БРИСЕЛ (AA) – Аналитичарите алармираат поради политиката на Грција за продлабочување на односите со Израел, вклучително и нејзиното учество на тристраната средба одржана во понеделникот во Израел, јавува Анадолу.
На состанокот во Западен Ерусалим учествуваа израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху, грчкиот премиер Киријакос Мицотакис и лидерот на грчката кипарска администрација Никос Христодулидис.
Средбата беше силно фокусирана на одбранбената соработка, а Нетанјаху, кој се соочува со зголемена меѓународна изолација, беше перципиран како да настојува да ги зацврсти врските со Мицотакис.
Дел од аналитичарите оценуваат дека Мицотакис ќе биде строго суден од историјата поради средбата со Нетанјаху, а други сметаат дека тој паднал на морален и правен тест со тоа што Израел го нарекол „демократска држава“.
Во април, Мицотакис го посети Нетанјаху и стана прв европски лидер што се сретнал со него во Израел откако Меѓународниот кривичен суд (МКС) издаде налог за апсење поради наводни воени злосторства во Газа.
За контроверзната средба за Анадолу говореа Хајди Метјуз, професорка на Правниот факултет „Осгуд Хол“ при Универзитетот Јорк, Нив Гордон, професор на Универзитетот „Квин Мери“ во Лондон и Гентијан Зибери, експерт за меѓународно право и човекови права од Норвешкиот центар за човекови права при Универзитетот во Осло.
- Правна загриженост
Метјуз изјави дека учеството на Мицотакис на заедничкиот самит со Израел и грчката кипарска администрација укажува дека Атина е подготвена да ги следи своите регионални политички интереси „на сметка на почитувањето на меѓународното право“.
Таа рече дека Грција веќе има „историја на соучесништво во израелскиот геноцид во Газа“, особено преку овозможување транзит на воен товар и материјали со двојна намена низ грчките територијални води и пристаништа.
Метјуз посочи дека грчки адвокати оваа недела формално ја оспориле Владата поради планираната употреба на пристаништето Хераклион од страна на бродот „Оушн Гладијатор“, тврдејќи прекршување на Договорот за трговија со оружје.
Според неа, бродот превезувал повеќе од 1.600 тони муниција произведена во САД и наменета за Израел, што таа го опиша како „една од најголемите вакви пратки од 7 октомври 2023 година“, кога започна војната во Газа.
Метјуз наведе дека правниот предизвик, според сè, резултирал со промена на планираната маршрута на бродот.
Таа додаде дека учеството на Грција на самитот изгледа било охрабрено од Резолуцијата 2803 на Советот за безбедност на ОН, со која се поддржува мировниот план од 20 точки на американскиот претседател Доналд Трамп за Газа.
Метјуз истакна дека и планот и резолуцијата биле широко критикувани поради прекршување на основните принципи на меѓународното право, вклучително и „неотуѓивото право на палестинскиот народ на самоопределување“.
„И покрај таканаречениот прекин на огнот, геноцидот на Израел во Газа продолжува“, рече таа, додавајќи дека Резолуцијата 2803 „не ги сменила правните обврски на сите држави во однос на незаконската окупација на Палестина од страна на Израел“.
Осврнувајќи се на пресудите на Меѓународниот суд на правдата (МСП) од 2024 година и поновите одлуки, Метјуз нагласи дека судот јасно утврдил оти третите држави имаат правна обврска да не преземаат дејства со кои би ја признавале незаконската состојба создадена од континуираното израелско присуство на окупираните палестински територии, вклучително и Газа.
Во тој контекст, таа рече дека договорот на Грција за продлабочување на соработката со Израел во безбедносни, одбранбени и воени прашања, вклучително и поморската безбедност, би претставувал прекршување на нејзините меѓународни правни обврски кон Палестина.
- Предупредувања за соучесништво и обврски кон МКС
„Сметам дека премиерот Мицотакис придонесува за демонтажа на правниот поредок воспоставен по Втората светска војна со посетата на премиерот Нетанјаху“, изјави Гордон.
Тој потсети дека Нетанјаху е баран од МКС и дека светските лидери наместо да го почитуваат, треба да настојуваат за негово апсење.
„Со тоа Мицотакис станува соучесник во прекршувањето на меѓународното право“, додаде Гордон.
- Очекувања од експертите по меѓународно право
Зибери изјави дека постои јасно очекување од шефовите на држави или влади што планираат посета на Израел.
„Единственото што може да се очекува од ваквите посети е тие да побараат Израел да ги почитува своите обврски според меѓународното право“, рече Зибери.
Тој додаде дека тие обврски вклучуваат почитување на прекинот на огнот постигнат во октомври, овозможување доволна хуманитарна помош – вклучително лекови и шатори – запирање на нелегалните населби и ставање крај на незаконската окупација, како што побара Генералното собрание на ОН минатата година.
