Derisa artefaktet po rriten në të gjithë Marokun, e cila është baza kryesore e ndërveprimit kulturor të Shtetit Andaluzian Umajad, i cili ka një vend të rëndësishëm në historinë e Islamit, Xhamia Andaluziane, e cila është një nga simbolet e qytetit Fes, ka qenë në qytet për më shumë se një mijë vjet dhe vazhdon të jetë një nga qendrat e dijes, udhëzimit shpirtërorë dhe adhurimit.
Xhamia Andaluziane, e ndërtuar nga Merjemi, motra e Fatima al-Fihri, themeluese e Universitetit Qarawiyyin, reputacioni i të cilit është përhapur në botë si universiteti më i vjetër që ka dhënë arsim të pandërprerë për më shumë se një mijë vjet, është një nga objektet simbole të Fes-it, një nga kryeqytetet e vjetra të Marokut.
Me muajin e Ramazanit, Xhamia e Andaluzisë i shton madhështinë fisnikërisë së Kajrevanit, bukurinë e Andaluzisë dhe shpirtin e Marokut, me mysafirët e saj nga i gjithë rajoni dhe bota, si për adhurim ashtu edhe për vizitë.
- Dy motra emrat e të cilave janë shkruar me "shkronja të arta" në historinë islame
Historitë e motrave Fatime dhe Meryem el-Fihriya fillojnë me emigrimin e babait të tyre, Mohammed Bin Abdullah al-Fihri, i cili ishte jurist islam, nga qyteti Kairouan në Tunizi në qytetin Fes në Marok.
Fesi, i cili është kthyer në një mozaik kulturor me lagjet e Andaluzisë, ku jetojnë njerëzit me prejardhje nga Andaluzia dhe Kairouani, e bëjnë të njohur në mbarë botën emrin e saj me veprat e Fatimes dhe Merjemit.
Fatimja dhe Merjemja zgjodhën ta shpenzonin pasurinë e lënë nga babai i tyre, dijetari i fikhut, Muhammed el-Fihri, në rrugën e diturisë dhe urtësisë në përputhje me misionin e babait të tyre dhe u siguruan që kjo trashëgimi të zgjaste me shekuj.
Dy motrat ndërtuan Xhaminë Qarawiyyin në lagjen Kairouani të Fes-it dhe Xhaminë e Andaluzisë në lagjen Andaluzi në vitet 859-860.
Xhamia Qarawiyyin, e cila u ndërtua si një xhami më e madhe pasi Xhamia Shurefa në lagjen Kairouan nuk ishte e mjaftueshme për komunitetin, u shndërrua në një universitet pasi rajoni u bë një qendër shkencore me kalimin e kohës ndërsa Xhamia Andaluziane vazhdoi të ruante tiparin e saj të duke qenë xhami.
- E ndërtuar në kohën e Idrisidëve
Xhamia Andaluziane, e cila u ndërtua gjatë periudhës së Idrisidëve, një nga shtetet e para themeluese të Marokut, vazhdon të mbijetojë pavarësisht nga të gjitha luhatjet klimatike dhe politike të përjetuara gjatë shekujve të kaluar.
Xhamia Andaluziane, e cila qëndron drejt si zemra e qytetit antik me simetrinë, harmoninë dhe arkitekturën harmonike të rrugëve dhe rrugëve të qytetit Fes, konsiderohet si një kryevepër.
Xhamia Andaluziane, e cila u emërua kështu sepse një grup andaluzianësh jetonin rreth saj dhe kontribuan në koston e ndërtimit, u projektua në të njëjtin stil si Xhamia e Qarawiyyin, një nga xhamitë më të famshme në Marok dhe më vonë u shndërrua në universite, dhe është ndërtuar me sistemin e zakonshëm në xhamitë e Fes-it në atë kohë.
Xhamia të bën përshtypje me mbishkrimet e saj, vizatimet që zbukurojnë tavanin e sallës së lutjeve dhe xhamat me ngjyra. Vlen gjithashtu të shihet me llambadarin e saj prej bakri e varur në tavan.
- Imami i tij është i dashuruar me xhaminë e tij
Ahmed al-Ghazali, imam-ligjërues i kësaj ndërtese të çmuar që pasqyron madhështinë e artit islam, për Anadolu Agency (AA) tha: “Unë jam imam dhe ligjërues i Xhamisë Andaluziane që nga viti 2006. Unë jam aq i lidhur me xhaminë sa e ndjej atë si pjesë të vetes dhe veten time si pjesë të saj".
Duke thënë se ai pret çdo të premte që të ngjitet në minber dhe bën një përpjekje të madhe për të mos u frenuar nga predikimi në asnjë rrethanë, Gazali tha: "Çdokush që viziton xhaminë Andaluziane gjen në të paqe shpirtërore dhe ndihet i sigurt ndërsa është ulur brenda mureve të saj”.
Duke theksuar se Xhamia Andaluziane mbeti më pak e njohur në krahasim me famën e xhamisë apo universitetit Qarawiyyin, Gazali tha: "Ndërsa Xhamia Karaviyyin, e cila më vonë u shndërrua në universitet, ishte superiore në arsim, Xhamia Andaluziane ka ruajtur strukturën e saj duke i qëndruar besnike karakterit të saj si xhami, me recitim të Kur'anit dhe namaz, edhe pse në të kaluarën ka qenë e mbushur me hallka të diturisë".
Gazali thekson se Xhamia Andaluziane u kthye në një vend itikafi dhe reflektimi për studentët e dijes në Qarawiyyin. Ai vuri në dukje se shumë dijetarë, si shkrimtari i famshëm Jusuf Bin Muhammed et-Tevzeri, i njohur si Ibn Nahvi, gjithashtu kaluan nëpër hallkat e diturisë së xhamisë së Andaluzisë.
“Kur muslimanët dëgjuan se ekzistonte një kalif i drejtë dhe devotshëm me prejardhje nga profeti Muhammed (el-Mawla Idris II.) Për këtë arsye edhe Muhammed el-Fihri, babai i Fatimes dhe Merjemes, erdhi dhe u vendos këtu".
Gazali tha se edhe Xhamia Andaluziane është ndërtuar nga Merjem el-Fihri ndërsa flitet se ajo ka marrë pjesë aktive në procesin e ndërtimit dhe se në xhaminë në fjalë janë bërë shumë punë zgjerimi gjatë periudhës së Idrisidëve, Almohadunëve dhe Merinitët. Gazali tha se edhe në ditët e sotme është restauruar dy herë me urdhër të mbretit të Marokut Muhammed VI.
- Bashkimi i parasë dhe shkencës
Motrat Fatima dhe Merjem el-Fihri janë shembuj të rrallë të bashkimit të parasë dhe shkencës, nga Kairouani në Fes, me një ide unike dhe shfaqjen e veprave të pavdekshme të shkencës dhe artit.
Universiteti Qarawiyyin dhe Xhamia e Andaluzisë gjatë historisë kanë pritur shumë historianë, mendimtarë, filozofë, mjekë, ekspertë, studiues, studiues dhe juristë.
Edhe pse sistemi dhe metoda arsimore e Universitetit Qarawiyyin, i cili është në Listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s si universiteti më i vjetër në botë, ka ndryshuar herë pas here për më shumë se një mijë vjet, ai vazhdon pandërprerë.
Xhamia Andaluziane si motër e Qarawiyyinit, është një tempull dëshmitar i qytetërimit islam, artit arkitektonik dhe shkëlqimit në qytetin e Fes-it dhe është e mbushur me muslimanë, veçanërisht gjatë Ramazanit.
