Hemn Baban
13 حوزەیران 2016•نوێکردنەوە: 15 حوزەیران 2016
بەغدادی رەچەڵەكی خۆی بۆ ئیمامی حوسێن دەگەڕێنێتەوە كە بەلای شیعەكانەوە زۆر جێی بایەخە، كەچی چەقۆكەی بۆ سەر ملی شیعەكان تیژترینە، ئەو بە مارادۆنا دەناسرا.
تا 10 ساڵ لەمەوبەریش هەرگیز لە مێشكی كەسدا نەبوو ئەو پیاوەی بانگەشەی خزمایەتیی پێغەمبەری ئیسلام موحەمەد (د.خ) دەكات دەبێتە دووەم ترسناكترین كەسایەتی لە جیهاندا و كەللەسەری بەزیندوویەتی یان مردوویەتی بێت نرخەكەی 10 ملیۆن دۆلار دەكات.
ئەبو بەكر بەغدادی ئەو پیاوەی كە لە ترسی بەدواداگەڕان و دەستگیركردنی نە مۆبایل و نە هیچ هۆكارێكی پەیوەندیكردن بەكارناهێنێت، رەچەڵەكەی خۆی بە چەند پشتێك دەباتەوە بۆ ئیمام حوسێَنی كوڕی فاتیمەی زەهرا كچی پێغەمبەری ئیسلام موحەمەد (د.خ) كە هەردووكیان لەلایەن شیعەكان رێز و خۆشەویستی و بایەخێكی گەورەیان هەیە، بەڵام بەغدادی تا سەر ئێسقان رقی لە شیعەیە و دەست لە كوشتنییان ناپارێزێت و پێچەوانەوەی سەركردەی قاعیدە ئەیمەن زەواهیری ئەم سەری خەڵكی عەوامی شیعەش دەدورێتەوە.
ئەبو بەكر بەغدادی، ئەمڕۆ سەركردایەتیی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام بەناوی "داعش" دەكات و نزیكەی دوو ساڵ دەبێت خۆی بە ئیمامی بڕواداران و خەلیفەی مسوڵمانان دەناسێنێت پاش زیندووكردنەوەی خەلافەتی ئیسلامی بە قسەی خۆی و لایەنگرانی دوای ئاوابوونی خۆری خەلافەتی ئیسلامی لەساڵی 1924.
بەغدادی ناوی تەواوی ئیبراهیم عەواد ئیبراهیم عەبدولموئمین عەلی ئەلبەدری ناسراو بە"ئەبو دوعا"یە، والی و ئەمیری دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام، دوای ئەوەی گرووپە جیهادییە سەلەفییەكەی بۆ یەكەمین جار لە مێژووی گرووپەكاندا بەتایبەت لە عێراق و سووریا دەستی بەسەر ئەو رووبەرە زۆرەی خاك گرت و دەوڵەتێكی لەنێوان عێراق و سووریا داتاشی دوای ئەوەی بانگەشەی نەهێشتنی سنوورەكان و تێكشاندنی سایكس-پیكۆ كرد ئێستا ئەو پیاوە یەكێكە لە ترسناكترین كەسەكانی جیهان و بەهۆی ئەو خوێنە زۆرەی لەسەر دەستی ئەو رێژرا ناوبانگی كیشوەرەكانیشی بڕیوە و بۆ دەزگا هەواڵگرییەكانی جیهان ئەو نێچیرەیە كە گرتنی تیرۆر لاواز دەكات.
ئیبراهیم عەواد ئیبراهیم عەبدولموئمین عەلی ئەلبەدری لە 28ی حوزیرانی ساڵی 1971 لە شاری سامەڕا كە شارێكی بچووكە لەسەر كەناری رۆژهەڵاتی رووباری دیجلە (125 كیلۆمەتر باكووری بەغدا) لەدایك بووە، ئەوانەی لە منداڵییەوە یان دراوسێ یان نزیكی ئەو بوون دەڵێن كەسێكی كەم دوو، داخراو، بێدەنگ و هێمن بووە، هەمیشە بەبێ هۆ قسەی نەكردووە، دەنگیشی كەم بیستراوە، تێكەڵی ئەوانی دیكە نابێت تەنها لەكاتی یاریكردنی تۆپی پێ نەبێت كە بەلای ئەوەوە یارییە خۆشترینەكەیە كە لە ترۆپكی حەزەكانییەوەیەتی، ئەو حەزەشی لە ناو زیندانی ئەمریكییەكانیشدا پاش گرتنی لە دوای رووخانی رژێمەكەی سەدام حوسێن لە ساڵی 2003 بەجێ گەیاندووە، هەر بۆیە ئاشناكانی دەڵێن بەهۆی زۆر یاریكردن و حەزی بۆ تۆپە رەش و سپییەكە، بەغدادی بە"مارادۆنا" ناوی دەركردووە.
ئەوەی سەیرە لە بەغدادی ئەو پیاوە لە منداڵی و گەنجێتییدا كەسێكی هێمن و بێدەنگ دەركەوتووە، كەچی زۆرترین كوشتن لە عێراق و سووریا لەسەر دەستی ئەم پیاوەیە بەلانیكەم لە ماوەی پێنج ساڵی رابردوودا. منداڵیی بەغدادی پڕە لە خوێندن لە شوێنە ئایینییەكانی سامەڕا یان مزگەوتەكەی نزیك لە ماڵییان، هەروەها زۆریش گوێی بۆ وتار و وەعزەكانی زانایانی ئایینیی هەڵدەخست، ئەوەیشی هاوكاری ئەم ئاكارەی بووە باوكی بووە كە پیاوێكی پەیوەست بە ئایین و سرووتەكانی بووە و زۆر جار قورئانی بە منداڵانی گەڕەك خوێندووە و فێری شەریعەتی ئیسلامی كردوون.
بەغدادی كە لە تەمەنی 18 ساڵیدا چووەتە بەغدا و لە گەڕەكی تۆپچی نیشتەجێ بوون، لە بنەماڵەیەكی ئاست مامناوەند گەورە بووە كە بەزۆرینەی سەرقاڵی كشتوكاڵ كردن بوون، بەدرێژایی خوێندنی یەك ساڵ دەرنەچووی هەیە، بەشێك لە كەسە نزیكەكانی لەگەڵ رژێمەكەی سەدام حوسێن خزمەتیان كردووە و برایەكی لە شەڕی هەشت ساڵەی عێراق- ئێراندا كوژراوە، خۆشی خزمەتی سەربازیی نەكردووە و پشكنینە پزیشكییەكان دەریانخستووە بەهۆی ئەوەیە كە چاوی كزە و بەتەواوەتی نابینێت.
ئەو زانكۆیەی سەدام حوسێن بە دیاریكراوی بۆ سەلەفییەكانی دروست كرد بۆ ئەوی بەردەوام بن لە ملكەچكردنی خەڵك بۆی بە بیانووی جیاواز ئەبو بەغدادیشی پێگەیاند، بەغدادی لە سەردەمی رژێمی سەدام حوسێندا ئیمامی مزگەوتی ئەحمەدی كوڕی حەنبەل بووە لە سامەرا، بووە بە ئیمام و وتاربێژی مزگەوتی ئەلكوبێسی لەناوچەی تۆپچی لە بەغدا، هەروەها ئیمام و وتاربێژی یەكێك لە مزگەوتەكانی فەللوجە لە 2003، دكتۆرای لە زانستە ئیسلامییەكان هەیە و مامۆستای زانكۆ بووە لە زانكۆی تكریت.
بەغدادی لە ساڵی 2003 ژنی یەكەمی لە بنەماڵەیەك لە شاری فەللوجەی سەر بە پارێزگای ئەنبار هێناوە و ئەوەیش دەگوترێت گوایە لە ئاهەنگی گواستنەوەدا بە سەماكردنی هەندێك لە ئامادەبووانی ئاهەنگەكە توڕە بووە و داوای كردووە زوو رابگیرێت، دەشڵێن بەغدادی ئارەزوویەكی سەرسەختی كاتژمێری رۆلكس بووە، هەر بۆیە لە رۆژی یەكەم دەركەوتنی ئاشكرای لە پاش كۆنترۆڵكردنی مووسڵ ئەو كاتژمێرەی لەدەست بوو.
لە دوای رووخانی رژێمی سەدام حوسێن لە ساڵی 2003 بەغدادی رۆڵی بینیوە لە دروستكردنی سوپای ئەهلی سوننە و جەماعەت و لە شوباتی 2004 ئەبو بەكر بەغدادی دەستگیردەكرێت و بە"زیندانی مەدەنی" پۆڵێن كراوە و دوای چەند مانگێك ئازاد دەكرێت، شاهێدحاڵ و كەسە نزیكەكانی دەڵێن لە زیندانیشدا هەوڵی خۆدەرخستن وەكو كارێزما داوە و هەر زوو توانی رۆژانی هەینی وتار بۆ زیندانییەكان پێشكەش بكات و لەوێش لەكاتی پشووەكاندا یاریی تۆپی پێی كردووە، زیندانیكردنیشی بووەتە هۆكاری ناسینی دەیان توندڕەوی سوننە مەزهەب كە دواتر بەشێكیان بوون بە سەركردەی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام و ئاسانكارییان بۆ بەغدادی كردووە تا ئامانجەكانی بپێكێت.
لەگەڵ ئەوانەشدا ئەوانەی لەو گرتووخانەیەی بەغدادی تێیدا زیندانی كراوە بوون دەڵێن كەسێك بووە لە زۆرینەی پشێوییەكاندا دەستی هەبووە و دوا ساتەكانی ئازادكردنیشیدا بە ئەمریكییەكانی گرتووخانەكەی گوتووە "لە نیویۆرك دەتانبینمەوە"، دوای زیاتر لە 8 ساڵ ئینجا ئەمریكییەكان دركیان بەوە كرد كە ئەو سێ وشەیە چی واتایەكی هەیە و بەغدادی چی یاخییەكی گەورە بووە.
بەغدادی پاش چەندین ساڵ لە زیندانی لە ساڵی 2009 لە ریزەكانی قاعیدە شەڕی كردووە و بەرپرسی چالاكییەكانی بووە لە عێراق بەسەركردایەتی زەرقاوی و دواتریش لەژێر سەركردایەتی ئەبو عومەری بەغدادی و لە ساڵی 2010 بە سەركردەكەی قاعیدە كە ناوەكەی بۆ دەوڵەتی ئیسلامی عێراق ناوی گۆڕا دیاریكراوە، لە چواری تشرینی یەكەم 2011ەوە ئەمریكا بە تیرۆریستێكی جیهانی دەناسێنێت.
بەغدادی لە دوای رووداوەكانی سووریا ئەبو محەمەدی جۆلانی بۆ سووریا ناردووە تا لەوێ بەرەی نوسرە كە درێژكراوی قاعیدە بوو دابمەزرێنێت و دواتر لە نۆی نیسانی 2011 ئەبو بەكر بەغدادی پەیامێكی دەنگیی بڵاوكردەوە و تێیدا رایگەیاند بەرەی نوسرە درێژكراوەی دەوڵەتی ئیسلامی عێراقە و ناوی بەرەی نوسرە و دەوڵەتی ئیسلامی عێراق لە ژێر یەك ناو یەكخست بەناوی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام.
لە 29ی حوزەیرانی 2014 گوتەبێژ بەناوی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام پەیامێكی دەنگی بڵاوكردەوە و رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام هەڵوەشاندەوە و رایگەیاند تەنها ناوی دەوڵەتی ئیسلامییە و ئەبو بەكر بەغدادی كراوەتە خەلیفە و ئیمامی مسوڵمانان.
بەغدادی لە چواری تەمووز 2014 بۆ یەكەمین جار لەسەر مینبەری مزگەوتی گەورەی مووسڵ لە رێگەی ڤیدیۆیەكەوە دەركەوت پاش ئەوەی توانی شاری مووسڵ و بەشێك لە خاكی عێراق كۆنترۆڵ بكات.
دەركەوتنی یەكەمی بەغدادی زۆر ئاماژەی زۆری هەڵدەگرت، ئەو بە ریشێكی ماش و برنجییەوە دەركەوت عەبایەكی رەشی لەسەر شان هەموو جلەكانی رەش بوون، لە پاڵ ئەوەیشدا چەندین چەكداری داعش لەنزیك دنگەكانی مزگەوتەكە و چەند ناوچەیەكی دیكە بەتایبەت لەنزیك مینبەرەكەیەوە چاودێری نوێژخوێنان و رەوشی نێو مزگەوتییان دەكرد، ئەو چەكدارانە بەپێی گێڕانەوەی شاهێدحاڵی مزگەوتەكان بەدی گاردی بەغدادی و متمانەپێكراو و چەكدارە بژاردەكانی داعش بوون و پێش ماوەیەكی زۆر لە نزیك مزگەوتەكە پشكنینی ئەو كەسانە كراوە كە ویستوویانە بۆ نوێژی هەینی بچن و ئامێری نەهێشتنی تۆڕەكانی پەیوەندییكردنیش ئامادەبووە.
هەرچۆنێك بێت بەپێی راگەیەنراوەكانی داعش بێت هەر كەسێك تانە لە خەلیفایەتی ئەبو بەكری بەغدادی بدات ئەوا تانە لە ئیمامەتی عومەری كوڕی عوبدولعەزیز و ئیمامەت و خەلیفایەتی عەباسییەكانیش دەدات، بۆیە ئەو خەلیفەیەی ئەمڕۆ لەسەر ناوچەكانی خەلیفایەتی دەكات، لەلایەن زۆرێك لە مسوڵمانانی جیهانیشەوە بە خڵفاو دەزانرێت.
