Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkan Vekili Ahmet Fikret Kileci, AB'nin Hindistan ve Güney Ortak Pazarı (MERCOSUR) ülkeleri ile imzaladığı ticaret anlaşmalarına işaret ederek, "(Bu anlaşmalar) Gümrük Birliği ile yıllardır sahip olduğumuz avantajlı tedarikçi konforunu sona erdirme riski taşıyor." dedi.
Dünya Gazetesi tarafından TİM Dış Ticaret Kompleksi'nde düzenlenen "Dönüşen Dünyada İhracat Zirvesi", Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın katılımıyla başladı.
Zirvenin açılışında konuşan Kileci, zirveye ev sahipliği yapmaktan mutluluk duyduklarını belirterek, 2025'i, küresel ticaretteki tüm zorluklara rağmen ihracatçıların büyük özverisiyle, mal ihracatında 273,4 milyar dolarla tamamladıklarını söyledi.
Hizmet ihracatında son rakamların henüz netleşmediğini ancak tahminlere göre geçen yıl 122 milyar dolar seviyesinde bir hizmet ihracatı gerçekleştirildiğini tahmin ettiklerini dile getiren Kileci, "Bu rakamlar, Türkiye ekonomisinin dinamizmini göstermesi açısından son derece kıymetli. Ancak bugün, önümüzdeki riskleri ve fırsatları doğru okumak için buradayız." ifadelerini kullandı.
Kileci, ihracatı sırtlayan lokomotif sektörlerin başarısını tabana yaymak, KOBİ'leri de bu sürecin daha güçlü bir parçası yapmanın en büyük arzuları olduğunu dile getirdi.
2023'te 18 bine yakın firmanın ihracata başladığını aktaran Kileci, "2025'te bu rakam 12 bin 600’lere kadar geriledi. 2 yılda yüzde 30’a yakın bir gerileme var. Dünyada en çok ihracat gerçekleştiren ilk 10 ülke arasında yer almak adına mevcut tabloyu tersine çevirmek durumundayız." diye konuştu.
Kileci, küresel ticaretin, son haftalarda yaşanan gelişmelerle birlikte çok farklı bir dönemece girdiğini belirterek, "2026’nın henüz ilk ayında şahit olduklarımız, önümüzdeki on yılın haritasının yeniden çizildiğini gösteriyor." dedi.
Bu yeni haritada, Brüksel’den Güney Amerika’ya uzanan imza trafiğinin, Türkiye'nin ana pazarındaki dengeleri kökten değiştirme potansiyeli taşıdığını gördüklerini dile getiren Kileci şu değerlendirmelerde bulundu:
"AB'nin Hindistan ve MERCOSUR ülkeleriyle masaya oturup el sıkışması, Gümrük Birliği ile yıllardır sahip olduğumuz avantajlı tedarikçi konforunu sona erdirme riski taşıyor. Küresel rakiplerimizin de gümrüksüz olarak Avrupa kapısından girmesi, artık rekabetin sadece kalitede değil, şartların eşitlendiği çok daha çetin bir zeminde yaşanacağı anlamına geliyor. Bu diplomatik fırtınanın bir diğer cephesi ise Atlantik’in ötesinden esiyor. ABD’nin yeni tarife duvarları ve bilhassa Çin menşeli ürünlere karşı çektiği setler, oyunun kurallarını yeniden yazıyor."
TİM Başkanvekili Kileci, ABD pazarına girmekte zorlanan, okyanusu aşamayan Asya mallarının günün sonunda buharlaşmayacağını, rotasını zorunlu olarak Türkiye'nin ana pazarı olan Avrupa’ya çevireceğini ve burada büyük bir arz fazlası oluşturabileceğini, sanayicilerin fiyat baskısı ile karşılaşabileceğini belirtti.
Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Başkanı Nail Olpak, ticaret ve ihracat yapanların "paradan para kazanmak" gibi bir hedefinin bulunmaması gerektiğini belirterek, "O, finans piyasalarının aktörlerinin işi. Kendi işimize odaklanmalıyız." dedi.
Dünya Gazetesi tarafından TİM Dış Ticaret Kompleksi'nde düzenlenen "Dönüşen Dünyada İhracat Zirvesi"nin kapanışında konuşan Olpak, belirsizliklerin arttığı bir dönemde olduklarını kaydederek, bunun sürmesini beklediklerini söyledi.
Bu belirsizlik için "öngörülemezlik" demeyi tercih ettiğini dile getiren Olpak, "İş dünyasının en çok arzu ettiği nedir derseniz öngörülebilir olmak, en arzu etmediği de öngörülemezlik." diye konuştu.
Olpak, geçen yıl ihracatçıların karşı karşıya kaldığı olumsuzluklardan bahsederek, "Bu henüz teşhisi konulamayan bir hastalık dönemi gibi. Sanki dünyanın bugünkü ticari ortamı da böyle." ifadelerini kullandı.
Dünya ticaretinde büyümenin yavaşladığını, bundan Türkiye'nin de etkileneceğini kaydeden Olpak, ABD'nin Çin'den ithalatını azaltmak istemesinin Türkiye'ye aralayacağı fırsatlara işaret etti.
Olpak, ABD'nin Çin'le ticaretinde karşı karşıya kaldığı 600 milyar dolarlık açığı 400 milyar dolar azalttığını belirterek, buna rağmen Çin'in ihracatta frene basmadığını ve diğer pazarlara odaklandığını, Çin'in bu agresifliğinin de kendilerini etkilediğini anlattı.
DEİK Başkanı Olpak, AB ile Gümrük Birliği görüşmelerini sürdüğüne değinerek, bu problemin çözülmemesi nedeniyle Türkiye'nin fırsat maliyeti açısından olumsuz etkilendiğini söyledi.
Olpak, "Yakından takip ediyoruz. Avrupa Birliği, karar mekanizmasında olmadığınız serbest ticaret anlaşmaları imzalamaya devam ediyor. İki tanesi yakın dönemde imzalandı. Güney Ortak Pazarı (MERCOSUR) ülkeleri ile imzaladığı ticaret anlaşması bizi çok fazla etkilemeyecek gibi ama Hindistan'ı iyi düşünmemiz lazım. Çünkü bizzat kendileri 'anlaşmaların anası' diyorlar." şeklinde konuştu.
AB'nin serbest ticaret anlaşması imzaladığı ülke sayısının 85'e yükseldiğini kaydeden Olpak, Sınırda Karbon Düzenlemesinin ve yeşil dönüşüme dair mevzuatların etkilerinden bahsetti.
DEİK Başkanı Olpak, AB'nin Made in Europe yaklaşımıyla ilgili detayların açıklanma tarihinin şubata bırakıldığını anımsatarak, "Mesele siz değilsiniz, biz aslında Asya Pasifik'i hedefliyoruz' diyorlar. Biraz kurcaladığımızda ümitsiz olmak istemem ama bizi o çemberin içerisine alıyorlar gibi bir hava var." dedi.
Çelik kotasının azaltılma riskine işaret eden Olpak, ABD tarafında ise tarife savaşlarının sürdüğünü anlattı.
Yemen konusunda Körfez ülkeleri arasındaki restleşmelerin Türkiye'ye muhtemel etkisinin iyi analiz edilmesi gerektiğini vurgulayan Olpak, uluslararası yaptırımlar nedeniyle Rusya ile ticarette yaşanan olumsuzluklardan bahsetti.
Olpak, sadece Türkiye'den, pariteden, enflasyondan veya krediden kaynaklı sorunların bulunmadığının altını çizerek, şöyle devam etti:
"Ne yapacağız? Hepimiz aynı anda yıldızı parlayan sektörlere gidip dijital teknoloji olamayacağız veya sadece dijital teknoloji olamayacağız. Güzel ama birileri de başka iş yapacak. Ya da hepimiz işi gücü bırakıp sadece savunma sanayisine veya şimdi güncel olduğu için nadir toprak elementlerine sarılıp diğer işleri bırakacak değiliz. Bütün bunları ortak ve payda içerisinde okuyup, kendi gerçeklerimizi buna göre kurgulayacağız. Peki, 'Başkan çok umutsuz başladın, ne yapacağız, dükkanı mı kapatacağız?'... Hayır, böyle bir şey yapmayacağız. 'Temkinli olalım' demek istiyorum. Bütün mesele temkinli olabilmekte. Çünkü bildiğimiz bir başka gerçek var iş dünyasında. Birisinin krizi doğru adım atıldığı takdirde bir başkasının da fırsatı olur."
Olpak, bu noktada Kovid-19 sürecindeki kazanımları örnek göstererek, "Tabii ki amacımız büyük kazanımlar elde etmek ama bu belirsizlik ortamında küçük küçük kazanımları da üst üste koyarak gitmemiz lazım." diye konuştu.
DEİK Başkanı Olpak, ticaretten ve ihracattan para kazananların hedefinin "paradan para kazanmak" olmaması gerektiğini belirterek, şu ifadeleri kullandı:
"O finans piyasalarının aktörlerinin işi. Kendi işimize odaklanmalıyız. Çünkü baktığımızda en fazla baş ağrıtan konulardan bir tanesi bu. Reel sektör kendi işinin dışında paradan para kazanma hevesine giriyor. Piyasanın klasik bir kuralı değil mi? Tahsilatınız hangi para birimindense, sizin borcunuz, yükümlülükleriniz de o para biriminden olursa kural otomatik olarak da hedge edersiniz. Böyle bir ortamda kur üzerinden para kazanmaya çalışırsak doğru olmaz. Bu programı bir yıl önce yapsaydık dolar/avro paritesi 1,02 idi. Bugün yaklaşık 1,20 değil mi? 18 puanlık farktan bahsediyoruz. İhracatçı bu kadar kazanıyor mu emin değilim doğrusu. O zaman biz kısa dönemli faaliyet içerisinde olmamalıyız."
Olpak, acılı olsa da bir dengelenme süreci içinde olduklarını ancak bu dönemde kazançlı çıkacakların da olacağını ifade ederek, Türk iş insanlarının kazançlı olmasını temenni etti.
Nail Olpak, "Çok sorun yaşadık, ondan dolayı bu işi biliyoruz. Keşke hiç sorun yaşamasaydık ama realite bu. Hızlı bir adaptasyon kabiliyetimiz var. O zaman bunlar bizim değerlerimiz. Artılarımıza, işimize odaklanacağız. Kolay bir sürecin olmadığının farkındayız. Umutsuz olmayacağız, temkinli olacağız. Geçen yıla göre daha güzel bir yıl olacaktır." dedi.
Zirve, oturumlar ve kapanış konuşmasının ardından bugün sona erecek.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
