Kayıtlı 9 milyondan fazla seçmenin olduğu Tunus’ta, 161 sandalyeli Meclis için 161 seçim bölgesinden 120’si kadın 1058 aday milletvekili olmak için yarışacak.
25 Kasım-13 Aralık arasında düzenlenen seçim kampanyası sürecinde sadece bireysel kampanyalara izin verildiği için ülke genelinde seçimlere "sessiz" bir ortamda giriliyor.
Toplamda 1500 civarında başvurunun yapıldığı adaylık sürecinde 7 seçim bölgesinden herhangi bir başvuru yapılmazken, 10 bölgeden ise sadece birer aday, milletvekilliği için başvurdu.
Tunus Meclisi üye sayısı, yeni yasayla 217’den 161’e indirildi. 10’u diasporada olmak üzere 161 seçim bölgesinden aday olmak isteyenler bireysel olarak başvurularını yaptı.
Cumhurbaşkanı Kays Said’e yakınlığı ile ön plana çıkan Halk Hareketi, Halk Akımı Partisi, Halk Kazansın Girişimi ve Tunus Ulusal Gençlik Hareketi (25 Temmuz Gençlik Hareketi) seçimlere katılacaklarını açıklarken, ülkede önde gelen 12 siyasi parti ise seçimleri boykot edeceklerini duyurdu.
Niçin erken genel seçimler düzenleniyor?
Tunus Cumhurbaşkanı Said’in 25 Temmuz 2021'de açıkladığı olağanüstü kararlarla parlamentonun çalışmaları donduruldu ve milletvekili dokunulmazlıkları kaldırıldı.
Cumhurbaşkanı Said, 22 Eylül 2021'de ise yeni kararnamelerle yetkilerini genişleterek, yürütme organını tamamen kendine bağladı.
Ülkede son on yıldır devam eden siyasi kriz daha da derinleşirken, Said’in kararlarına bazı siyasi partiler ve sivil toplum kuruluşları tepki gösterdi.
Cumhurbaşkanı Said, 13 Aralık 2021'de açıkladığı "siyasi krizden çıkışın yol haritası" ile ülkede 25 Temmuz 2022'de Anayasa değişikliği referandumuna gidileceğini, 17 Aralık 2022'de ise erken parlamento seçimlerinin düzenleneceğini ve o tarihe kadar Meclisin kapalı kalacağını duyurdu.
Ülkede 25 Temmuz’da seçmenlerin yüzde 30,5 katılımıyla düzenlenen referandumda, yüzde 94,6 evet oyuyla yeni Anayasa kabul edildi.
Yeni Anayasa'nın kabulünün ardından 15 Eylül'de ise 17 Aralık’ta düzenlenecek erken genel seçimlerde uygulanacak yeni seçim yasası açıklandı.
Yeni seçim sistemi nasıl?
Tunus’ta 15 Eylül’de duyurulan seçim sistemi, "dar bölge seçim sistemi" olarak adlandırılıyor.
Bu sisteme göre, ülkedeki seçim bölgeleri Meclisteki sandalye sayısına bölünüyor ve her seçim bölgesinden bir aday seçiliyor.
Mutlak çoğunluk esasına dayalı sisteme göre, seçimde adayların seçilebilmesi için ilk turda oyların yarısından bir fazlasını alması gerekiyor.
Bu oy oranı sağlanamazsa en yüksek oyu alan iki adayın katılacağı ikinci tur seçimlerinin ise iki hafta içerisinde düzenlenmesi öngörülüyor.
Yeni seçim yasasıyla, "ikamet edilen bölgeden aday olmak, adayların seçime katılacakları bölgede ikamet eden 400 kişiden imza alması, vergi borcunun olmadığını kanıtlayan belgelerin sunulması" gibi yeni adaylık koşulları da getirildi.
Olumsuz yönleri ve çoğulcu temsil sistemine kıyasla dezavantajlarından ötürü tercih edilmeyen "dar bölge seçim sistemi" çok az ülkede uygulanıyor.
Seçimleri hangi siyasi partiler, neden boykot ediyor?
Ülkede seçimleri boykot eden siyasi partiler iki farklı nedenle seçimleri boykot edeceklerini duyurdu.
Bazı siyasi parti ve siyasi girişimler, Tunus Cumhurbaşkanı Said’in 25 Temmuz 2021 kararlarını “darbe” olarak nitelendirdikleri için 25 Temmuz kararlarının ardından atılan her adıma "prensipte" karşı çıkıyor.
Diğer kesim ise 25 Temmuz kararlarını destekliyor fakat Cumhurbaşkanı Said’in 25 Temmuz kararlarının ardından attığı adımları "demokratik bulmadıkları" için karşı çıkıyor.
Yeni seçim yasasının ilanının ardından seçimleri boykot edeceklerini duyuran partiler ise şu şekilde:
Feshedilen 217 sandalyeli Mecliste 53 milletvekiliyle temsil edilen Nahda Hareketi, 28 milletvekiline sahip Tunus'un Kalbi Partisi, 18 sandalyeye sahip Onur Koalisyonu, ortak hareket eden ve toplamda 22 milletvekili bulunan Tunus İrade Hareketi, Umut Partisi, Cumhuriyetçi Parti, İşçi Partisi, Kutup Partisi ile Demokratik Akım Partisi, Demokratik Emek ve Özgürlükler İttifakı ile 16 sandalyeli Özgür Anayasa Partisi ve 2 milletvekiline sahip Afak Tunus Partisi.
Hangi siyasi oluşumlar seçime destek veriyor?
Tunus Cumhurbaşkanı Kays Said'in 25 Temmuz 2021 olağanüstü kararlarını desteklemeleriyle ön plana çıkan Tunus Ulusal Gençlik Hareketi, seçimlerde aday olan ve Said’i destekleyen Tunus Baro Başkanı İbrahim Buderbele öncülüğünde oluşturulan "Halk Kazansın Girişimi", "Halk Tesis Ediyor Girişimi", "Halk Hareketi" ile 25 Temmuz kararlarının ardından kurulan "Tunus İleri Partisi" seçime katılacak taraflar arasında yer alıyor.
Halk Hareketi, ülke genelinde 5 eski milletvekilinin de aralarında bulunduğu 85 seçim bölgesinde aday çıkardıklarını duyurdu.
Tunus Ulusal Gençlik Hareketi ise ülke genelindeki tüm seçim bölgelerinde kampanya yürüttüklerini ve hareket üyelerinin bağımsız olarak aday olduklarını açıkladı.
Seçimde bağımsız adaylar neden çoğunlukta?
Yeni seçim sisteminde partilerin listelerine göre değil bireysel başvuru sistemi benimsendiğinden ötürü adaylık başvurularında bağımsız adaylar ön plana çıkıyor.
Partilerin seçim kampanyası yapması yasak olduğundan partili olsun olmasın tüm adayların sadece bireysel kampanya yürütmesine izin verildi.
Tunuslu siyaset uzmanları, bağımsız adayların çoğunlukta olduğu seçim sürecinin ardından oluşacak parlamentoda hükümet kurulumuna ilişkin koalisyonların oluşmasında zorluk yaşanacağını ifade ediyor.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
