ВАШИНГТОН (АА)
Обидите за соработка со Израел во рамките на НАТО не се прифатливи за Туркије, изјави вчера турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган, известува Анадолу.
„Не е можно израелската администрација, која ги погази темелните вредности на нашата алијанса, да продолжи со партнерските односи со НАТО“, рече Ердоган на прес-конференција во Вашингтон, по самитот на лидерите на НАТО.
Одбранбената алијанса има 32 членки, но одржува односи и со многу земји кои не се членки и со меѓународни организации наречени партнери на НАТО.
Лидерите на НАТО се собраа на тридневен самит по повод 75-годишнината на воената Алијанса.
Ердоган рече дека за време на неговите разговори во рамките на самитот, го привлекол вниманието кон тековните израелски „ѕверства“ на окупираните палестински територии, особено во Газа.
„Администрацијата на израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху 'со својата експанзионистичка и непромислена политика' ја загрозува безбедноста не само на сопствените граѓани, туку и на целиот регион“, рече тој.
„Додека не се воспостави сеопфатен, одржлив мир во Палестина, обидите за соработка со Израел во рамките на НАТО нема да бидат одобрени од Туркије“, нагласи Ердоган.
„Важно е одговорните членови на меѓународната заедница да ги здружат рацете за решение за две држави меѓу Израел и Палестина врз основа на границите од 1967 година“, рече тој.
„Исто така, и покрај сите притисоци и обиди за заплашување, ние сме многу задоволни што бројот на земји кои ја признаваат Палестина се зголемува“, рече Ердоган, барајќи и од другите земји да поднесат жалба против Израел до Меѓународниот суд на правдата (МСП).
„Туркије е подготвена да преземе секаква иницијатива, вклучително и гаранција, прво за прогласување на прекин на огнот, а потоа и за воспоставување постојан мир во Газа“, рече тој.
„Со ова ги повикувам сите наши сојузници да го зголемат притисокот врз администрацијата на Нетанјаху за да се обезбеди прекин на огнот и непречена испорака на хуманитарна помош за народот во Газа, која гладува веќе девет месеци“, додаде Ердоган.
Израел се соочи со меѓународна осуда поради неговата континуирана брутална офанзива со неселективно бомбардирање на цивилни населби, училишта, верски објекти и болници на Појасот Газа од 7 октомври минатата година.
За период од 9 месеци во израелски напади на Појасот Газа се убиени повеќе од 38.000 Палестинци, а голем дел од територијата на која живееја 2,3 милиони луѓе е претворена во урнатини. Поголемиот дел од цивилното население е раселено и е во непосредна опасност од глад бидејќи Израел применува строги ограничувања за испорака на хуманитарна помош.
Израел е обвинет и за геноцид во опколената палестинска енклава, а случајот продолжува во Меѓународниот суд на правдата (МСП) во Хаг.
Осврнувајќи се на борбата против тероризмот, Ердоган рече дека постои потреба од зајакнување на соработката меѓу сојузниците на НАТО во борбата против тероризмот.
„Не е можно да ги прифатиме искривените односи што некои од нашите сојузници ги воспоставија особено со ПЈД/ЈПГ, проширувањето на терористичката организација ПКК во Сирија“, додаде тој.
„Анкара очекува солидарност од сојузниците во борбата против тероризмот, една од двете главни закани идентификувани од НАТО“, рече Ердоган, додавајќи: „Законот на сојузот исто така го бара тоа“.
Ердоган ги повика сојузниците да се откажат од овие „погрешни политики“ кои му штетат на единството и интегритетот на НАТО.
Туркије долго време се жалеше дека САД соработуваат со ПКК и нејзините ограноци под изговор дека се борат против терористичката организација ДАЕШ. Турските власти велат дека користењето на една терористичка организација за борба против друга нема смисла.
Анкара започна три успешни антитерористички операции од 2016 година преку својата граница во северна Сирија за да спречи формирање на терористички коридор и да овозможи мирно населување на жителите: „Штитот на Еуфрат“ (2016), „Маслинова гранка“ (2018) и „Извор на мирот“ (2019).
Во својата речиси 40-годишна терористичка кампања против Туркије, ПКК, која е ставена на листата на терористички организации од страна на Туркије, САД и ЕУ, е одговорна за смртта на над 40.000 луѓе, меѓу кои и деца и жени.
Ердоган ги потсети новинарите дека упатил покана до сирискиот претседател Башар ал Асад или да дојде во Туркије или да имаат средба во трета земја.
„Пред две недели го повикав господинот Ал Асад, велејќи: 'Или дојдете во нашата земја или ајде да го одржиме овој состанок во трета земја.' Исто така, му наложив на мојот министер за надворешни работи да се справи со ова прашање, со разговори со неговите колеги. Се надеваме дека ќе иницираме нов процес“, додаде турскиот претседател.
- Руско-украинската војна
„Туркије од првиот ден интензивно ги продолжува напорите за ставање крај на руско-украинската војна“, рече Ердоган.
„Наша искрена желба е да ги обновиме контактите што ги започнавме со процесот во Истанбул и ги крунисавме со Црноморската иницијатива и да ѝ дадеме шанса на дипломатијата“, додаде тој.
Повторувајќи ја целосната поддршка на Туркије за територијалниот интегритет и суверенитет на Украина, Ердоган рече: „Овде искрено ги споделив моите ставови во врска со фактот дека никогаш не треба да се дозволи НАТО да стане страна во војната во Украина“.
Анкара ќе продолжи одлучно да го одржува „урамнотежениот, ладнокрвен и праведен“ став што го покажа од првиот ден од конфликтот меѓу двата соседа, додаде тој.
На маргините на самитот Ердоган рече дека имал кратки разговори со лидерите на Шведска, Финска, Словенија, Словачка, Шпанија, Полска, Романија, Естонија, Исланд и Холандија.
Во врска со неговите разговори со американскиот претседател Џо Бајден, Ердоган рече дека со својот колега разговарал за прашањето за набавка на борбените авиони Ф-16.
„Разговарав со господин Бајден. 'Ќе го решам овој проблем за 3-4 недели', рече тој“, додаде Ердоган.
Минатиот месец беа потпишани договори меѓу Анкара и Вашингтон за набавка на Ф-16 од САД, а работата на деталите беше во тек меѓу соодветните делегации.
Американскиот Стејт департмент на 27 јануари ја одобри продажбата на авиони Ф-16 и комплети за модернизација на Туркије во вредност од 23 милијарди долари, откако Анкара даде зелено светло за членството на Шведска во НАТО.
Туркије побара од САД во октомври 2021 година 40 нови авиони Ф-16 Блок 70, како и 79 комплети за модернизација за да ги надгради преостанатите Ф-16 на ниво на Блок 70.
Одговарајќи на прашање за кандидатурата на Туркије да стане членка на Шангајската организација за соработка (SCO), Ердоган рече: „Нашата цел е да станеме постојана членка таму, а не членка набљудувач. Туркије сега треба да се приклучи на Шангајската петорка како постојана членка.“
Ердоган рече дека разговарал за ова прашање и со руските и со кинеските лидери.
„Разговарав и со претседателот на Казахстан и побарав поддршка од сите постојани членки за ова прашање“, додаде тој.
Во врска со турското домаќинство на самитот на НАТО, кој е закажан по она во Холандија 2025 година, Ердоган рече: „Ова веројатно ќе му доликува на Истанбул. Можеме да го одржиме самитот во Истанбул и да го поздравиме светот заедно со НАТО“.
