كۆنگرەی رۆژنامەوانی بڕیاردەری لیژنەی دارایی پەرلەمانی عێراق

سلێمانی ـ AA

بڕیاردەری لیژنەی دارایی پەرلەمانی عێراق، ئەحمەدی حاجی رەشید لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا لە شاری سلێمانی لە بارەی رەشنووسی پڕۆژە یاسای ساڵی 2018ی عێراق و ئەو ماددانەی لە پڕۆژەكەدا لە دژی هەرێمی كوردستان نووسراوە دوا.

ئەحمەدی حاجی رەشید گوتی: "پڕۆژە یاسای بوودجەی حكوومەتی ئیتیحادی بریتییە لەو پڕۆژە یاسایەی ساڵانە دووبارە دەبێتەوە و كورتهێنانی ئەمساڵ كورتهێنانێكی خەیاڵییە لە بوودجەدا، لە بارەی كوردەوە ئەمساڵ خراپترین ساڵە لە مێژووی عێراقدا لە ساڵی 2003 ەوە تا 2018 كە خراپترین بوودجەیە نووسراوە، بەهۆی هەندێك فاكتەرەوە كە گرنگترینیان بریتییە لەوەی رێژەی %17 كە ئیتفاقێكی سیاسی بووە و لە ساڵی 2005 كراوە، كەمكراوەتەوە بۆ 12%، ئەو بڕەش بە كۆمەڵێك كۆت و بەند گیر كراوە و چوارچێوە كراوە كە زەحمەتە هەرێمی كوردستان بتوانێت شایستە داراییەكانی خۆی تێیدا بەدەست بهێنێت".

ئەو گوتی: "تاكە چارەسەر بۆ ئێمەی نوێنەرانی كورد لە بەغدا ئەوەیە كە بەشداری نەكەین لە پڕۆژە یاساكەدا و نیساب تێكبدەین كە بۆ چەند كۆبوونەوەیەك دەتوانین، یان لە رێگەی دانوستانەوە كە سەنگی كورد لە ئێستادا لاوازە و لەو پێگە لاوازەشەوە ناتوانیت مافی تەواو بەدەست بهێنیت، لە بەرامبەردا عەبادی و هێزە عێراقییەكان لە ئێستادا غرورێكی زیاد لە ئەندازە گرتوونی، ترسیشمان هەیە ئەو غرورە سەربكێشێت بۆ هەندێك شتی هەڵەشەیی كە لە پڕۆژە یاساكەدا بەدیمان كردووە، خاڵێكی تر كە دەتوانین پەنای بۆ بەرین لە رێگەی دۆستەكانمانەوە لە دۆستە بیانی و ئیقلیمییەكان كە بەهۆی ریفراندۆمەوە ئەو دۆستانەمان لێنیگەران بوون، بۆیە ئەگەر لایەنێكی بێلایەن لە نەتەوەیەكگرتووەكان یان ئەمریكا و بەریتانیا نەیەنە سەر خەت، ئەوا زەحمەتە ئەمساڵ هەرێمی كوردستان پشكی خۆی لە بوودجەدا دەست بكەوێت".

ئەحمەد رەشید لە بارەی بوودجەی خەمڵێندراوی عێراقەوە گوتی: "كۆی گشتی بوودجەی ساڵی 2018ی عێراق بە ١٠٨ ترلیۆن دینار خەمڵێندراوە، كۆی داهاتی بەدەستهاتووی عێراق ٨٥ ترلیۆن ٣٣١ ملیار دینارە كە داهاتی نەوت ٧٢ ترلیۆنە و داهاتی دیكە ١٢ ترلیۆن دینارە، ئەو خەمڵاندنەش مەرج نییە وەك خۆی دەربچێت".

بڕیاردەری لیژنەی دارایی عێراق ئەوەشی گوت: "لە پڕۆژە یاساكەدا لە هەر شوێنێك وشەی هەرێمی كوردستان نووسرابێت، وشەی پارێزگاكانیان بۆ زیاد كردووە و نووسراوە حكوومەتی پارێزگاكانی هەرێمی كوردستان یان پارێزگاكانی هەرێمی كوردستان، ئەوەش ئاماژەیەكی مەترسیدارمان پێدەدات كە عێراق دەیەوێت سیستەمی هەرێم وەك هەرێمێكی سیاسی و ئیداری و ئابووری هەڵبوەشێنێتەوە و مامەڵە لەگەڵ پارێزگاكاندا بكات".

ئەو گوتیشی: "پڕۆژە یاساكە چەند ئاماژەیەكی تری تێدایە بە هەڵوەشاندنەوەی دامەزراوە یاساییەكان كە بەپێی دەستووری عێراق مۆڵەتیان پێدراوە، بۆیە لە رێگەی ئەو پڕۆژە یاسایەوە حكوومەتی عێراقی دەیەوێت چوارچێوەیەكی سنووردار بۆ هەرێمی كوردستان دروست بكات كە زەحمەتە هەرێم لێی دەربچێت".

بڕیارە سبەی ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق بۆ گفتوگۆكردن و بڕیاردان لەسەر پڕۆژە یاساكە كۆببێتەوە، دواتر رەوانەی پەرلەمان دەكرێت بۆ گفتوگۆ لەسەركردن و دەنگدان لەسەر پڕۆژە یاساكە.

كۆی كورتهێنان لە بوودجەكە دەگاتە ٢٢ ترلیۆن و ٧٨٣ ملیار دینار، كە دەكاتە ١٩،٣% ی كۆی بوودجە.