političkim strankama i da se vrate u iračku snage sigurnosti. Sada su oni na najvišim funkcijama u tim snagama“, kazao je vojni analitičar Sobhi Nazem.
