Japonya erken genel seçime gidiyor

Doğu Asya ülkesi Japonya'da seçmen, ulusal parlamentonun alt kanadı Temsilciler Meclisi (Şuugiin) milletvekillerini seçecek.

Seçim yarışının kampanya dönemi 7 Şubat gecesi son bulacak. 8 Şubat'ta Japon halkı, erken genel seçim için sandık başına gidecek.

Meclis'teki 465 koltuktan 289'u tek koltuklu seçim bölgesinden, kalanı ise 11 bölgesel seçim blokundan nispi temsil yoluyla seçilecek.

233 sandalyeyi kazanan parti Meclis'te çoğunluğu elde edecek. Meclise girebilmek için ülke genelinde 1284 aday yarışıyor.

Partilerin meclis dağılımı

Meclis'te mevcut tabloda iktidardaki Liberal Demokrat Parti (LDP) 199, ortağı Nippon Ishin (NIP) Partisi ise 34 sandalyeye sahip. İktidar koalisyonu toplamda 235 koltukla meclis çoğunluğu elinde bulunduruyor.

Ocak 2026'da ana muhalefetteki Anayasal Demokrat Parti (CDP) liderliğinde kurulan Merkezci Reform İttifakı (Çuudou) ile diğer mini partilerin toplam sandalye sayısı ise 223.

LDP'de yeni lider ve Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae, seçime yönelik açıklamasında, erken seçimi, başbakanlığı için halktan güvenoyu alma açısından gerekli gördüğünü belirtmişti.

Takaiçi, söz konusu erken seçim kararıyla "başbakanlık görevini riske atacağını ve bu görevde kalıp kalmaması konusunda seçmenlerin kararını arayacağını" ifade etmişti.

Aday pastasında "ilk kadın başbakan" etkisi

Japonya 146 ülkenin analiz edildiği Dünya Ekonomik Forumunun (WEF) 2025 Küresel Cinsiyet Farkı Raporu'nda 118. sırada yer alıyor.

Takaiçi'nin "ilk kadın başbakan ünvanıyla" gireceği bu seçimler için toplam 313 kadın aday yarışacak. 2024 seçimlerinde bu sayı 314'tü.

Bu, bugüne kadarki en yüksek sayı zira kadın adayların toplam aday pastasındaki temsil yüzdesi ilk kez yüzde 24'ün üzerinde.

Ancak hükümet, 2020'deki iç politika beyanına göre, meclis için 2025 yılına kadar adayların yüzde 35'inin kadın olması hedeflenmişti.

"İlk kadın başbakanın" liderliğindeki LDP'de kadın adayların oranı yüzde 12,8. Bu oran 2024'teki seçimden bu yana 3 puandan fazla düşüş kaydetti.

Tokai Üniversitesinden siyaset uzmanı Prof. Tsuji Yuki, durumun, ilk kadın başbakanın LDP'de kadın aday sayısını artırmadığına işaret ettiğini bildirdi.

70 yılda iki kez seçim kaybeden LDP

Savaş sonrası kurulan ve ihracat merkezli ekonomik büyüme politikasını izleyen LDP, ABD eksenli dış ve savunma politikalarıyla biliniyor.

İlk seçimlerine 1958'de giren ve 35 yıl ipi göğüsleyen LDP, 1993 seçimlerinde ilk kez meclis çoğunluğunu kaybetti.

Yaklaşık 70 yıllık tarihi boyunca LDP sadece Ağustos 1993-Haziran 1994 ile Eylül 2009-Aralık 2012 dönemlerinde iktidar görevini üstlenemedi.

Budist Soka Gakkai hareketinin desteklediği Komeito ile beraber 2000 sonrasında ise LDP, 2009-12 dönemi hariç sandıktan mağlup ayrılmadı.

Karnedeki zayıflar "25 yıllık koalisyonu" çatırdattı

Son dört genel seçim göz önüne alındığında iktidardaki LDP'nin "zayıflayan" karnesi dikkati çekiyor.

LDP 2012'de 294, 2014'te 291, 2017'de 284 ve 2021'de 259 ve 2024'te ise 191 sandalye elde etmişti.

2012-20'deki görev süresiyle "en uzun süre başbakan" ünvanlı Abe Şinzo'nun 2020'de liderliği bırakması sonrası LDP büyük düşüş yaşadı.

2021'de Abe olmadan girdiği ilk seçimde LDP'nin 260 sandalyenin altına düşmesi dikkati çekmişti.

Son genel seçimde de kaybedilen meclis çoğunluğu sonrası, LDP'nin 1999'dan beri Komeito ile sürdürdüğü koalisyon ortaklığı çatırdadı.

Koalisyon, 25 yılı aşkın süre sonra, partiler arası "siyasi anlaşmazlıklar" gerekçe gösterilerek Ekim 2025'te sonlandırılmıştı.

Yeni koalisyonla ilk sandık sınavı

LDP, Meclis çoğunluğunun sağlanması hedefiyle Ekim 2025'te muhalefetteki JIP ile koalisyon mutabakatı imzaladı.

Böylelikle önceki ortağı Komeito'nun koalisyondan ayrılmasıyla ülke içinde LDP aleyhine değişen siyasi manzara yeniden LDP lehine döndü.

Takaiçi, başta JIP olmak üzere muhalif milletvekillerinin desteğiyle meclis oturumunda "Japonya'nın ilk kadın başbakanı" seçilebilmişti.

Yerel dilde "Japon Restorasyonu" anlamına gelen ve 2015'te Osaka merkezli kurulan Nippon Ishin, “doğrudan reform" mottosuyla hareket ediyor.

Neo-liberalizm yanlısı parti, anayasa değişikliği, ücretsiz eğitim, ABD üslerinin ülke üzerindeki yüklerinin hafifletilmesini hedefliyor.

Muhalefetin "merkezde" ittifak arayışı

Ülkenin en büyük muhalefet partisi CDP, son seçimde 148 sandalye kazanarak dikkati çeken bir başarı elde etti.

LDP'nin son seçimde meclis çoğunluğunu kaybetmesine rağmen uzun süren ikna turları sonrası yeni koalisyonu başarıyla kurabilmesi CDP'de hayal kırıklığı yaşattı.

Takaiçi'nin görevde henüz 4. ayında erken genel seçim kararı alması, muhalefet cephesinde yeni ittifak arayışlarını ortaya çıkardı.

Böylelikle CDP liderliğinde, geçen ay Merkezci Reform İttifakı (Çuudou) kuruldu. Çuudou grubu ile diğer mini muhalif partilerin toplam sandalye sayısı ise 223.

Eylül 2011-Aralık 2012'de Başbakan Noda Yoşihiko başkanlığındaki CDP ve bu partinin liderliğindeki Çuudou grubunun seçim sonucu merak ediliyor.

Meclis içi seçimde göreve gelen ve ülkenin ilk kadın başbakanı Takaiçi'nin sandıkta ilk sınavına girmesi ve JIP ile oluşturduğu yeni koalisyonun başarı olasılığı da merak konusu.

İlk hedef "meclis çoğunluğu"

Tokyo merkezli Dış Politika Enstitüsü Direktörü Miyake Kunihiko, AA muhabirine, LDP'nin yeni koalisyonunun meclis çoğunluğunu kazanmaya hazır olduğunu söyledi.

Miyake, seçim tahminlerinin doğru çıkması halinde ana muhalefetteki CDP liderliğindeki Çuudou İttifakı'nın "fiyasko mağlubiyetle" dağılacağını bildirdi.

Koltuktaki 4 ay sürede Takaiçi'nin henüz Japonya Başbakanlığına alışmaya çalıştığının gözlemlendiğini kaydeden Miyake, seçimle kendisinin "teste tabi tutulacağını" belirtti.

Miyake, "Evet, ülkenin ilk kadın başbakanı ve halkın kendisinden daha fazla beklentisi var. Henüz test edilmedi ve seçimden sonra meclise gidince ne yapar bilinmez." dedi.

Tayvan odaklı "yanlış anlaşılma"

Yakın "büyük güç Çin" ile ilişkilerde son dönemde yaşanan "Tayvan odaklı" gerilemeye değinen Miyake, Takaiçi'nin Tayvan'ı savunacağını hiç söylemediğini bildirdi.

Miyake, Takaiçi'nin konuşmasında, Tayvan'a saldırılması halinde ABD'nin savunmasına Japonya'nın katkı sunacağını söylediğini belirterek "Biz, tek başımıza bir ülkeyi savunacak durumda değiliz." ifadesini kullandı.

"Sürprizi" atlatabilen partilerin sonuçları

Yokosuka Asya-Pasifik Çalışmaları Konseyi Danışmanı Michael MacArthur Bosack, açıklamasında, Takaiçi'nin erken genel seçim kararıyla iktidar koalisyonunun aday belirleme konusunda koordinasyon sorunu yaşadığına işaret etti.

"Bu durum, bazı bölgelerde oyların bölünmesine ve CRA'nın kazanmasına neden olabilir." diyen Bosack, erken seçim ve daraltılmış kampanya dönemini atlatabilen partilerin seçim sonuçlarının merak edileceğini kaydetti.

Bosack, iktidardaki LDP-JIP koalisyonu sandalyelerin yüzde 60’ını kazanabileceği tahminini yürüterek bu seçimin Japonya'nın siyasi paradigmasında hangi partilerin kalıcı güce sahip olduğunu ortaya koyacağını göstereceğini söyledi.