Pilotlar, uçak üreticilerinin pilot sayısını azaltmaya yönelik projelerini protesto ediyor

Türkiye Havayolu Pilotları Derneği (TALPA) Yönetim Kurulu Başkanı Kaptan Pilot Okan Üreksoy, AA muhabirine, 26 Nisan'ın daha önce sadece Türkiye'de Pilotlar Günü olarak kutlandığını, TALPA'nın, bağlı olduğu Uluslararası Pilotlar Federasyonu ve Avrupa Kokpit Birliği nezdinde konuyu gündeme getirmesiyle 2014'ten itibaren dünya çapında kutlanmaya başlandığını anlattı.

Üreksoy, Kovid-19 salgını sonrası dünya çapında havacılık sektörünün hızla toparlandığını, bugün itibarıyla hava trafiği ve yolcu sayısında salgın öncesi rakamların dünyada yüzde 20-25 civarında üzerine çıkıldığını belirtti.

Salgın sürecinde çok sayıda pilotun emekli olması nedeniyle sektörde uçuş ekibi açığı meydana geldiğine dikkati çeken Üreksoy, uçak ve uçuş sayılarının da artmasının etkisiyle daha fazla pilot ihtiyacının ortaya çıktığını söyledi.

Üreksoy, salgın öncesi emekli olan pilotların büyük bir kısmının sektöre dönmemeleri nedeniyle şirketlerin kendi pilotlarını eğitmek için üniversitelerle işbirliği yaptıklarını, uçuş okullarının kapasitelerini artırmaya çalıştıklarını aktararak, "Sektörde pilot açığı varken bazı uçak üreticileri yapay zeka ve diğer teknolojik araçlarla uçaklardaki pilot sayısını azaltmaya yönelik çalışmalar yapıyor. Dernek olarak bu çalışmalara ortaya çıkabilecek riskler nedeniyle karşı çıkıyoruz. Dünya Pilotlar Günü'nde tüm dünya çapında böyle bir pilotsuzlaştırma çalışmasına karşı dikkat çekmek için farkındalık çalışması yapacağız." diye konuştu.

Yaklaşık 2-3 senedir bazı uçak üreticilerinin ve hava yolu şirketlerinin desteğiyle "azaltılmış mürettebatla uçuş operasyonu" konsepti geliştirildiğini belirten Üreksoy, şöyle devam etti:

"Uçaklardaki teknolojik gelişmeler ve oto pilot sistemlerinin yapay zeka ile beraber gelişmesiyle üç pilotla uçulacak yere iki pilotla uçulabileceği, 2030'dan sonra iki pilotlu uçakları tek pilotlu uçurabilecekleri bir konsept üzerinde çalışma var. Biz de dünya çapında bütün pilot birlikleri olarak buna karşı bir duruş sergiliyoruz. 26 Nisan bu anlamda çok önemli. Çünkü dünyaya mal ettiğimiz Pilotlar Günü'nde, dünya çapında azaltılmış mürettebatla uçuş operasyonuna karşı duruşumuzu gösteren bir kampanyaya dönüşecek. 26 Nisan'da dünya çapında pilot birlikleri bununla ilgili duyurular yapacaklar. Basında ve sosyal medyada, havalimanlarında gösteriler yapacaklar. Kamuoyunda bu konuyla ilgili farkındalık yaratmak için 26 Nisan özellikle seçildi. Açıkça şunu ifade ediyoruz, kokpitten bir pilotu eksiltmek uçuş emniyetini ihlal etmek demektir."

"Pilotların özlük haklarının düzenlenmesi ve yıpranma hakkı" talebi

Okan Üreksoy, pilotların mevcut iş kanunu kapsamı dışında kalmaları nedeniyle birçok haktan yararlanamadıklarına da değindi.

Dernek olarak havacılık sektörü çalışanlarının şu anki iş kanunundan muaf tutulmasını uzun yıllar gündeme getirdiklerini ifade eden Üreksoy, şöyle konuştu:

"Denizcilik ve havacılık çalışanları iş kanunu kapsamında değildir.' diye bir madde var. Ancak Deniz İş Kanunu var. Maalesef havacılık meslek yasası yok. Meslektaşlarımız şirketlerle birebir sözleşmeyle birebir özlük haklarının peşinde koşuyorlar ya da bir ihtilaf durumunda kanun kapsamına girmediği için iş mahkemelerinde değil basit alacak verecek davası şeklinde borçlar kanununa tabi olarak sorunlarını çözmeye çalışıyorlar. Kıdem tazminatı ve diğer özlük hakları gibi hakları maalesef koruma altına alınamıyor. Bizim dernek olarak uzun zamandır bir tasarıyla ilgili çalışmamız var. Havacılık mesleğindekilerin iş tanımlarının yapılıp mutlaka ya iş kanunu içindeki bir ekleme ile ya da ayrı bir kanun ile özlük haklarının düzenlenmesi acil bir ihtiyaçtır."

İş Kanunu ile tanınan yıpranma hakkının yıpratıcı bir meslek olan pilotlara da verilmesi için çalışmalar yürüttüklerini anlatan Üreksoy, pilotların yıpranma hakkından yararlanabilmesi için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına resmi başvuruda bulunacaklarını söyledi.