Mücahithan Avcıoğlu
02 Април 2026•Ажурирај: 03 Април 2026
ИСТАНБУЛ (АА) – Земјите од Персискиот Залив повторно ги разгледуваат проектите за изградба на нови гасоводи со цел да го заобиколат Ормускиот Теснец. Според денешната објава на „Фајненшл тајмс“, новиот конфликт отворил нова загриженост во поглед на регионалната зависност од едно од најважните „тесни грла” за транзит на нафта и гас во светот, пренесува Анадолу.
Повторно отворената дебата ја одразува растечката загриженост дека долготрајната контрола на Иран или пак, нарушувањата во Теснецот би можеле да ги остават извозниците од Персискиот Залив во загуба, што ги принудува официјалните лица и раководителите во индустријата повторно да ги разгледаат опциите кои некогаш се сметаа за премногу скапи или премногу тешки за реализација.
Сегашната криза ја зајакна стратегиската вредност на саудискиот гасовод Исток-Запад, рута долга 1.200 километри преку која се пренесува сурова нафта до пристаништето Јанбу на Црвеното Море, овозможувајќи целосно да се заобиколи Ормускиот Теснец. Висок претставник за енергетика од Заливот за „Фајненшл тајмс“ го опиша гасоводот како проект кој, гледано од денешна перспектива, изгледа како „генијален стратегиски потег“.
Извршниот директор на „Сауди арамко“, Амин Насер, исто така, ја истакна важноста на овој гасовод, посочувајќи дека тоа е главната рута на која се потпираат во моментов. Ова доаѓа во време кога Кралството размислува дали дополнително да го прошири неговиот капацитет или да развие нови извозни рути и терминали на брегот на Црвеното Море.
Се наведува дека можните долгорочни опции можат да вклучат пошироки трговски коридори кои се протегаат од Индија, преку Заливот, па сè до Европа, додека дел од раководните кадри во индустријата тврдат дека гасоводите до излезите од Медитеранот на крајот сепак ќе бидат изградени. Јоси Абу, извршен директор на израелската компанија „ЊуМед енерџи“, изјави: „Луѓето треба да ја контролираат сопствената судбина, заедно со своите пријатели“.
Сепак, раководителите во индустријата предупредија дека пречките и понатаму се сериозни. Кристофер Буш, извршен директор на либанската групација „Кет груп“, изјави дека реплицирањето на саудискиот Исток-Запад гасовод денес би чинело најмалку 5 милијарди долари, додека посложените рути од Ирак преку Јордан, Сирија или Турција би можеле да бараат инвестиции од 15 до 20 милијарди долари.
Буш истакна дека безбедносните ризици во Ирак остануваат од суштинско значење, наведувајќи ги неексплодираните бомби и присуството на милитанти, додека рутите кон Оман би се соочиле со големи инженерски предизвици поради пустинскиот и планинскиот терен. Тој исто така додаде дека политичките спорови околу сопственоста, управувањето и контролата на Теснецот дополнително би ја искомплицирале секоја регионална мрежа.
Во краток рок, најреалната опција може да биде проширување на постојната инфраструктура, вклучувајќи го саудискиот нафтовод Исток-Запад и рутата на Абу Даби до Фуџајра, наместо да се форсираат целосно нови прекугранични системи. Буш истакна дека креаторите на политиките во Заливот сега го третираат ова прашање како итно, додавајќи: „Многу паметни умови моментално го разгледуваат сето ова. Тоа е голем проблем“.
Војната на САД и Израел против Иран и растечките тензии во Ормускиот Теснец го нарушија протокот на енергенси во регионот, што придонесе за загриженост во снабдувањето и притисок за раст на глобалните цени. На 2 март, Иран објави ограничувања за пловидба во областа на овој стратегиски воден пат, предупредувајќи дека би можел да нишани кон пловилата што транзитираат без претходна координација.
Околу 20 отсто од глобалното снабдување со нафта дневно поминува низ Теснецот, а зголемената несигурност предизвика раст на цените на нафтата, како и на трошоците за транспорт и осигурување.
