ИСТАНБУЛ (АА) - Турција продолжи со спроведувањето на неколку значајни проекти во полето на технологијата, одбраната и воздухопловството во 2021 година, од свои автомобили до нови комуникациски сателити и најсовремени производи од одбраната, пишува Агенција Анадолија (АА).
По тешката година поради пандемијата на коронавирусот, со карантините и забраните за патувања во 2020 година, кога настаните беа одложувани или организирани онлајн, 2021 година беше година на важни случувања проследени со огромно учество.
- Производи, рекорди -
По успешните операции со кои турските одбранбени производи го докажаа својот квалитет, како во регионите на северна Сирија и Нагорно Карабах (Карабах), турските производи станаа уште попопуларни.
Првиот турски мотор за ракети со среден дострел го собори светскиот рекорд во април достигнувајќи 1.342 њутни потисна сила со својот дијаметар од 240 милиметри.
Моторот TEI-TJ300, развиен од ТУСАШ моторни индустрии (ТЕИ) со поддршка на Советот за научни и технолошки истражувања на Турција (ТУБИТАК), ќе може да се користи кај воздушните, поморските и копнените одбранбени системи.
Земјата во мај успешно го тестираше својот прв тенковски мотор од 1.500 КС, „Бату“, развиен од турската компанија „BMC Power“ за различни видови тенкови.
АСЕЛСАН во мај успешно го тестираше малиот дрон (УАВ), Сака, што има гимбал со 3 оски, развиен за истражувачки цели и набљудување кој тежи околу 600 грама.
Турското борбено беспилотно летало „Бајрактар Акинџи“, развиено од производителот на беспилотни летала „Бајкар“, собори рекорд во земјата во јули летајќи на височина од 11.594 метри (38.039 стапки), останувајќи во воздухот 25 часа и 46 минути.
Во јули, турскиот ракетен систем за воздушна одбрана ХИСАР А+ беше испорачан со сите елементи, а системот ХИСАР О+ стигна до фаза на сериско производство.
Како прв домашен, турски систем за противвоздушна одбрана, ракетите ХИСАР беа развиени за заштита на воените бази, пристаништата, објектите и трупите од закани од воздух.
Тековните проекти на Турција на полето на авијацијата исто така направија голем прогрес во 2021 година.
Првиот лет на проектот за Хурџет на „Турски аеровселенски индустрии“ (ТАИ), напреден млазен и лесен борбен авион, е закажан за крајот на 2022 година.
Во 2023 година се планираат летовите на Хурџет и борбениот хеликоптер Атак-2, додека воениот брод TF-X ќе биде пуштен во употреба.
Земјата, исто така, го претстави својот прв микропроцесор, Чакил, во август.
„Бајкар“ го претстави своето новодизајнирано беспилотно летало со вертикално полетување и слетување (VTOL) во септември. На ова беспилотно летало не му е потребна писта, тоа може да полета од неколку различни локации, како и од поморски или мобилни платформи.
Турција во ноември успешно ја тестираше својата ракета со долг дострел за системот за противвоздушна одбрана „Сипер“. Овој систем се очекува да биде конкурент на системот С-400.
- Истражувањата поврзани со вселената и технологијата -
Во февруари Турција ја претстави својата национална вселенска програма, Мапата на патот заснована на реални и натпреварувачки цели.
„Националната вселенска програма ќе ја однесе нашата земја кон повисоката лига во глобалната трка за вселената“, рече претседателот Реџеп Таип Ердоган.
Како дел од програмата, Турција има за цел да го оствари својот прв контакт со Месечината на стогодишнината од Републиката во 2023 година.
Турција планира да воспостави космодром, истовремено обезбедувајќи пристап кон вселената.
Оваа земја основа вселенска агенција, Турската вселенска агенција, во 2018 година. Агенцијата е регистрирана од Меѓународната астронаутска федерација во октомври.
Во меѓувреме, во август, Турција ја подготви Националната стратегија за вештачка интелигенција, дефинирајќи ги приоритетите на кои ќе се фокусира во периодот од 2021 до 2025 година.
Стратегијата вклучува цели за зголемување на уделот на вештачката интелигенција во БДП од 5 %, како и формирање 50.000 работни места во секторот.
- Сателити -
Турција стана една од неколкуте земји што успеа да лансира два сателити за една година.
Лансираше два комуникациски сателити во 2021 година, Турксат 5А и Турксат 5Б, со помош на ракетата Фалкон 9 на „Спејс икс“, која полета од воздухопловната станица Кејп Канаверал во американската сојузна држава Флорида, во јануари и во декември.
Турксат 5А и Турксат 5Б, кои беа произведени од „Ербас“, имаат животен век од 30, односно 35 години, додека турската домашна индустрија придонесе во процесот на производство на Турксат 5Б.
Турксат 5Б е најмоќниот турски сателит, кој ќе го зголеми Ка-Бенд капацитетот за повеќе од 15 пати. Ќе може да пренесува податоци со вкупно над 55 гигабити.
Покрај Турција, со Турксат 5Б ќе бидат покриени и целиот Блиски Исток, Персискиот Залив, Црвеното Море, Медитеранот, Северна и Источна Африка, Нигерија, Јужна Африка и соседните земји.
Со Турксат 5Б, Турција моментално има осум активни сателити.
Земјата, исто така, има за цел во 2022 година да го заврши проектот за Турксат 6А, што ќе ја направи Турција една од 10-те земји во светот што можат да произведуваат сопствен комуникациски сателит.
Сателитот, исто така, се очекува да биде лансиран од „Спејс икс“ во првиот квартал на 2023 година.
Работата на новиот турски сателит за набљудување со висока резолуција, ИМЕЏЕ, исто така се очекува да започне во 2022 година.
ИМЕЏЕ е сателит за далечинско набљудување произведен 60 отсто со турски ресурси.
- Возила од турско производство -
Турската Иницијативна група за автомобили (ТОГГ) во јули соопшти дека го завршила првичното склопување на каросеријата на првиот автомобил од турско производство.
Во ноември беше направено тест возење во Истанбул. Се очекува автомобилот да влезе во фаза на сериско производство во 2022 година.
ТОГГ има за цел да ја основа првата турска фабрика за производство на батерии за автомобили, што ќе може да произведува батерии со капацитет од 15 гигават-часови и модули.
Главниот турски производител на автобуси „Карсан“ го произведе првиот електричен автобус со систем за самостојно управување од домашно производство во февруари.
Атак Електрик може да помине 300 километри без прекин благодарение на литиум-јонските батерии од 220 kWh на БМВ (BMW).
Автобусот долг 8,3 метри има капацитет за превоз на над 50 патници.
Отокар, друг турски производител на автобуси, исто така успешно го тестираше првиот самостоен автобус во јануари.
Во втората фаза од процесот на развивање составен од четири фази, компанијата спроведе интеграција на софтвер и тестови за автономна верификација.
- Политика за податоци -
На почетокот на оваа година, Ватсап принуди многу корисници да ги прифатат новите правила за приватност за споделување лични податоци со компаниите на Фејсбук.
Корисниците реагираа на потегот, а турската Управа за конкурентност отвори истрага за Фејсбук и Вотсап и ги суспендира новите правила за споделување податоци.
Најконтроверзното прашање во самиот апдејт (ажурирањето) беше тоа што правилата нема да се однесуваат за корисниците во ЕУ.
По суспендирањето, Фејсбук го одложи ажурирањето, а потоа се откажа од неговото спроведување во Турција.
Во овој процес, корисниците започнаа со користење на други апликации како што се Телеграм и Сигнал, како и турските Бип и Јаај.
Од друга страна, како дел од законот за социјални медиуми во Турција, што стапи на сила во октомври 2020 година, платформите на социјалните мрежи ги почитуваа правилата и назначија свои претставници за Турција.
Според законот, Турција побара од платформите на социјалните медиуми до кои пристапуваат повеќе од 1 милион пати дневно од земјата, да назначат локални претставници.
Компаниите за социјални медиуми мораа да одговорат на барањата од Владата за турски јазик и мораа да одговорат на барањата што се однесуваат на личните и правата на приватност во рок од 48 часа.
Платформите треба да објавуваат полугодишни извештаи за нивните стапки на одговор на таквите барања.
Социјалните мрежи кои не ги почитуваат судските одлуки за отстранување на нелегалните содржини подлежат на казни, според законот.
Законот, исто така, вклучува компаниите за социјални медиуми да преземат мерки за хостирање на податоците на турските корисници во земјата.
Додека ВКонтакте (VK), Јутуб, ТикТок и Дејлимоушн ги прифатија барањата во 2020 година, Линкдин, Твитер и Пинтерест ги прифатија во 2021 година. Твитер и Пинтерест се соочија со санкции, како што се забрани за реклами и ограничување на трансферот на податоци, односно пропусниот опсег.
- Настани -
Турција организираше неколку големи настани од областа на технологијата, одбраната и воздухопловството.
На еден од најголемите светски настани од полето на одбраната, Меѓународниот саем за одбранбена индустрија, што се одржа во август во Истанбул, беа изложени најновите воени и технолошки производи од Турција и од светот.
Четиридневниот настан беше домаќин на 1.200 компании од Турција и странство и прикажа широк спектар најнови производи од одбраната од различни области - возила, беспилотни летала, оружје, симулатори, радари, сонари, решенија за поморски платформи, авијациски системи, проектили, логистички возила, опрема и безбедносни системи.
Најголемиот турски Фестивал за воздухопловство и технологија, ТЕКНОФЕСТ, започна во септември на аеродромот „Ататурк“ во Истанбул, каде што беа организирани активности како воздушни шоуа со воени авиони, беспилотни летала и хеликоптери; потоа семинари, самити, натпревари и саеми.
На фестивалот оваа година се одржаа технолошки натпревари во десетици категории како што се паметен транспорт, дизајн на хеликоптери, биотехнологија, роботика, летечки автомобили, ракети и беспилотни подводни системи.
Вториот саем што се одржува секоја втора година, САХА експо, голем настан на турската одбранбена индустрија, ги отвори своите врати во ноември, собирајќи професионалци од секторот, официјални претставници, компании од одбраната и развивачи на технологии.
- Инвестиции во технологијата и одбраната -
Во 2021 година Турција привлече значителни технолошки инвестиции од светот, додека турските компании презедоа нови чекори.
Кинескиот технолошки гигант „Шјаоми“ отвори производствен капацитет во Истанбул во март. Турција е четвртата земја каде што брендот има свои производствени погони.
OPPO, уште еден кинески гигант за мобилни телефони, отвори фабрика во Истанбул во март, додека кинеската компанија TECNO започна со производство во Турција со инвестиција од 35 милиони долари, отворајќи 1.000 работни места.
Кинеската компанија пак, TCL, со обединување на силите со турскиот главен производител на бела техника Арчелик, започна со производство на мобилни телефони во Турција со годишен капацитет од 450.000 единици, со проекција за достигнување 1 милион во 2022 година.
Кинеската компанија Виво изнајми објект во индустриската турска област Коџаели за производство на мобилни телефони.
Турската компанија за механичка и хемиска индустрија (МКЕК) отвори фабрика за ракети и експлозиви Барутсан во главниот град Анкара за да ја намали зависноста на земјата од увезените воздушни бомби, муниција, проектили или боеви глави.
- Санкции во одбраната -
Некои земји одлучија да воведат санкции за турската одбранбена индустрија, особено за воздухопловството.
Канада ги откажа извозните дозволи за продажба на оружје на Турција под образложение дека нејзината технологија се користела како турска поддршка за напорите на Азербејџан да го ослободи од ерменската окупација регионот Нагорно Карабах, што беше ослободен во ноември 2020 година.
Во 2021 година, САД почнаа со санкции за турската одбранбена индустрија и одредени нејзини претставници поради рускиот систем за воздушна одбрана С-400.
Американските претставници тврдат дека С-400 би бил некомпатибилен со системите на НАТО и би ги изложил следната генерација борбени авиони Ф-35 на можна руска саботажа.
Како членка на НАТО, потегот на Турција предизвика дискусии и САД одлучија да го имплементираат кон Турција Законот за спротивставување на американските противници преку санкции (CAATSA).
Според санкциите CAATSA, што стапија на сила во април, Претседателството на турските одбранбени индустрии не може да добие дозвола за извоз од САД и да има бенефит од кредитните пакети од САД и сродни финансиски институции.
- Извоз -
Во периодот од јануари до ноември оваа година турскиот извоз од одбраната се зголеми за речиси 40 % на 2,9 милијарди долари, додека извозот од областа на високата технологија и технологијата зедоа околу 35 % удел од извозот на Турција од производниот сектор.
ТАИ го потпиша првиот договор на Турција за извоз на сателити со технолошката компанија од Аргентина INVAP и компанијата GSATC.
Како дел од договорот, сателитот ARSAT-SG1 ќе ги исполни барањата на аргентинскиот државен GSM-оператор Арсат, а ќе биде испорачан во 2024 година.
