„Трибунал за Газа“ од понеделник во Сараево - залагање за правда за Палестинците

„Трибунал за Газа“, независна иницијатива на граѓанското општество основано како „народен трибунал“, ќе го одржи своето прво јавно собрание во Сараево, главниот град на Босна и Херцеговина, во период од 26 до 29 мај, што претставува клучен чекор во мисијата на трибуналот за документирање на воените злосторства, решавање на празнините во одговорноста во меѓународниот правосуден систем и застапување на правдата за Палестинците, известува Анадолу.

„Трибуналот за Газа“ официјално беше основан во Лондон во ноември 2024 година од страна на коалиција од академици, интелектуалци, застапници за човекови права и претставници на организациите на граѓанското општество, како одговор на она што тие го опишуваат како „целосен неуспех на организираната меѓународна заедница да го спроведе меѓународното право“ во Газа.

Предводен од Ричард Фалк, истакнат експерт за меѓународно право и поранешен специјален известувач на ОН за окупираните палестински територии, трибуналот се позиционира како обид за ‘затворање на јазот во спроведувањето на законот преку вршење притисок од граѓанското општество врз владите да дејствуваат’. Трибуналот ‘својот авторитет го црпи од народот и нивното чувство за правда, наместо да се потпира исклучиво на владите и нивните институции’.

Настанот во Сараево претставува значаен напредок во однос на претходните подготвителни состаноци и стратешки сесии на Трибуналот одржани во Лондон (февруари 2025 година), Истанбул (февруари 2025 година) и Аликанте (мај 2025 година).

Претходните состаноци се фокусираа на процедурални прашања и стратешка координација како подготовка за овој јавен собир.

Седницата во Сараево ќе ги собере Управниот комитет на Трибуналот, специјализираните совети, Советодавен совет за политика и стручни сведоци на четиридневната јавна расправа. Учесниците ќе разгледаат истражни извештаи, ќе слушнат сведоштва на сведоците и експертите и ќе дискутираат за Нацрт-декларацијата - сеопфатен документ кој треба да служи како референца за одговорност и спречување на слични ситуации низ целиот свет.

„Трибуналот за Газа“ дејствува преку структурирана организација која вклучува Управен одбор, три специјализирани совети, Оддел за меѓународни односи и светски поредок, Оддел за историја, етика и филозофија, како и административни тела и комитети за поддршка.

Секој совет ќе ги презентира своите наоди и препораки за време на собранието во Сараево.

По Сараево, на главната расправа, која е една од најважните фази на „Трибуналот за Газа“ и ќе се одржи во Истанбул во октомври оваа година, одборот, во кој членуваат експерти од областа на правото, културата, политиката и граѓанското општество, ќе ги сослуша сведоштвата на жртвите и сведоците и ќе објави нацрт на конечната одлука. Покрај тоа, ќе бидат објавени и одлуките што содржат посебни овластувања и препораки во согласност со најновите случувања во врска со процесот пред „Трибуналот за Газа“.

„Трибуналот за Газа“ беше основан првенствено за да истражува и проценува наводи за меѓународни злосторства, вклучувајќи и сериозни кршења на човековите права и геноцид, што Израел ги изврши по 7 октомври 2023 година.

Судот се истакнува како иницијатива организирана од релевантни бранители на човекови права, експерти за меѓународно право и меѓународни и регионални невладини организации кои се занимаваат со кршење на човековите права во Појасот Газа. Основан како независна иницијатива, судот има за цел да го привлече вниманието на меѓународната заедница со тоа што ќе ги стави на дневен ред сериозните кршења на човековите права на палестинскиот народ.

Во рамките на сослушувањата, каде што членовите на судот ќе се фокусираат на димензиите на хуманитарната криза во Газа, фокусот ќе биде ставен и на недостатокот на одговорност за воени злосторства на Израел кои се во тек, како и на сведоштвата на поединци и невладини организации погодени од овие злосторства. На Израел ќе му се суди во отсуство за геноцид и воени злосторства во Газа.

Целта е судот да води постапки на целосно транспарентно, да работи независно од меѓународните кругови на моќ и без ограничувања, и да ја заврши својата задача во временски рок кој е можно да се постигне.

„Трибуналот за Газа“ има за цел да обезбеди алтернативен форум за кршења на човековите права што меѓународните судски институции, како што се Меѓународниот кривичен суд (МКС) и Меѓународниот суд на правдата (МСП), не можат да ги решаваат поради политичко влијание или им треба премногу време за завршување на ваквите случаи. Од тој аспект, судот не е алтернатива на МКС и МСП, туку има за цел да ги поддржи овие институции, произведувајќи правно доверливи резултати и да ја подигне глобалната свест.