Gülseli Kenarlı
13 Mars 2026•Përditësim: 13 Mars 2026
Zjarret në objektet e magazinimit të naftës dhe rafineritë e Iranit kanë lëshuar sasi të mëdha gazrash serrë dhe ndotësish në atmosferë, duke përkeqësuar potencialisht cilësinë e ajrit në vendet fqinje.
Alarme për cilësinë e ajrit janë lëshuar në Turkmenistan, Kazakistan, Uzbekistan dhe Taxhikistan, ndërsa ndotja mund të ndikojë edhe në Afganistanin perëndimor dhe Pakistanin. Sipas Observatorit të Konfliktit dhe Mjedisit (CEOBS), incidenti paraqet rreziqe serioze afatshkurtra dhe afatgjata për shëndetin për më shumë se 9 milionë banorë të Teheranit.
Njerëzit në Teheran mund të përballen me përqendrime të ndryshme të ndotësve në varësi të afërsisë së tyre me zjarret, dendësisë së ndërtesave, kohës së kaluar jashtë dhe kushteve të motit.
Duke folur për Anadolu, Mikdat Kadioglu i Departamentit të Shkencës së Klimës dhe Inxhinierisë Meteorologjike të Universitetit Teknik të Stambollit tha se retë ndotëse që mbartin potencialin për shi acid po shkojnë drejt Turkmenistanit dhe Pakistanit.
Kadioglu tha se tymi nga zjarret e naftës mund të përhapet në zona të gjera në varësi të kushteve meteorologjike, duke theksuar se erërat aktuale po transportojnë retë ndotëse në lindje dhe verilindje. Akademiku tha se ndotësit nga zjarret e naftës në Iran po lëvizin aktualisht drejt lindjes në lartësi prej 1-2 kilometrash, duke mos paraqitur asnjë kërcënim të menjëhershëm për Turqinë.
Megjithatë, ai paralajmëroi se nëse erërat zhvendosen drejt perëndimit, provincat në Anadollin lindor mund të preken. Ai tha se zjarret në depot dhe rafineritë e naftës mund të gjenerojnë emetime intensive në një ngjarje të vetme, me ndotës kryesorë që përfshijnë dioksidin e squfurit dhe oksidet e azotit, gazra që kontribuojnë në formimin e shiut acid.
Kadioglu kujtoi zjarret e naftës në Kuvajt në vitin 1991, kur tymi nga puset e naftës që digjeshin mbeti në atmosferë për muaj të tërë dhe preku një zonë të gjerë gjeografike. Vendet kryesore, përfshirë depot e naftës Aghdasieh dhe Shahran, rafinerinë e Teheranit dhe një strukturë në Karaj, u goditën gjatë natës së 7-8 marsit.
Incidentet ndodhën gjatë operacionit "Furia Epike", një fushatë ushtarake SHBA-Izrael kundër Iranit që filloi në fund të shkurtit 2026.
Organizata Botërore e Shëndetësisë paralajmëron se strukturat e naftës që digjen lëshojnë një përzierje toksike që mund të kontaminojë ajrin, ushqimin dhe ujin, duke paraqitur rreziqe serioze për fëmijët dhe të moshuarit.
Shoqata e Gjysmëhënës së Kuqe Iraniane u ka kërkuar banorëve të shmangin të ashtuquajturin "shi të zi" dhe të qëndrojnë brenda për të zvogëluar rreziqet e dëmtimit të mushkërive, sëmundjeve të zemrës dhe kancerit afatgjatë.
