hemn husain
06 نیسان 2016•نوێکردنەوە: 07 نیسان 2016
لەناو بارەگای یەكێتی پەرلەمانتاران لە هەولێر، سیاسەتمەدار دكتۆر مەحموود عوسمان بە ئامادەبوونی كۆمەڵێك بەرپرسانی حزبی و حكوومی و ژمارەیەك پەرلەمانتاران كۆڕێكی لە ژێر ناونیشانی "ئایندەی دۆزی كورد لە گۆڕانكارییەكانی ناوچەكەدا ئەنجام دا".
لە كۆڕەكەدا دكتۆر مەحموود عوسمان تیشكی خستە سەر پەیوەندییەكانی نێوان هەرێمی كوردستان و حكوومەتی عێراقی لە ماوەی رابردوودا و ناكۆكییەكانی نێوانیان.
لە دەستپێكی كۆڕەكەدا دكتۆر مەحموود عوسمان گوتی: "پێویستە ئێمە لە پەیوەندی نێوان كورد و بەغدا دەست پێبكەین چونكە ساڵی 2003 كە رژێمی سەدام حوسێن رووخا، ئێمە ئەندامانی ئەنجوومەنی حوكم بووین كە ئەنجوومەنێكی راوێژكاری بوو، پۆڵ برێمەر حاكمی مەدەنی عێراقی بوو، دەسەڵاتەكانی ئێمەش ئەوە بوو كە برێمەر پێی دەداین، لەوكاتە بەهاوكاری هەموو لایەنەكان و بەتایبەتی مام جەلال و كاك مەسعود، ئەو كات توانرا یاسای بەڕێوەبردنی وڵات بنووسرێتەوە لەگەڵ ئەمریكییەكان، ئەوكاتە پێگەی كورد لەوێ باش بوو توانیمان لەناو یاساكە زۆر شتی باش بۆ كورد بچەسپێنین كە مافێكی سرووشتی خۆمان بوو، دوای ئەوەش زۆر لە لایەنە سیاسییەكان ویستییان دەستكاری هەندێك بڕیار بكەن كە نەیانتوانی و تا ئێستاش ماونەتەوە".
دكتۆر مەحموود عوسمان لە كۆڕەكە گوتیشی: "ئێستا لایەنەكانی عەرەب گلەیی ئەوە دەكەن و دەڵێن كاتی خۆی كە دەستووری عێراق نووسراوەتەوە كورد باڵادەست بووە و زۆربەی خاڵەكانی ناو دەستوور لە بەرژەوەندی كورد نووسراوەتەوە و دەبێت گۆرانكاری تێدا بكرێت، بەڵام خۆشبەختانە گۆڕانكاری لە هەر دەقێكی ناو دەستوور دەبێت كۆدەنگی تەواوی لایەنەكانی لەسەر بێت و لە راستیشدا ئەم قسەیەی لایەنە عەرەبەكان لە بنەڕەتدا راست نییە و دەستوور مافەكانی دیاریكردووە".
هەر لە درێژەی كۆڕەكەدا سەبارەت بە چۆنیەتی دەركردنی بڕیاری 688ـی ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوە یەكگرتووەكان لە 5/4/ 1991 بۆ ئەوەی سنوورێك بۆ ئەو هەموو نەهامەتییە دابنێت كە رژێمی بەعس بەرامبەر بەگەلەكەی خۆی ئەنجامی دا و دیارە هۆكارە دەرەكی و هۆكارە ناوخۆییەكان زۆرن بۆ دەرچوونی ئەم بڕیارە لەبەرژەوەندی گەلانی عێراق كە لە پێشتردا بەچەند جۆرێك هەوڵی لەناوبردنی گەلەكەی دابوو لە رێگای كیمابارانكردن و گەورەترین كاری تاوانكاری جینۆسایدی لەئەنفال و لەمبارەیەوە دكتۆر مەحموود عوسمان گوتی: "لەكاتی كۆڕەوەكەدا، باڵیۆزی فەڕەنسا لە لەندەن كە دۆستی ئێمە بوو، گوتی ئێمە پرۆژەیەك پێشكەش دەكەین و داوای ئەوەی دەكەین كە كوردستان ئۆتۆنۆمی هەبێت، چونكە ئەو كاتە ئێمەی كوردیش درووشمەكانمان ئەوە بوو كە داوای ئۆتۆنۆمیمان دەكرد، بەڵام كە پڕۆژەكەیان پێشكەشی ئەنجوومەنی ئاسایش كرد بۆ ئەوەی دەنگی پێویست بەدەست بهێنن، دەوڵەتەكانی دیكەی وەك ئەمریكا و بەلجیكا و هۆڵەندا و فەڕەنسا و بەریتانیا و هەندێك دەوڵەتی دیكە كە ئەوانەی لە نەتەوەیەكگرتووەكان ئەندام بوون، بۆچوونییان وابوو كە پرۆژەكە بگۆڕن و بیكەن بە شتێكی ئینسانی و ئەگەرنا ناتوانین دەنگی بۆ بدەین، چونكە ئەو كاتە بایەخییان بە كێشەی كورد نەدەدا، بۆیە چەند گۆڕانكارییەكیان ئەنجام دا و تا وای لێهات بڕیاری 688ـی ئەنجوومەنی ئاسایش دەرچوو كە لایەنە سیاسییەكەیان لێ دەرهێنا و زیاترلە چوارچێوەی پاراستنی مافەكانی مرۆڤ كۆیانكردەوە".
دكتۆر مەحموود عوسمان ئاماژەی بەوەش كرد كە ئەم بڕیارە بۆ ئەو كات گرنگییەكی تایبەتی خۆی هەبوو، لە درێژەی قسەكانیدا گوتی: "ئەم بڕیارە زۆر گرنگ بوو بۆ ئەو كات چونكە یەكەمجار بوو نەتەوەیەكگرتووەكان ئەو مافە بەخۆیان بدەن كە دەست لە كاروباری ناوخۆی وڵاتێك وەربدەن كە پێشێڵكاری مافەكانی مرۆڤی تێیدا ئەنجامدراوە و لە هەمانكاتدا ئەو كۆڕەوە ملیۆنییەی خەڵكی كوردستان هۆكارێك بوو بۆ دەرچوونی ئەم بڕیارە و ئەو گۆڕانكارییە".
دكتۆر مەحموود عوسمان پێی وایە كە لە كاتی كۆڕەوەكەی خەڵكی كوردستان، ئەمریكا پشتی لە كورد كرد، بەڵام لە ژێر فشاری وڵاتی دیكە، چونكە كاتێك جێمس بێكەر سەردانی توركیای كرد و ئەو ژمارە زۆرەی خەڵكی بینی كە بە هۆی كۆڕەوەكە ئاوارە بوون و بەم هۆیەوە راپۆرتی نووسی بۆ سەرۆكی ئەمریكا جۆرج بوش، چونكە ئەوكات جۆرج بوشی باوك بە تەواوی پشتی لە كورد كردبوو، تێیدا نووسی بووی كە ناتوانین پشت لەم كارەساتە بكەین، جگە لەوەش، سەرۆككۆماری توركیا تورگوت ئۆزاڵیش بە هەمان شێوە داوای لە ئەمریكا كرد كە 600 هەزار ئاوارە هاتوونەتە ناو خاكی توركیا و پێویستە بێنە دەنگ". دكتۆر مەحموود عوسمان ئاماژەی بە رۆڵی مام جەلال كرد و گوتی: "مام جەلال و كاك مەسعود رۆڵێكی گرنگیان هەبوو، چونكە هەردوولا دەیانتوانی زۆر بە ئاسانی بڕیار لەسەر شتەكان بدەن و هەر ئەوكار بڕیارەكان دەكەوتنە واری جێبەجێكردنەوە بەڵام لە ئێستادا بە نەبوونی مام جەلال ئەوا چارەسەركردنی هەندێك لە كێشەكان سەخت بووە و جێگای مام جەلال لەناو كایەی سیاسیی دیارە".
دكتۆر مەحموود عوسمان پێی وایە هەموو لایەنە سیاسییەكان دەبێت لەناو كۆبوونەوەكان زۆر راشكاوانە قسە بكەن و پێشنیاز و بۆچوونەكانی خۆیان بخەنە روو، و گوتی: "پێویستە لایەنەكانی كورد لە بەغدا لەسەر شتە چارەنووسسازەكان رێككبكەون و راشكاوانە پێشنیاز و پرۆژەكانی خۆیان بخەنە روو، بەڵام بەداخەوە زۆرجار كۆبوونەوەكان بەبێ ئەنجام دەبن و لەدوایشدا شەڕی راگەیاندنەكانیان دژ بە یەكتر دەست پێدەكات و ئەمەش هەرگیز خزمەت بە دۆزی كورد ناكات". لە كۆتایی كۆڕەكەدا دەرگای گفتوگۆ بۆ ئامادەبووان كرایەوە و چەند بەشداربوویەك را و پێشنیازی خۆیان خستە روو سەبارەت بە چارەسەری ناكۆكییەكان لە نێوان لایەنەكانی كورد و حكوومەتی بەغدا و دوای ئەوەیش لەلایەن دكتۆر مەحموود عوسمان وەكو سیاسەتمەدارێك وەڵامی هەندێك پرسیار درایەوە و لەیەكێك لە وەڵامی پرسیارەكاندا دكتۆر مەحموود عوسمان گوتی: "من لە دوای ساڵی 1992 بێلایەن كارم كردووە و كەسێكی سەربەخۆم و پابەندی هیچ حزبێك نەبوومە بەڵام كار لەسەر پاراستنی بەژرەوەندی نەتەوەیی دەكەم". دكتۆر مەحموود عوسمان لە ساڵی 1938 لەشاری سلێمانی لەدایك بووە و دەرچووی كۆلێژی پزیشكییە و لە ساڵی 1968 نوێنەری مەلا مەستەفا بارزانی بووە بۆ بەڕێوەبردنی كاروباری دەرەوە و لە ساڵی 1980 حزبی سۆشیالیستی كوردستانی درووست كرد و بۆخۆشی بووە سكرتێری ئەو حزبە، لە ساڵی 1992 كوردستانی بەجێهێشت و ماوەی سێ ساڵ لە بەریتانیا ژیانی بەسەربرد و دواتر گەڕاوە هەرێمی كوردستان، لە ساڵی 2003 ئەندامی ئەنجوومەنی حوكم بووە لە بەغدا و دواتر لە ساڵی 2004 بووە ئەندام لە ئەنجوومەنی نیشتمانی عێراقی و لە ساڵی 2005 تا ساڵی 2010 دوو جار ئەندامی پەرلەمانی عێراق بووە.
