АНКАРА (АА) – Енергетската инфраструктура на Израел е ранлива, но во моментов е делумно заштитена од силната противвоздушна одбрана и ограничената прецизност и ефект на досегашните напади, особено оние од Иран, вели јорданскиот експерт за нафта и енергија Амер Шобаки за Анадолу.
Шобаки истакна дека прецизните и ефикасни удари врз енергетската мрежа на Израел би можеле да остават сериозни последици, па дури и да го парализираат секојдневниот живот во земјата.
Енергетскиот сектор е директно поврзан со процесите за десалинизација на водата, комуникациите, финансиските пазари и технолошкиот сектор – сектори кои заедно движат повеќе од половина од израелската економија.
Шобаки рече дека гасното поле Левијатан – 130 километри од брегот на Израел во Средоземното Море – е затворено поради претпазливост, бидејќи секој проектил што ќе ја погоди платформата во близина на Хаифа би можел да предизвика сериозна штета или дури и експлозија што е тешко да се поправи.
„Затоа, запирањето на производството имаше за цел да ги намали потенцијалните ризици и да овозможи подобра можност за побрзо извршување на одржувањето доколку се случи напад“, рече тој.
Додава дека и понатаму има медиумски мрак околу вистинскиот степен на штетата врз израелската стратешка енергетска инфраструктура.
„Првичните индикации говорат за ограничена штета на рафинеријата во Хаифа и термоелектраната, кои се поправливи и не ја загрозуваат континуираноста на енергетскиот систем на Израел на краток рок“, додаде тој.
- Јордан и Египет се борат со прекинот на снабдувањето со гас од Израел -
Шобаки рече дека Јордан веќе е погоден од запирањето на дотокот на гас, кој е во прекин веќе шест дена.
Иако земјата сериозно и ефикасно ја менаџира ситуацијата, тоа има висока цена – околу 2 милиони долари дневно, што може да достигне дури 1 милијарда долари годишно доколку прекинот продолжи.
„Египет, пак, можеби ќе мора да увезува повеќе течен природен гас (LNG) и да се потпре на дизел и мазут за производство на електрична енергија. Тоа значително ги зголемува трошоците, а веќе започнаа и планирани исклучувања на струјата, особено во периодите на зголемена потрошувачка поради летните горештини“, објаснува тој.
Според него, и Египет и Јордан моментално немаат брзи и ефикасни алтернативи за да го надоместат недостигот на израелски гас.
„Јордан може да го зголеми користењето на дизел и мазут, а Египет да купи повеќе природен течен гас, но тоа се само привремени и многу скапи решенија“, додаде Шобаки.
- Израелската енергетска инфраструктура под удар -
Во услови на засилени тензии меѓу Израел и Иран, неколку клучни енергетски постројки во Израел се соочија со значителни прекини и штети.
Иранските ракетни напади доведоа до прекин на работата на две офшор гасни полиња и нанесоа сериозна штета на критичната инфраструктура.
Според податоците од Министерството за енергија на Израел и компанијата Базан, рафинеријата за нафта во Хаифа со дневен капацитет од 197.000 барели е принудена да ја прекине работата по директниот удар на 16 јуни.
Покрај тоа, парната и електричната централа во рамки на истиот комплекс е тешко оштетена, а блиската термоцентрала во близина на пристаништето Хаифа се запалила по уште еден напад.
Израелската Влада формираше итен координативен центар во Ерусалим за да се обезбеди континуитет во снабдувањето со енергија.
Во меѓувреме, грчката компанија „Енергеан“ исто така прекина со производството на гас во офшор полето Кариш, откако доби инструкции од Министерството за енергија на Израел на 13 јуни поради безбедносни причини.
Американскиот енергетски гигант „Шеврон“, кој оперира со поголемото поле Левијатан, исто така ги прекина операциите, но не објави детали.
Прекините претставуваат значителни ризици за регионалната енергетска безбедност. Египет, кој се потпира на израелскиот гас за 15-20 % од својата потрошувачка, можеби ќе треба да го зголеми увозот на течен природен гас (ЛНГ) поради зголемената побарувачка за електрична енергија во текот на летото.
Во 2024 година, Израел извезе 13,2 милијарди кубни метри гас во Египет и Јордан, што претставува речиси половина од вкупното производство на гас на земјата.
Аналитичарите предупредуваат дека, доколку не се постигне брзо примирје, кризата би можела дополнително да ги дестабилизира енергетските пазари во регионот.
