Hukukçulardan IBAN ile para transferi yapanlara uyarı

AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, vatandaşların son dönemde ödemelerinde sık sık kullandığı IBAN yoluyla para transferi, bazı sakıncaları da beraberinde getiriyor.

Kredi kartı komisyonundan kaçınmak ya da fiş ve fatura düzenlememek için müşterilerden IBAN yoluyla tahsilat yapmak isteyen bazı işletmeler, hizmeti satın alan kişi açısından da risk yaratıyor.

Kişinin para gönderdiği IBAN'ın suç gelirleri riski ya da başka nedenlerle takip altında olması, o hesaba para gönderen kişi açısından da hukuki sorun doğurabiliyor.

"IBAN yoluyla gönderilen para bazı sonuçlar doğurabilir"

TOBB ETÜ Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Öğretim Üyesi Prof. Dr. Olgun Değirmenci, konuya ilişkin AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, IBAN yoluyla para göndermenin, hukuki olarak sebebe dayalı işlem olduğuna işaret etti.

Para transferinde açıklama kısmına sebebin yazılmasının, en azından yanlış anlaşılmaları önleyeceğine dikkati çeken Değirmenci, "Transfer yoluyla gelen parayla gelir elde edilmesi söz konusu olduğunda bir vergi de oluşuyor. Eğer IBAN üzerinden para gönderimi herhangi bir sözleşme edimi ise söz konusu hususun not edilmesi gereklidir." dedi.

Değirmenci, IBAN yoluyla gönderilen paranın hesap sahibi kişi bakımından bazı sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunarak, sözlerini şöyle sürdürdü:

"IBAN'ına para gönderilen kişi açısından, Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun gereğince şüpheli işlem bildirimi için hesapların takibi gerekebilir. Bu kapsamda bankalar tarafından yapılan bildirimler, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) bünyesinde ilgilinin takibini gerektirebilir. IBAN'a gönderilen paraların kaynağı suç geliri olmasa bile suç veya terör örgütleri tarafından kullanılan hesaplardan gelen paralar, ilgili kişi bakımından söz konusu örgütlenmeye dahil olduğu yönünde şüpheyi oluşturabilir. IBAN'a para gönderen açısından, para gönderilen IBAN'ın suç örgütü bünyesinde takip edilen bir hesap olması durumunda bazı sorunlarla karşılaşılması muhtemel olacaktır. Tabii ki gerek suç gelirlerinin aklanması gerekse de terörizmin finansmanı kapsamındaki incelemelerde tek seferlik gönderimlerden ziyade bir örgü teşkil etmesi durumu daha önemlidir."

Tacir veya esnafın IBAN'larına yapılan ödemelerde kural olarak alınan mal veya hizmetin belirtilmesinin önem taşıdığına dikkati çeken Değirmenci, "Para gönderimi süreklilik arz edecekse mutlaka mal ve hizmet alımına ilişkin notun düşülmesi, gelecekte alınan mal veya hizmetin bedelinin ödendiğine ilişkin ihtilafları önleyecektir." diye konuştu.

"İşletmeye kayıtlı IBAN kullanılmalı"

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mali Hukuk Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Çolak da ekonomide temel problemlerden birinin kayıt dışılık olgusu olduğunu belirterek, kayıt dışılıkla mücadeleye, yürürlüğe konulan dijital uygulamalar ve denetim süreçlerinin önemli katkı sunduğunu söyledi.

IBAN yoluyla yapılan para transferlerinde yasal sorumluluk altına girilmemesi için dikkat edilmesi gereken kritik noktalar bulunduğuna işaret eden Çolak, "Herhangi bir işletmeden mal ve hizmet alıyorsanız, ödemede işletme sahibinin veya bir çalışanın şahsi IBAN'ının değil, işletmenin kayıtlı banka hesabına tanımlı IBAN kullanımına özen gösterilmelidir." ifadesini kullandı.

Çolak, alıcılar tarafından IBAN transferinde alım ve satıma konu işlemin kısaca belirtilmesinin önemli olduğunu belirterek, "Örneğin 'araç tamir karşılığı', 'X konutun satış tutarı', 'Y plakalı aracın kaporası', 'özel ders bedeli', 'taksi ücreti' ve 'muayene parası' gibi. İleride doğabilecek ticari uyuşmazlıklarda kanıt olarak kullanılabilecek, kayıt dışılıkla mücadeleye katkı sunacaktır." değerlendirmesinde bulundu.

IBAN üzerinden yapılan para transferlerinin, doğru şekilde gerekçelendirilmediği takdirde mali ve hukuki açıdan ciddi mağduriyetlere yol açabileceğini bildiren, Çolak, "Ticari bir faaliyet arz etmeyen, bireysel işlemlere dayalı borç ve alacaklar ile hibe gibi ödeme kalemleri dışında hesaba gelen yüksek tutarlı ve düzenli para transferleri, vergi denetimleri sonucu ticari nitelik taşıdığı tespit ve ispat edildiğinde, kayıt dışı gelir ve kazanç olarak cezalı vergilendirmeye konu edilebilecektir." bilgisini paylaştı.

"Adli soruşturma yapılabilir"

Çolak, kaynağı belirsiz, yüksek tutarlı işlemlere yönelik suç gelirlerinin aklanması veya terörün finansmanı suçuyla ilişkili olduğuna dair şüphe bulunması üzerine, banka hesaplarına ve mal varlıklarına el konulabildiğini, adli soruşturma ve kovuşturma yapılabildiğini belirterek, "İleride kişilerin mağduriyet yaşamaması için yaptıkları IBAN transferlerine, 'açıklama' yazmaları ve gerekçelendirmeleri, bilmedikleri ve teyit etmedikleri IBAN kullanmamaları, mal ve hizmet aldıkları işletme unvanları ile IBAN eşleşmesine dikkat etmeleri, ödemeleri karşılığında yasal belge istemeleri yerinde olacaktır." dedi.

Mal ve hizmet sunan kişi veya işletmelerin de zaman zaman nakit ve kartla ödeme yerine IBAN'a para transferi talep ettiğine işaret eden Çolak, şunları kaydetti:

"Verilen hizmet karşılığında, fatura, fiş veya diğer geçerli belge aramak ve talep etmek, hizmetten faydalananın hem hakkı hem de kanuni görevidir. Son dönemde yapılan vergi düzenlemeleriyle fatura ve diğer vesikaları düzenlemeyenler ve bunları almayanlara, artırılmış özel usulsüzlük cezaları uygulanmaktadır. Hizmet veren kişi IBAN ile ödemeyi zorunlu tutuyor ancak geçerli bir belge vermiyorsa Gelir İdaresi Başkanlığının dijital kanalları üzerinden süresinde bu işlemlerin ihbar edilmesi, tüketiciler açısından en güvenli yol olacaktır. Aksi durumlarda, yani IBAN ile gönderilen açıklamasız ve belgesiz transferler, ileride yapılacak denetim ve kontroller sonucunda hem alıcılar hem de hizmet verenler açısından ciddi mali külfetlere ve vergi cezalarının uygulanmasına yol açabilecektir."