Nikki Haley'nin sürpriz istifası

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER - Betül Yürük

ABD Başkanı Donald Trump'ın kabinesinde çok az sayıdaki kadınlardan biri olan ve Hindistan kökenli göçmen bir aileden gelen Nikki Haley'nin Birleşmiş Milletler (BM) Daimi Temsilciliği görevinden sürpriz istifası, zamanlamanın sorgulanmasına neden oldu.

Göreve başladığı Ocak 2017'de ilk günden uluslararası platformlarda "ABD'yi desteklemeyenlerin isimlerini aldıkları ve ona göre karşılık verecekleri'' yönündeki açıklamaları ile bir anda dikkatleri üzerine çeken Haley'in, beklenmedik bir şekilde, hiçbir gerekçe sunmadan istifa edeceğini açıklaması, hem Washington'da hem de BM'de büyük şaşkınlığa neden oldu.

ABD Başkanı Donald Trump, istifa kararını Beyaz Saray'da duyuran Haley'nin 6 ay önce görevden ayrılma isteği konusunda kendisini bilgilendirdiğini söylese de, ABD basınının Beyaz Saray'daki yetkililere dayandırdığı haberler aksini iddia ediyor.

Basın, Trump'ın Haley'nin istifa kararını bir hafta önce öğrendiği, ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ve Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton'ın ise bu karardan haberlerinin bile olmadığını yazdı.

Zamanlama sorgulanıyor

Trump'ın ''Kudüs'ü İsrail'in başkenti'' olarak tanıması ve büyükelçiliğini Kudüs'e taşıma karanının en güçlü savunucularından biri olan Nikki Haley'in, 6 Kasım'daki ara seçimlerden hemen önce ve hakkında cinsel taciz iddiaları bulunan yargıç Brett Kavanaugh'un Yüksek Mahkeme üyeliğinin onaylanmasının ardından istifa etmesi, zamanlamanın sorgulanmasına neden oldu.

Trump'ın başkanlığının ilk yılında kovduğu eski Dışişleri Bakanı Rex Tillerson'dan daha görünür ve sesli olan ve ''yükselen yıldız'' olarak nitelenen Haley, Trump ile zaman zaman karşı karşıya da geldi.

Trump'a cinsel taciz suçlamaları yöneltildiğinde kadınların dinlenmesi ve seslerinin duyulması gerektiğini belirten Haley'nin, Beyaz Saray tarafından daha sonra yalanlanan Rusya'ya yönelik yaptırımları açıklaması da Trump ve Haley'i karşı karşıya getirdi.

Trump'ın karşına 2020'de ''başarılı bir rakip" olarak çıkabilir

BM'deki görevine gelmeden önce uluslararası arenada çok fazla tecrübesi olmamakla eleştirilen eski Güney Carolina Valisi Haley, 19 ay içinde edindiği tecrübe ve çalışmalarıyla hem Cumhuriyetçiler hem de Demokratlar tarafından saygı gören bir isim haline geldi.

Kamuoyu araştırmalarına göre Cumhuriyetçiler arasında yüzde 75, Demokratlar arasında yüzde 55 kabul gören ve ''iyi bir siyasetçi'' olarak görülen Haley, istifasının zamanlamasını iyi hesapladı.

Haley, istifası ile birlikte başkanlık seçimlerinde aday olmayacağını açıklamasına rağmen, göreve geldiği günden beri adı skandallarla anılan ve başkanlıktan azli bile tartışılan Trump'ın karşına 2020'de ''başarılı bir siyasetçi ve rakip" olarak çıkabileceği ve 2024'de Cumhuriyetçilerin en güçlü adayı olabileceği belirtiliyor.

Öte yandan, Haley'nin istifa kararından bir gün önce Washington merkezli yolsuzlukla mücadele çalışmaları yürüten bir sivil toplum örgütünün, iş adamları tarafından sağlanan lüks özel uçaklarla Haley'in 7 kez seyahat etmesinin soruşturulması çağrısı yapması da dikkati çekti.

Ancak Haley, daha önce bu suçlamaları reddederek federal etik düzenlemeleri ihlal etmediğini savunmuştu.

Mal beyanında bulunan Haley'nin 1 milyon dolardan fazla değeri olan bir ev için 500 bin dolara yakın kredi ve kredi kartı borçları olduğu için özel sektörde daha fazla para kazanabileceği ve bu nedenle istifa etmiş olabileceği yorumları da yapıldı.

Trump'ın övgüyle bahsettiği Nikki Haley'e ''tekrar geri gelerek istediği görevi alabileceği'' yönünde açık kapı bırakması ise şimdiye kadar Trump yönetimindeki en ''dostça veda'' oldu.

Haley, İsrail'i savunan en güçlü seslerden biri oldu

ABD Başkanı Donald Trump'ın aksine BM Güvenlik Konseyi'nde Rusya'ya yönelik sert tavrı ve açıklamalarıyla ''agresif'' olarak nitelendirilen Haley, ABD'nin BM bünyesindeki bazı örgütlerden çekilmesinde ve örgüte ve barış gücü misyonlarına yapılan finansal desteğin azaltılmasında önemli rol oynadı.

Trump yönetiminde İsrail'in en güçlü savunucularından biri olan Haley, ''ikiyüzlü'' ve ''İsrail'e karşı kronik ön yargılı'' olmakla suçladığı BM İnsan Hakları Konseyi'nden ABD'nin ayrılmasında başı çekti.

Haley, Trump yönetiminin ''Kudüs'ü İsrail'in başkenti'' olarak tanıması, büyükelçiliğini Tel Aviv'den Kudüs'e taşıması ve ABD'nin Filistinli Mültecilere Yardım Ajansı'na (UNRWA) verdiği finansal desteği kesmesi kararlarının güçlü savunucusu oldu.

ABD'nin nükleer müzakereler yürüttüğü Kuzey Kore'yi müzakere masasına getiren en önemli etkenlerden biri de yine Nikki Haley'in BM Güvenlik Konseyi'nde uluslararası toplumun da desteğini alarak Pyongyang'a yönelik sert yaptırım kararları alınmasını sağlaması oldu.

Suriye rejimi, İran ve Venezuela da, Haley'in BM'deki 19 ay boyunca en çok eleştirdiği ülkeler oldu.

Nikki Haley kimdir?

Hindistan kökenli göçmen Sih bir aileden gelen ve daha sonra Hristiyanlığı seçen Nikki (Nimrata) Haley, Ocak 2017'de Trump yönetimindeki ilk ''beyaz olmayan'' kabine üyesi oldu.

1972'de doğan Haley, 2010 yılında Güney Carolina'nın ilk kadın valisi seçilerek ABD'nin en genç valisi oldu ve 2014 yılında bu göreve tekrar seçildi.

Yeni adaylar

Yıl sonunda görevi bırakacak Nikki Haley'nin yerini alabilecek adaylar arasında Trump'ın eski Ulusal Güvenlik Danışman Yardımcısı Dina Powell ve ABD'nin Almanya Büyükelçisi Richard Grenell yer alıyor.

Trump'ın aday gösterse ''dinamit'' gibi bir büyükelçi olacağı ancak ''adam kayırmakla'' suçlanacağını ifade ettiği kızı ve danışmanı Ivanka Trump ise babasının güçlü bir isim seçeceğini ve bu adayın kendisi olmayacağını belirterek tartışmalara son noktayı koydu.