FARC ile 52 yıllık savaşın bittiği Kolombiya'da sükunet hakim

Nüfusu 48 milyonu aşan Latin Amerika ülkesi Kolombiya'da devlet ile sol görüşlü Kolombiya Devrimci Silahlı Güçleri (FARC) arasında 52 yıl süren, yaklaşık 260 bin kişinin ölümüne ve 6 milyonun göç etmesine neden olan iç çatışma, Kasım 2016'da barış anlaşmasının imzalanmasından bu yana yerini sükunete bırakmış görünüyor.

FARC'ın Timoçenko adıyla bilinen eski lideri Rodrigo Londono, yarım yüzyılı aşan çatışma sürecinin ardından 27 Haziran 2017'de elindeki son silahı Birleşmiş Milletlere (BM) teslim ettiği La Guajira toplanma alanındaki törende, dönemin Devlet Başkanı Juan Manuel Santos ve BM Kolombiya Misyon Şefi Jean Arnault huzurunda bir daha ellerine silah almayacaklarını ilan etti.

Dönemin Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Ban Ki-mun'un katılımıyla yapılan sembolik barış anlaşması sayesinde Santos, Nobel Barış Ödülü'ne layık görüldü.

FARC'ın eski yöneticilerinden "Ivan Marquez" kod aldı Luciano Marin'in, 29 Ağustos 2019'daki açıklamasında, devletin barış anlaşmasına ihanet ettiğini ileri sürerek yeniden silahlanacaklarını ilan etmesine rağmen şimdiye kadar devlet ile örgüt arasında doğrudan bir çatışma yaşanmadı.

Hükümet ile FARC arasında imzalanan barış anlaşmasından bu yana 240'tan fazla eski FARC militanı öldürülürken, BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Ofisine göre, 2020'nin başından bu yana 33 eski FARC üyesi suikasta kurban gitti.

Bu cinayetlerin yüzde 80'inden BM Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC) denetiminde bulunan bölgelerdeki silahlı çeteler ve uyuşturucu kaçakçılarının sorumlu olduğu düşünülüyor.

Kolombiya hükümeti, eski FARC liderleriyle görüştü

Kolombiya hükümeti ve eski FARC liderleri 7 Kasım'da başkent Bogota'daki Devlet Başkanlığı Sarayı'nda görüşerek eski FARC savaşçılarına karşı son aylarda artan şiddetin durdurulması için birlikte çalışma sözü verdi.

Hükümet, Kolombiya’da eski FARC savaşçılarının istihdam edildiği ve sivil hayata atıldığı bölgelerde toplantılar düzenlenmesi yönünde karar aldı.

Devlet Başkanı Ivan Duque'nin FARC ile hükümet arasında 2016'da imzalanan barış anlaşmasının uygulanmasını denetleyen danışmanı Emilio Archilla, görüşmeden sonra yaptığı açıklamada, "Hepimiz aynı tarafta olduğumuzun farkındayız. Düşmanlarımız var. Onlar aynı düşmanlar." ifadesini kullandı.

Eski FARC liderlerinden Pastor Alape da hükümetin kendileriyle görüşmesini "cesaret verici bir etkinlik" olarak nitelendirdi.

FARC'ın siyasi hareketinin liderine suikast önlendi

Marquez'in devlete karşı yeniden silahlanacaklarını açıklamasının ardından FARC’ın siyasi kanadı Toplumun Alternatif Devrimci Gücü (FARC) partisinin lideri Rodrigo Londono, Marquez'in sözlerine tepki göstererek barış yolunda atılmış adımları sürdürme kararı aldı.

Valle del Cauca yönetimi bölgesi kırsalında Londono'nun ikamet ettiği çiftliğin girişinde durdurulan motosikletli 2 kişi, güvenlik güçlerine ateş açmış ve çıkan çatışmada ölü ele geçirilmişti.

Devlet Başkanlığı, ölü ele geçirilen 2 suikastçının, barış anlaşmasını kabul etmeyen eski FARC liderleri Marquez ve Velasquez tarafından gönderildiğini duyurdu.

FARC'ın siyasi faaliyetleri

FARC örgütü, barış anlaşmasından sonra 2017’de adını "Toplumun Alternatif Devrimci Gücü" olarak değiştirdi. İlk kez 2018'de parlamentoya giren FARC, Senato ve Temsilciler Meclisinde 5'er üye ile temsil ediliyor.

Eski FARC militanı Guillermo Torres, 27 Ekim 2019'da ülkede düzenlenen yerel seçimlerde başarılı olarak belediye başkanlığı görevini kazandı. Aynı şekilde eski FARC militanı Sandra Ramirez Kolombiya Senatosunda İkinci Başkan Yardımcısı oldu.

Ramirez, "Kolombiya Senatosunda İkinci Başkan Yardımcılığı görevini üstlenen ilk FARC savaşçısı" olarak ülke tarihine geçerken, Ramirez’in senatonun çoğunluğu tarafından onaylanması, bu bağlamda örgütle "dayanışma mesajı" olarak yorumlandı.

Devlet ile FARC arasındaki güncel durum

Ülkede son zamanlarda artan şiddet olaylarında çok sayıda eski FARC mensubunun cinayete kurban gitmesi nedeniyle barış anlaşmasıyla silah bırakmış 2 binden fazla eski FARC üyesi, kendilerine yönelik saldırıların engellenmesi ve barış anlaşmasında verilen sözlere uyulması için başkent Bogota'daki tarihi Bolivar Meydanı'na kadar yürüdü.

Yürüyüşe, halihazırda senatörler Victoria Sandino, Julian Gallo Cubillos ve Rodrigo Granda'nın bulunduğu eski FARC militanları da katıldı.

FARC'ın geçmişi

Latin Amerika'nın en eski silahlı örgütü FARC'ın kuruluşunun temellerini, 1950'lilerin sonuna kadar Kolombiya'da "şiddet dönemi" olarak bilinen muhafazakarlarla liberallerin kanlı çatışmalarına sahne olan dönemde, Küba devriminden etkilenen ve silah bırakmayan liberallerin attığı biliniyor.

Latin Amerika'nın en uzun süren iç çatışmasına sebep olan sol görüşlü silahlı örgütü FARC, Manuel Marulanda Velez adıyla tanınan "Tirofijo" lakaplı Pedro Antonio Marin'in liderliğinde 1964'te ülkenin Tolima yönetim bölgesine bağlı Marquetalia kasabasında kuruldu.

Kolombiya'da silahlı çatışmaların bilgilerini kaydeden Ulusal Tarihsel Bellek Merkezine (CNMH) göre, ülkede 50 yıldan fazla süren iç çatışma dönemi boyunca 262 bin 917 kişi hayatını kaybetti. Hayatını kaybedenlerin yüzde 82'sine tekabül eden 215 bin kişi, sivillerden oluşurken, 47 bin 917'si ise örgüt ve silahlı kuvvetler mensupları olarak kayıtlara geçti.

Aynı dönemde kaybolan kişilerin sayısı 80 bin 514, kaçırılan kişi sayısı 37 bin 94 ve zorla silahaltına alınan çocukların sayısı ise 17 bin 894 olarak kaydedildi.