ANKARA (AA) - Nakon pauze od šest godina u Ženevi su ponovo počeli pregovori Maroka i Fronta Polisario oko rješavanja dugogodišnjeg pitanja Zapadne Afrike, javlja Anadolu Agency (AA).
U Ženevi je jučer počeo "okrugli sto" u okviru traženja rješenja za pitanje Zapadne Sahare sa posredništvom specijalnog izaslanika generalnog sekretara Ujedinjenih naroda (UN) za Zapadnu Saharu Horsta Kohlera.
Pregovorima u Ureda UN-a u Ženevi učestvovali su Maroko, Front Polisario, Alžir i Mauritanija. Pitanje Zapadne Afrike je aktuelno od 1975. godine, a riječ je o prvim pregovorima između Maroka i Fronta Polisario nakon šest godina.
- Historija naroda Zapadne Sahare -
Na područje Zapadne Sahare od početka 10. stoljeća pristizalo je muslimansko stanovništvo s Arapskog poluotoka. Sve do okupacije Francuske i Španije ovom regijom vladali su lokalni vladari pod Kraljevinom Maroko.
Regija je 1884. godine pala pod špansku upravu, a lokalno stanovništvo tada je prozvano imenom Saharci, po najvećoj svjetskoj pustinji Sahari.
Španija je osim Zapadne Sahare kolonijalizirala i dijelove sjevera Maroka, te je 1934. godine proglasila svoju vlastitu pokrajinu pod nazivom "Španska Sahara".
- Pobuna protiv kolonije -
Pobune protiv španskih kolonija 1970. godine, a tri godine kasnije Mustafa Sayyed formirao je Front Polisario čime je započeta nova era. Pobuna koja je započela s ciljem eliminisanja kolonijalista iz regije, nastavljena je zahtjevom Polisarija za nezavisnost i oružanim sukobima.
Utjecaj Polisarija je postepeno rastao u Zapadnoj Sahari i pridruživalo mu se sve više boraca. U junu 1975., misija Ujedinjenih nacija posjetila je koloniju i zaključila da postoji "sveobuhvatan konsenzus" među stanovništvom za nezavisnost kolonije.
- Referendum umjesto nezavisnosti -
Nakon odluke Međunarodnog suda pravde, Španija je predložila da se u regiji provede referendum te da će se pridržavati njegovog rezultata. Nakon odluke o referendumu, tadašnji marokanski kralj Hasan II je izdao naređenje za "Zeleni marš" što je dovelo do ulaska na stotine hiljada Marokanaca u regiju.
Vlada Španije je potom odustala od referenduma te je 1975. godine odlučila da se povuče iz Zapadne Sahare pa je 14. novembra potpisala Madridski dogovor s Marokom i Mauritanijom, prema kojem je Maroko do 1976. trebalo da preuzme kontrolu nad Sagija el Amrom, a Mauritanija nad Rio de Orom. Vođe Polisarija nisu se složili s odlukom španske vlade, pa su 27. februara 1976. godine proglasili Saharsku Arapsku Demokratsku Republiku (SADR) i nastavili oružanu borbu za nezavisnost Zapadne Sahare, sada protiv Maroka i Mauritanije.
- Primirje od nadzorom UN-a -
Polisario i Maroko su 6. septembra 1991., potpisali mirovni sporazum, koji je predviđao referendum o nezavisnosti koji je trebalo da se održi naredne godine. Rezolucijom 690 Vijeća sigurnosti UN-a je u aprilu 1991. godine osnovana Misija Ujedinjenih nacija za referendum u Zapadnoj Sahari (MINURSO).
Međutim, bilo je neslaganja oko prava glasa i svi napori da se ponovo pokrene proces su propali. Tako referendum o nezavisnosti Zapadne Sahare od Maroka još uvek nije održan.
Vlada Maroka je pri stavu da na referendumu treba imati pravo glasa svih 600.000 stanovnika Zapadne Sahare, uključujući i 100.000 pod kontrolom Fronta Polisario. S druge strane, Front je protiv toga da u referendumu učestvuju Marokanci koji su naselili i regiju Sahare.
- UN ne priznaje nezavisnost -
Demokratska Arapska Republika Sahara (DARS), iako je zemlja priznata od Afričke unije, Ujedinjene nacije ju još uvijek nisu priznale.
Prema podacima DARS-a, vladu ove zemlje priznaje 45 zemalja afričkog i juznoameričkog kontinenta, dok podaci zvaničnog Maroka ukazuju da je DARS priznat od svega 34 države svijeta.
