ISTANBUL
Bulent Sahin Erdeger
Danas se navršava druga godišnjica od hapšenja učenika gimnazije u gradu Deraya, na jugu Sirije, jer su na zidu škole napisali antirežimske transparente. Taj događaj je bio i početak pobune naroda Sirije protiv režima predsjednika Bashara al-Assada.
Protekle dvije godine sukoba i krvoprolića u Siriji će biti upisane na najcrnje stranice historiji Sirije, ali i cijelog čovječanstva.
Nakon povlačenja francuske okupacije, Sirija je 1946. godine postala samostalna liberalno-demokratska zemlja sa ustavom i poretkom. Tri godine kasnije, 1949. godine pod vodstvom generala Husnija Zaima izvršen je državni udar. Njegovim proglašenjem za predsjednika, Sirija je postala prva zemlja pod diktaturom u arapskom svijetu.
Narednih 15 godina Sirija je bila nemirno tlo u kojem su se nizali državni udari, a partija Baas na vlast dolazi 1963. godine. Međutim 1966.godine počinje borba za prevlast između sunita i nusajrija unutar partije Baas. Hafiz al-Assad, koji je u vladi partije Baas obnašao poziciju ministra odbrane i komandanta zračnih snaga Sirije, iskoristio je u svoju korist teški poraz Sirije u ratu protiv Izraela te 1966. godine. On je tako ojačao svoju poziciju u partiji, a državnim udarom 13. novembra 1970. godine dolazi na čelo zemlje.
Hafiz je Sirijom predsjedavao sve do svoje smrti 2000. godine, kada ga mijenja njegov sin Bashar al-Assad, koji i danas predvodi režim u ovoj zemlji. Posljednje dvije godine su možda i nacrnje u sirijskoj historiji. Narod je digao glas protiv režima porodice Assad, koja pokušava ugušiti pobunu koristeći svu raspoloživu artiljeriju i vojsku.
Samopaljivanje Tunižanina Muhammeda El-Buazizija zbog nezadovoljstva ekonomskom situacijom u njegovoj zemlji, u arapskom svijetu je počeo proces narodnih pobuna za smjenu vlasti i tranziciju na demokratsko uređenje zemlje pod nazivom Arapsko proljeće. Taj vjetar se brzo proširio iz Tunisa u Egipat, Libiju i Jemen, a bio je povod i za pobunu naroda Sirije.
Krvoproliće u Siriji počelo je hapšenjem 16 učenika gimnazije iz Deraye koji su na zidu svoje škole napisali transparent „Narod želi rušenje sistema“. Shvativši da su ta djeca maltretirana i zlostavljanja u zatvoru, desetine Sirijaca su na današnji dan 2011. godine organizirali prvu protestnu šetnju u Damasku, a to je ujedno bio i prvi takav protest protiv režima u historiji te zemlje. Nakon toga, uslijedio je niz protesta, koji su eskalirali kada je sirijska vojska na silu pokušala da ugasi pobunu.
Haos koji je snašao Siriju bio je pogodno tlo za sve vrste zla. Narod se ubrzo počeo zbijati u pobunjeničke redove i organizirati pobunu u vidu osnivanja političkih i vojnih predstavništava. Više od 100.000 poginulih, više od milion uzbjeglih u susjedne zemlje i nekoliko miliona raseljenih unutar zemlje, u potpunosti razoreni gradovi i naselja crni su bilansi dvogodišnjeg krvoprolića, koje i dalje traje u Siriji.
Sirijska vojska odana režimu predsjednika Bashara al-Assada neumorno ubija svoj narod, a u poljednje vrijeme joj ponestaje snage i gubi kontrolu nad strateškim pozicijama iz razloga jer su pobunjenici okupljeni u redovima Oslobodilačke vojske Sirije postali ozbiljan protivnik u vojnom smislu. Narod je i dalje žrtva.
Međunarodna zajednica vodi aktivnu retoričku diplomatiju po pitanju sirijske krize, ali izostali su konkretni koraci ka zaustavljanju tamošnje ljudske drame.
Imenovanje Koffija Annana za specijalnog predstavnika UN-a i Arapske lige za Siriju i nerealiziranje njegovog plana rješavanja krize nije iznenadio bolje poznavaoce funkcionisanja međunarodne zajednice. Naime, mnogi analitičari smatraju da je najveći „krivac“ pasivnosti međunarodne zajednice način na koji funkcionira Vijeće sigurnosti Ujedinjenih nacija. Rusija i Kina su zakleti prijatelji sirijskog predsjednika Assada, i svaka inicijativa koja je podrazumijevala zadovoljenje želje naroda Sirije, nailazila bi na njihovu blokadu korištenjem veta u Vijeću.
Postoji realna opasnost da će i u narednim danima iz Sirije dolaziti crne bilanse stradanja. Tamošnji režim izgubio je realni kredibilitet u svijetu, ali nedovoljno efikasan sistem međunarodnih institucija razlog je što se nije poduzela konkretna inicijativa za okončanje sirijske drame.
