„Ако не се реализира Договорот на Турција-ЕУ за бегалците ќе се вратиме на состојбата пред една година"

СКОПЈЕ (АА) - Во март месец годинава Турција и Европската унија потпишаа Договор за решавање на бегалската криза, со кој се предвидува враќање во Турција на сите илегални мигранти кои ќе пристигнат во Грција, а ЕУ до јуни месец се очекува да одобри безвизен режим за граѓаните на Република Турција за земјите од Шенген зоната.

Доколку не дојде до целосно реализирање на овој договор, меѓу другото и нереализирање на барањето за укинување на визниот режим за турските државјани кој би важел за земјите од Шенгенот, би се отвориле низа прашања кои се од голема важност за идниот развој на бегалската криза.

Говорејќи за можните сценарија доколку не дојде до реализација на овој договор, универзитетскиот професор и експерт за миграции Трпе Стојановски за АА вели дека Договорот меѓу Турција и ЕУ, за реадмисија на бегалците има големо безбедносно, економско, политичко, социјално и хуманитарно значење. Тој потсетува дека неговото подготвување траеше подолг период, наведувајќи дека договорот содржи неколку значајни, но и чувствителни аспекти, кои, како што вели, полесно беше да се пропишат, отколку да се спроведат.

„Многу е важно уште во раната фаза од спроведувањето на договорот, доколку дојде до нејаснотии или до спротивно толкување на одредбите, да се бараат механизми и решенија за негово откочување и натамошно спроведување. Обврските кои ги преземаа страните се сериозни и бараат максимална посветеност за нивно правовремено извршување”, вели Стојановски, кој смета дека доколку не се остварат првите позначајни очекувања од договорот на Турција и ЕУ за решавање на бегалската криза, ситуацијата од минатата година може да се повтори, дури и со поголем интензитет.

„Реален ризик постои од различниот поглед на секоја од страните кои го читаат и разбираат текстот. во преден план се препознаваат придобивките, за сметка на обврските", наведува експертот за миграции Стојановски.

„Првичните искуства упатуваат дека договорот „заглавува" често, што е индиција дека неговата спроведливост бара многу поголема посветеност и добра волја за негово опстојување. Ако не се остварат првите позначајни очекувања од договорот, кризата може да се повтори и да биде со поголем интензитет”, вели Стојановски, додавајќи дека и Македонија како земја која е дел од Балканската бегалска рута ќе треба да биде подготвена да ги менаџира ризиците.

„Регионот повторно би бил заплиснат од бегалски и миграциски бранови. Во таква претпоставена ситуација реално е да се очекува да се повторат миграциските предизвици. Македонија ќе биде во ситуација да се соочува со миграциските текови, да се ангажира за спроведување поцелосна регистрација и да ги менаџира предизвиците” , истакнува Стојановски.

Од друга страна од УНХЦР во Скопје, веруваат дека сеопфатниот одговор на меѓународната заедница за бегалската и мигрантската криза, вклучувајќи го и договорот помеѓу Европската унија и Турција за менаџирање со кризата, ќе вроди со резултати.

„Во исто време, секоја земја има индивидуална обврска да обезбеди меѓународна заштита на лица кои имаат потреба од неа, а кои се наоѓаат на територијата на земјата. Во таа смисла, земјите треба да ја зголемат подготвеноста со цел да можат да обезбедат ефективна заштита на лицата кои имаат потреба од неа, без да го стават товарот од развојот на настаните, само на бегалците”, се вели во пишаната изјава на УНХЦР Скопје за АА.

Тие наведуваат дека меѓународната заштита треба да биде висок приоритет за државите потписнички на Конвенцијата од 1951 година, кои истовремено треба да се осигураат дека сите бегалци имаат пристап кон барање азил и уживаат одредени адекватни услови во согласност со меѓународните правни стандарди, потсетувајќи, дека се додека не се изнајде политичко решение за војната во Сирија и земјите од Блискиот Исток проблемот со бегалците нема да исчезне.

„Паралелно со обезбедување на ефективна заштита на луѓето на местото каде што се наоѓаат, треба да се зајакнат и напорите за обезбедување правни можности за бегалците да стигнат до безбедни места каде што ќе можат да започнат со обнова на своите животи и да започнат да го живеат животот нормално, со пристап до соодветнообразование и работа”, истакнуваат од УНХЦР во Скопје, наведувајќи дека тие вршат напори да им помогнат на државнтие власти во ефективно обезбедување на помош на сите оние кои им е потребна меѓународна заштита.

„Она што УНХЦР се обидува да го направи тука, исто како и во останатите земји, е да им помогне на државните власти во изградба на државниот систем за азил, со цел навремено и ефективно да одговори на потребите на лицата кои имаат потреба од меѓународна заштита, кои сакаат да побараат азил во земјата. Од клучно значење е системот да се базира на меѓународни и регионални стандарди, без дискриминација, вклучувајќи го и пристапот до процедурата за азил, адекватните услови за прием и рамноправен и ефикасен процес на утврдување на статусот на бегалец", истакнуваат од УНХЦР Скопје.

Тие сметаат дека оваа вонредна состојба во голема мера го предизвика системот за азил во многу земји, при што изразуваат уверување дека ќе видат посветеност од страна на државните органи во доследното градење на системот за меѓународна заштита, напоменувајќи дека УНХЦР ќе биде тука за поддршка на властите во тоа.

Да потсетиме, Република Турција е држава која од почетокот на војната во Сирија до сега згрижи околу три милиони бегалци.