БРИСЕЛ (АА) - Дојде време да „имаме нов поглед на односите“ бидејќи „посилно партнерство меѓу Европската Унија (ЕУ) и Турција би било заемно корисно за сите нас, изјави комесарката за проширување на ЕУ, Марта Кос, во ексклузивно интервју за Анадолу пред нејзината посета на Анкара на 5 и 6 февруари, пренесува Анадолу.
„Навистина има повеќе работи што нè поврзуваат отколку работи што прават поделби меѓу нас и на тоа треба да работиме“, рече таа, нагласувајќи дека економиите на ЕУ и Турција силно се зависни една од друга.
Кос истакна дека со нетрпение ја очекува својата прва официјална посета на Турција и дека од првиот ден од нејзиниот мандат имала интензивирани контакти со турските претставници, особено со министерот за надворешни работи Хакан Фидан.
Таа посочи дека посетата е во согласност со пристапот на претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, која разговарала со претседателот Реџеп Таип Ердоган, со цел да се воведе нова перспектива во односите.
„Живееме во предизвикувачки времиња. Светот околу нас се менува. Сведоци сме на враќање на империјалното однесување, додека Кина, Русија и САД агресивно ги градат своите сфери на интерес“, рече Кос.
Таа повика на зајакнување на соработката, нагласувајќи дека миграцијата, економијата и безбедноста директно влијаат врз двете страни.
Кос изрази надеж дека мировниот договор во Украина ќе биде потпишан наскоро за да ја смени реалноста во Европа, а особено на Црното Море, каде што ја гледа Турција како многу важен партнер.
- Фокус на градење доверба -
Кос објасни дека нејзина главна цел за време на посетата ќе биде градењето доверба бидејќи таа станува сè поважна и во политиката и во бизнисот.
Таа ја опиша Турција како „срцето“ на Стратегијата за поврзаност на ЕУ, на геополитичкиот пристап насочен кон воспоставување транспортни, енергетски, дигитални и врски фокусирани на луѓето, со цел „Европа подобро да се поврзе со Централна Азија и овој среден коридор да се претвори во многу, многу силна врска“.
„Не можеме да го постигнеме ова без Турција“, нагласи таа.
Според Кос, Стратегијата за поврзување ќе им овозможи на ЕУ и нејзините партнери многу повеќе „заедно на Кавказ“.
„Затоа сум многу среќна што Европската инвестициска банка (ЕИБ) се враќа во Турција“, рече таа, осврнувајќи се на мултилатералната финансиска институција во сопственост на 27 земји членки на ЕУ, која обезбедува средства за стратегиски проекти.
Таа додаде дека за време на нејзината посета на Анкара ќе бидат потпишани два проекта вредни по 100 милиони евра.
Станува збор за проекти за обновлива енергија, финансирани од ЕИБ што, според неа, претставуваат почеток на нова фаза во соработката.
Таа додаде дека и Европската банка за обнова и развој (ЕБОР) и Светската банка, исто така, ќе играат важна улога во иднина во новите проекти за обновлива енергија и поврзување.
Кос треба да се сретне со турскиот министер за транспорт и инфраструктура Абдулкадир Уралоглу и со министерот за енергетика и природни ресурси Алпарслан Бајрактар.
- Влијание на трговските договори на ЕУ -
Запрашана за потенцијалното влијание на неодамна потпишаните трговски договори со јужноамериканскиот трговски блок Меркосур и Индија врз Царинската унија на ЕУ со Турција, Кос тврди дека договорот ја поткрепува „привлечноста“ на склучувањето договор за слободна трговија со ЕУ и нејзиниот пазар од 450 милиони жители и покрај тоа што „некои луѓе се сомневаат“ во геополитичкото значење на блокот.
Таа рече дека неодамнешните договори за слободна трговија се многу важни, истакнувајќи: Tрговијата меѓу ЕУ и Турција е речиси двојно поголема од нашата трговија со Меркосур“.
Кос повика да се гледа „поголемата слика“ во овие неизвесни времиња, кога Кина, Русија и САД ги креираат своите сфери на интерес.
„Сè повеќе ќе биде важно да работиме со доверливи партнери. Постојат многу работи што може да ги направиме за да ја подобриме билатералната трговија“, рече таа.
Таа додаде дека неодамна добила писмо од турската бизнис-заедница, објавено и во „Фајненшл тајмс“, за иднината на економските односи меѓу ЕУ и Турција.
„Треба да извлечеме многу повеќе од оваа трговска врска, вклучително и подобрувањето на функционирањето на Царинската унија и отстранувањето на некои од бариерите“, истакна таа.
Истакнувајќи дека „двете страни треба да работат на ова“ додека постои „јасна волја и можност“, таа вети дека ќе ја вложи целата своја „енергија во придвижувањето кон ова“.
„Навистина не треба да ја пропуштиме оваа голема шанса што ја имаме денес, но тоа треба да биде наш заеднички проект и двете страни мора да го исполнат“, додаде таа.
Признавајќи дека Царинската унија со Турција не е ажурирана 30 години, Кос спомена дека сите политички случувања, а особено односите со администрацијата на кипарските Грци, можат да помогнат во постигнувањето напредок во оваа област.
- Иницијативата „Произведено во Европа“ не смее да ја исклучи Турција -
Кос откри дека иницијативата „Произведено во Европа“, која им дава приоритет на европските компании во јавните набавки, е одговор на промените во глобалната трговија.
Таа објасни дека правилата утврдени од Светската трговска организација сѐ повеќе се нарушени и дека трговските зависности се користат како уцена или оружје, што ЕУ сака да го спречи.
„Сакаме да бидеме сигурни дека ако трошиме јавни пари, тоа всушност ќе им користи на компаниите што избираат да работат во Европа или блиску до Европа, кои сакаат да воведуваат иновации, кои исто така сакаат да инвестираат и да произведуваат во Европа и на места на кои може да им веруваме. Ова е прашање на безбедност“, нагласи таа.
Потсети дека работата и дискусиите за иницијативата „Произведено во Европа“ сѐ уште се во тек и вети дека „секогаш ќе го брани ставот оваа економска логика да биде усогласена со нивната геополитичка логика, каде што треба да видиме кој е наш партнер и со кој партнер можеме да добиеме ситуација во која сите страни имаат корист.
„Би сакале да ја видиме Турција подлабоко вклучена во некои од нашите политики, но постојат некои услови што мора да се исполнат“, продолжи таа.
Кос изјави дека ќе се сретне со министерот за финансии и трезор Мехмет Шимшек во Анкара, поздравувајќи го продолжувањето на дијалогот на високо ниво меѓу ЕУ и Турција.
„Минатата година имавме пет: економија, трговија, миграција, безбедност, истражување, иновации, земјоделство“, тврдеше таа.
„Исто така, би била многу среќна ако може да водиме и дијалози на високо ниво за енергија и транспорт. Засега тоа не е можно, но ајде да продолжиме и да видиме што може да направиме за да го овозможиме ова“, додаде таа.
Таа повика на поголема доверба, истакнувајќи дека големите промени нема да дојдат преку ноќ сè додека не се стекне доверба.
- Перспектива за членство во ЕУ -
Запрашана за перспективата на Турција за членство во Европската Унија во услови на политички пречки, Кос призна дека „од 2018 година постои застој во преговорите, односно во процесот на пристапување“, но нагласи дека ЕУ и понатаму „ја смета Турција за земја кандидат“.
Таа посочи дека „не се започнува од нула“, но дека во најновите извештаи за проширување на ЕУ за напредокот на земјите кандидати биле забележани „отстапувања од европските стандарди, особено во областа на владеењето на правото и демократијата“.
„Знам дека Турција има многу долга традиција на демократија и силно граѓанско општество и токму тоа сакаме да го зајакнеме бидејќи така ќе се гради доверба меѓу ЕУ и Турција“, нагласи Кос.
Според неа, постојат „огромни можности“ што може да се искористат во рамките на внатрешниот пазар на ЕУ со 450 милиони жители и повеќе од 80 милиони жители во Турција.
„Доколку внесеме нова енергија во развојот на демократијата, мислам дека може да постигнеме многу, многу повеќе“, истакна таа.
Кос објасни дека процесот на пристапување е под влијание и на динамиките во земјите кандидати и во земјите членки на ЕУ, додавајќи дека одлуките се донесуваат заеднички.
„Знаеме дека секој напредок е поврзан со билатералните односи, не само со Кипар туку и со новите разговори за решавање на кипарското прашање. Ова е голема можност за продолжување на процесот“, додаде таа.
- Одбранбена соработка -
Во врска со можностите за придонес на Турција во напорите на ЕУ за зајакнување на одбранбената индустрија и капацитети, Кос ја оцени земјата како „многу важен и доверлив партнер во НАТО“, втор најголем член на Алијансата.
„Го видовме и значењето на турските беспилотни летала на почетокот на војната во Украина, како и улогата што Турција ја игра во конфликтот. Поради сето ова, Турција е природен партнер за Европа и би било добро да соработуваме повеќе“, рече таа.
Таа објасни дека под одредени услови турските компании веќе можат да учествуваат во европските програми за вооружување, доколку имаат субвенции во Европа.
Кос нагласи дека лично би сакала да види посилно вклучување на Турција во европската безбедност, но потсети дека развојот на безбедносната политика на ЕУ зависи од земјите членки.
„Новите разговори за Кипар претставуваат голема можност за напредок и во оваа област“, рече таа, истакнувајќи дека Турција е „неоспорно важен партнер во НАТО и во безбедноста“.
- Визна либерализација -
Осврнувајќи се на неодамна објавената стратегија за визи на ЕУ, Кос истакна дека поради дијалогот на високо ниво за миграцијата минатата година, ЕУ можела да го воведе таканаречениот „каскаден систем“, кој им овозможува на турските граѓани полесно да добиваат повеќекратни визи.
„Ова веќе ги покажува резултатите“, нагласи таа.
Истакна дека безвизниот режим е една од главните теми за кои би сакала да има напредок, но предупреди дека мора да се исполнат шест услови.
Ветувајќи дека визната либерализација ќе остане на листата на високи приоритети за време на нејзината посета на Анкара, Кос објасни дека поврзаноста не значи само трговија, транспорт и енергија.
„Кога зборувам за поврзаност, сакам да ја нагласам и поврзаноста меѓу луѓето“, заклучи Кос.
