Rusya’nın St. Petersburg kentinde 3-6 Haziran’da 29’uncusu düzenlenen SPIEF'e 142 ülkeden temsilci katıldı, etkinlik kapsamında 150’den fazla oturum düzenlendi.
Bu yıl forumun ana teması “Pragmatik diyalog-istikrarlı geleceğe giden yol” şeklinde belirlenirken Rusya, Batı yaptırımlarına rağmen uluslararası ekonomi sahnesinden çekilmediğini, Asya, Orta Doğu, Afrika ve Küresel Güney ile yeni bağlar kurduğunu göstermeye çalıştı.
Üst düzey açıklamalar, Rus ekonomisinin ilk yaptırım şokunu atlattığını fakat yeni büyüme döngüsü için faiz, iş gücü, bütçe ve teknoloji başlıklarında daha zor bir döneme girdiğini ortaya koydu.
6,6 trilyon rublelik anlaşmalar
SPIEF kapsamında toplam 1084 anlaşma imzalanırken anlaşmaların toplam değeri 6 trilyon 642 milyar rubleye (yaklaşık 89,5 milyar dolar) ulaştı. Böylece forum, Rusya açısından siyasi vitrin niteliğinin yanında yatırım ve bölgesel kalkınma projeleri için de önemini korudu.
Konuk ülkenin Suudi Arabistan seçilmesi dikkati çekti. Riyad'la diplomatik ilişkilerin 100'üncü yılına denk gelen bu yılki forum, Rusya'nın enerji piyasaları, yatırım fonları ve Orta Doğu sermayesiyle ilişkilerini daha görünür kılma çabasını yansıttı. Rusya ile Suudi Arabistan arasında forum kapsamında 30 işbirliği anlaşması imzalandı.
Forumda MAX ulusal mesajlaşma uygulaması üzerinden temassız ödeme hizmeti kurulması, Rusya'nın çeşitli bölgelerinde veri merkezi yatırımı ve çeşitli bölgesel altyapı projeleri de gündeme geldi.
Putin'den vergi ve bölgelere kalkınma mesajı
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in forumdaki konuşmasında iş dünyasının vergi yükü ve bölgelerin kalkınması başlıkları ön plana çıktı.
Putin, KDV ödeme yükümlülüğü için gelir eşiğinin düşürülmesinin ertelenmesini ve mevcut 20 milyon ruble seviyesinde sabitlenmesini önerdi. Söz konusu yaklaşım, ekonomistler tarafından küçük ve orta ölçekli işletmelerin artan maliyet baskısına karşı Kremlin'den gelen kısmi rahatlama sinyali şeklinde değerlendirildi.
Savaş harcamaları ve bütçe baskısının arttığı bir dönemde Putin'in iş dünyasına vergi eşiği üzerinden mesaj vermesi, Kremlin'in özel sektörü tamamen sıkıştırmak istemediğine işaret etti.
Putin ayrıca, bazı büyük şirketlerin ofislerinin Moskova'dan bölgelere taşınmasına ilişkin hazırlıklardan söz ederek bu adımın bölgelerde iş ortamını canlandırmak için gerekli olduğunu belirtti.
İç kaynak, verimlilik ve faiz baskısı
Rusya Maliye Bakanı Anton Siluanov, ülkenin dış borcunun halihazırda GSYH'nin yaklaşık yüzde 10'u seviyesinde bulunduğunu ancak yakın dönemde tamamen kapatılacağını söyledi. Siluanov'un emeklilik fonlarının uzun vadeli tasarruf sistemine aktarılmasına ilişkin planları teyit etmesi de ekonomi yönetiminin iç tasarrufları yatırım döngüsüne daha fazla dahil etmeye çalıştığını gösterdi.
Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak ise yeni büyüme denkleminde emek verimliliğinin artırılması, teknolojik dönüşüm, iş yapma koşullarının iyileştirilmesi ve iş gücü akışlarının yeniden yönlendirilmesi başlıklarını öne çıkardı. Novak'ın açıklamaları, SPIEF'te "ekonomi büyüyor mu?" sorusundan çok "bu büyüme hangi mekanizmayla sürecek?" sorusunu gündeme getirdi.
Forumun en dikkat çekici çıkışlarından biri Sber Üst Yöneticisi German Gref'ten geldi. Gref, Rus ekonomisinin önündeki temel engelleri "mahşerin dört atlısı"na benzeterek yüksek politika faizi, yüksek vergi yükü, güçlü ruble ve idari engellere işaret etti. Gref, yüzde 10-12 seviyesindeki politika faizini iş dünyası açısından "psikolojik eşik" şeklinde tanımladı.
Rusya Merkez Bankası enflasyon nedeniyle sıkı para politikasını korurken şirketler yatırım için daha düşük faiz talep ediyor. Güçlü ruble ise fiyat istikrarına katkı sağlasa da ihracatçıların gelirlerini baskılıyor. Söz konusu tablo, Rus ekonomisinde büyüme tartışmasının artık talep kadar verimlilik ve yatırım koşullarına da dayandığını gösteriyor.
"Ekonomik mucize" tartışması
Forumda Rus ekonomisine ilişkin iki ayrı anlatı aynı anda öne çıkarken Kremlin'e yakın isimler Rusya'nın Avrupa'dan daha hızlı büyüdüğünü vurguladı. Rusya Devlet Başkanlığı İdaresi Başkan Yardımcısı Maksim Oreşkin, Avrupa ekonomisinin üç yılda yüzde 3, Rus ekonomisinin ise aynı dönemde yüzde 10 büyüdüğünü belirterek, "ekonomide çöküş yok" mesajı verdi.
Öte yandan forumun genel ekonomik tartışmalarında 2024-2025 dönemindeki yüksek büyümenin kalıcılığına ilişkin daha temkinli bir ton hakimdi.
Rus basınındaki değerlendirmelerde, söz konusu dönemde "ekonomik mucize" yaratan sonucu doğuran mekanizmaların henüz sistemli bir modele dönüştürülemediği vurgulandı.
Uzmanlar, Rusya'nın yaptırımların ilk şokunu atlattığına, sanayi üretimi ve kamu harcamaları üzerinden güçlü büyüme yakaladığına ancak bu büyümenin kalıcı, özel sektör yatırımıyla desteklenen ve verimlilik artışına dayanan bir modele dönüşüp dönüşmeyeceği belirsizliğinin devam ettiğine işaret ediyor.
Rusya'da düşük işsizlik uzun süredir resmi açıklamalarda başarı göstergesi niteliği taşırken forumda bu başlık detaylı biçimde tartışıldı.
Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanı Maksim Reşetnikov, iş gücü piyasasındaki durumu "karmaşık" diye tanımlarken, mevcut işsizlik seviyesinin Rusya Merkez Bankasının faiz kararlarında hem sınırlayıcı hem de gösterge niteliği taşıdığını belirtti.
Yapay zeka forumun yeni vitrini
SPIEF 2026'nın önceki yıllara kıyasla en belirgin farklarından biri, yapay zekanın forum gündeminin merkezinde yer edinmesiydi.
Yüksek teknoloji ve yapay zeka başlığı ilk defa forumun panel başlıklarında bu seviyede yer alırken tartışmalarda yabancı yapay zekanın eğitim ve sağlık gibi kritik alanlarda yaratabileceği riskler gündeme geldi. Konuşmacılar, yasakçı yaklaşımın doğuracağı "dijitalleşmeden geri dönüş" tehlikesini de vurguladı.
Rusya için yapay zeka artık veri egemenliği, eğitim sistemi, sağlık altyapısı, finansal teknoloji ve savunma sanayisiyle bağlantılı stratejik alan niteliği taşırken Sber söz konusu alanda forumun en görünür aktörlerinden biri haline geldi.
Sber, yapay zeka, biyometri, yerel hesaplama ve dijital servisleri bir araya getiren "Neo" adlı ödeme terminalini tanıttı, ayrıca gerçek yapay zeka görevleri için geliştirilen evrensel optik hesaplayıcıyı sundu.
Sber'in yapay zeka adımları, Rusya'da bankacılık sektörünün teknoloji altyapısı ve yapay zeka ekosistemi inşasında da rol üstlendiğini gösterirken Batı teknolojilerine erişimin kısıtlandığı koşullarda Rus bankalarının rolü stratejik anlam kazanıyor.
Forumda büyük dil modellerinin altyapı maliyeti, veri depolama kapasitesi, enerji ve su tüketimi gibi başlıkların da tartışılması dikkati çekti. Yapay zekanın Rusya açısından yazılım geliştirme meselesini aşarak elektrik üretimi, veri merkezi yatırımları ve donanım kapasitesi meselesine dönüştüğü ortaya kondu.
Batı'ya kapı tamamen kapanmadı
SPIEF'in son yıllardaki temel mesajlarından biri, Rusya'nın Batı dışı dünya ile ilişkilerini derinleştirdiği yönündeydi. Bu yıl da Asya, Afrika, Orta Doğu ve Küresel Güney'den katılım forumun dış politika zeminini belirledi.
Foruma 10 yıl sonra ilk kez resmi bir ABD delegasyonu katılırken Rus yetkililer bu katılımı "diyaloğun yavaş yavaş yeniden kurulması" şeklinde yorumladı.
Rusya'nın yaptırımlar altında ekonomik çöküş yaşamadığını gösterdiği forumda, mevcut büyüme dinamiklerinin sınırları da daha açık biçimde tartışıldı.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
