KAYSERİ - MURAT ASİL
Kayseri'nin Hacılar ilçesinde, elektrik ve şebeke suyu olmadığı dönemlerde su ihtiyacının karşılanması ve yiyecekleri saklamak amacıyla yapılan kar kuyularını bahar aylarında dolduran vatandaşlar, yazın soğuk su ihtiyacını doğal yollarla karşılıyor.
Erciyes'in eteklerinde konumlanan Hacılar'da kış mevsiminde yağan karı tarihi kar kuyularına koyan ilçe sakinleri, hem kültürlerine sahip çıkıyor hem de sıcak yaz günlerinde soğuk su ihtiyacını gideriyor.
Şubat ve mart aylarında karla doldurulan ve derinlikleri 5-7 metre arasında değişen kar kuyuları, adeta doğal buzdolabı olarak görev yapıyor. Haziran ayı ortasından itibaren eriyen karın suyu sarnıçlar vasıtasıyla çekilerek ilçe sakinlerinin sofralarında içme suyu, ayran ve çay suyu olarak yerini alıyor.
Hacılar'da kuyuya kar basma geleneğini devam ettiren Hüseyin Sundu (66), AA muhabirine yaptığı açıklamada, dedelerinden kendilerine miras kalan kuyuya kar doldurma geleneğini yaşatmaya çalıştıklarını söyledi.
Kuyusunun 6 metre derinliğinde 4 metre çapında olduğunu ve ağzına kadar kar doldurduklarını belirten Sundu, "Doldurulan kar hava ısındıkça eksilir. Ortasına da biraz kireç atarız ki kar suyu klorlansın. Bağa göç edildiğinde veya ihtiyaç duyulduğunda karın ortasından bir göbek açılır oraya biriken su kullanılır. Bu ilçemizin senelerdir devam ettirdiği adetlerindendir." dedi.
Burada biriktirdikleri kar suyunun buzdolabında bekleyenden farklı olduğunu dile getiren Sundu, "Buradaki sudan içtiğimizde dolap suyu gibi rahatsız etmez. En soğuk halini için hasta etmez. Ağustos ayının sonuna kadar bu kuyularda biriken kar suyu kullanılabiliyor." diye konuştu.
Mustafa Kaçan (67) da 1970'li yıllarda Hacılar'da mahalle aralarında vatandaşların ortak kullandığı kar kuyuları olduğunu ve o dönemde vatandaşların içme suyu ihtiyaçlarını buralardan karşıladığını aktardı.
Karın erimesiyle elde edilen sudan çay demlediklerini, ayran yaptıklarını, elektrikle tanışana kadar kar kuyularını doğal buzdolabı gibi kullandıklarını vurgulayan Kaçan, "Kar kuyularımız evlerimizde elektrik olmadığı dönemlerde bizlerin buzdolabıydı. O dönemlerde aldığımız etleri bağlar, bu kuyulara sarkıtırdık ve buzdolabı gibi buralarda muhafaza ederdik." dedi.
Mustafa Kökbudak (65) ise kuyulara kar basma geleneğini sürdürdüklerine işaret ederek şunları kaydetti:
"Biz kuyularımızı doldurma geleneğimize devam ediyoruz. Kışın dolduruyoruz, yazın da suyunu içiyoruz ama şimdi sadece yazın bir soğukluk olsun diye bu kuyularımızı dolduruyoruz. Buzdolabından buzlu soğuk su içmemek için dolduruyoruz. 1970'li yıllarda şebeke suyu gelene kadar bu bir mecburiyetti. Şebeke suyunun gelmesiyle nostalji gibi oldu ama bu geleneği devam ettiriyoruz. Kuyular ne zaman yapıldı bilmiyorum ama belki 200 belki 300 yıllık bir tarihi vardır. Babam 95 yaşında vefat etti ama o da bilmiyordu."
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
