GUSINJE
Izvori, nekad nazivani Vrulja, pa Vrela, pa Savini izvori, kasnije Gusinjski i, najzad, Ali-pašini izvori, i ovegodine bili su mjesto vašara, zavičajnih susreta, ali i ugovaranja brakova. Mnogi posjetioci prevalili su hiljade kilometara kako ne bi propustili da ovih dana budu u zavičaju.
Najveće i vjerovatno najljepše ledničko vrelo u Evropi, ispod Prokletija, čija voda ispod Vezirove brade vri na sve strane, pohodile su rijeke ljudi koji uglas ističu da “žive za ove dane i druženje kraj starinskih zapuštenih vodenica”.
Oko kraškog vrela sa tridesetak većih i manjih izvora, koji u dolini sa desetinama rukavaca prave nesvakidašnju vodenu mrežu, samo za te dane montirane su improvizovane tezge, vašarske kafane ispod raznolikih šatora, muzikanti…
Raj za iseljenike iz svih krajeva svijeta
U prekrasnom pejzažu Prokletija i cijele doline uživaju ovih dana iseljenici iz svih krajeva svijeta, a neki su se tu sreli poslije više godina. Najviše je bilo Gusinjana, Plavljana i Rožajaca iz Amerike, Kanade, evropskih i skandinavskih zemalja, koji su godišnje odmore uredili tako da u susret danu oslobođenja Gusinja budu na vašaru kraj poznatog vrela.
Sjedeći po livadama i kršu oko starih vodenica,, okruženi hladnim vrelom bistre i pitke vode, ove dane su mnogi, iskoristili i za upoznavanje mlađih naraštaja i tradicionalno ugovaranje brakova.
Sreću na Alipašinim izvorima prije pet godina pronašao je i Plavljanin Adnan Ganić, koji je tu upoznao svoju ženu.
“Baš ovdje, na ovom kamenu sam je video prije pet godina. Sa porodicom iz Albanije je došla tih dana na izvore, ja sam je vidio, raspitao se za nju i te noći su nas i upoznali. Malo poslije tog vašara smo se uzeli i sada živimo i radimo u Geteborgu”, pričao je u jednom dahu Adnan.
Ganić, ali i drugi koji su tih dana bili na Alipašinim izvorima, ponosno su pričali da je to najljepše mjesto na svijetu, srce njihovog Gusinja, kojem se svake godine vraćaju.
“Vrela su se nekada drugačije zvala, ali posljednje ime dobila su po čuvenom Alipaši Šabanagiću Gusinjskom, koji je bio posljednji potomak čuvene familije Šabanagić. Završio je visoke vojne škole u Istanbulu, a kada se vratio u rodno Gusinje polovinom 19. vijeka, postao je kajmakam Gusinja, gdje je uživao veliki autoritet. Da bi mu se odužili, Gusinjani su ova naša vrela nazvali po njemu, a i on ih je volio. Ovdje su se odvajkada pravili vašari i narodni sabori, ali od 1960. godine 2. avgust je kao dan oslobođenja Gusinja izabran za dan vašara i zavičajnih susreta”, ispričao je Ganić dodavši kako su Alipašini izvori zaštitni znak Gusinja.
Sklopi se i do 40 brakova
Posebna dimenzija sabora u dolini ispod Vezirove brade je upoznavanje omladine koja je rasuta svuda po svijetu, ali i ugovaranje brakova između uglednih gusinjskih porodica.
Procjene su Gusinjana da se na vašaru sklopi i do 40 brakova, a da se nakon toga prave velike svadbe i često nastavlja život u inostranstvu. Za one koji nijesu mogli da budu u Gusinju, minikamerama se bilježi svaki dio vašara, a naročito djevojke za koje se porodice raspituju.
“Ovdje se sreću komšije i prijatelji, sklapaju se nova poznanstva, a bogami i gledaju momci i djevojke, pa se još na saboru, ili nešto kasnije, žene i udaju. Ovi naši, koji su dugo u inostranstvu, često dolaze da baš na ovom skupu nađu bračnog druga. Tu se sve dogovori, a potom teče malo duža procedura oko dobijanja vize i drugih papira, ako mlada treba da pođe i nastavi život u inostranstvu.Moj sin i dvije kćeri žive u Njujorku”, ispričao je Sahib Kolenović, prisjećajući se da je nekad na izvorima bilo mnogo više naroda.
Na kamenu iznad vrela i malog jezerceta, desno od šatora, satima je sjedio Etem Kolenović iz Njujorka sa suprugom, koji je ove godine odmor proveo u rodnom kraju.
“Gledamo ovu ljepotu, omladinu, pa mi je srce puno. I mi smo se prije 40 godina ovdje upoznali i uzeli”, priča Kolenović, koji je za dva dana trebalo da se vrati u Ameriku.
A, vašar kao i skoro svi vašari... Na drvenim sklepanim tezgama nema šta se tog dana nije prodavalo i nudilo. Kolone automobila, čije su tablice mahom iz inostranstva, cijelog dana su se od Gusinja kretale ka izvorima. Za to vrijeme na ulici i livadi ispod glavnog šatora smjenjivali su se oni koji nijesu žalili novac da se samo za njih svira tradicionalno kolo “Halaturko” ili gusinjske pjesme “Mejra šeta mermernim sokakom”, “Udala se Nusreta”, “Alipašini izvori”.
Vašar i kolona izvorima trajao je do 11 sati uveče, a potom se sabor i druženje nastavilo na gusinjskim ulicama i sokacima. Procjene su da ovih dana u Gusinju boravi najmanje 30 hiljada ljudi, koji sa nestrpljenjem čekaju 2. avgust, dan oslobođenja Gusinja.
