"بارزانی بۆ پێنج ته‌وه‌ر سه‌ردانی به‌غدای كرد"

هه‌ولێر-AA

پاڵپشتیی كابینه‌كه‌ی عادل عه‌بدومه‌هدی، ناوچه‌ كێشه‌ له‌سه‌ره‌كان، بودجه‌ی هه‌رێم، پێشمه‌رگه‌، نه‌وت و غاز ئه‌و پرسانه‌ن كه‌ بارزانی بۆی چوویه‌ به‌غدا.

راوێژكاری میدیایی سه‌رۆكی پارتی دیموكراتی كوردستان كیفاح مه‌حموود له‌ لێدوانێكدا بۆ ئاژانسی ئانادۆڵو رایده‌گه‌یه‌نێت، مه‌سعود بارزانی بۆ پێنج بابه‌تی سه‌ره‌كی سه‌ردانی به‌غدای كردووه‌ كه‌ له‌ پێشه‌وه‌یانه‌وه‌ ده‌ربڕینی پشتیوانی بۆ حكوومه‌ته‌كه‌ی عادل عه‌بدولمه‌هدییه‌، سه‌باره‌ت به‌ پرسه‌كانی دیكه‌ش ده‌ڵێت "له‌ هه‌گبه‌كه‌ی به‌ڕێز بارزانییدا بۆ به‌غدا چه‌ندین پرس هه‌بوون تاوتوێیان له‌سه‌ر كراوه‌ و قسه‌یان له‌باره‌یه‌وه‌ كراوه‌ له‌نێویاندا بارودۆخی له‌ناكاوی ناوچه‌ كێشه‌ له‌سه‌ره‌كان وه‌كو كه‌ركووك و شنگال و خانه‌قین و ناوچه‌كانی دیكه‌، هه‌روه‌ها پرسی نه‌وت و غاز و هه‌روه‌ها پشكی هه‌رێمی كوردستان له‌ بوودجه‌ی گشتیی عێراق، هه‌روه‌ها بوودجه‌ی پێشمه‌رگه‌ و مه‌شق و پڕچه‌ككردنیان، ئه‌مانه‌ پوخته‌ی ئه‌و بابه‌تانه‌ بوون كه‌ له‌نێوان بارزانی و شانده‌ یاوه‌ره‌كه‌ی و لایه‌نه‌ عێراقییه‌كان باسكراون".

له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا پێی وایه‌ "ئه‌وه‌ی زۆرترین گرنگیی هه‌یه‌ له‌ سه‌ردانه‌كه‌ی به‌ڕێز بارزانی بۆ به‌غدا بریتییه‌ له‌ پشتیوانیكردنی حكوومه‌ته‌كه‌ی عادل عه‌بدولمه‌هدی به‌تایبه‌ت ئیداره‌ی سیاسیی له‌هه‌رێمی كوردستان چی سه‌رۆكی حكوومه‌تی هه‌رێم بێت یان سه‌رۆك مه‌سعود بارزانی پاڵپشتییان كردووه‌ و هه‌مووان ئومێدمان به‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ چاره‌سه‌ری كێشه‌ هه‌ڵپه‌سێردراوه‌كان بكرێت".

سه‌رۆكوه‌زیرانی عێراق عادل عه‌بدولمه‌هدی له‌ 2ی ئۆكتۆبه‌ری ئه‌مساڵ له‌لایه‌ن سه‌ركۆماری عێراق به‌رهه‌م ساڵحه‌وه‌ بۆ پێكهێنانی كابینه‌ی نوێی حكوومه‌ت راسپێردرا، له‌ 24ی ئۆكتۆبه‌ر په‌رله‌مانی عێراق ده‌نگی له‌سه‌ر عه‌بدولمه‌هدی و 18 وه‌زیری كابینه‌کەی دا و هێشتا 8 وه‌زاره‌تیش كورسیی وه‌زیره‌كان تێیاندا چۆڵه‌ و چاوه‌ڕوانی رێككه‌وتنن كه‌ به‌شێكییان وه‌زاره‌تی سیادی و هه‌ستیارن وه‌كو ناوخۆ و به‌رگری.

ئێستا چاوه‌كان له‌سه‌ر حكوومه‌ته‌كه‌ی عه‌بدولمه‌هدی كه‌ میراتییه‌كی قورسی بۆ ماوه‌ته‌وه‌ تیژبوونه‌ته‌وه‌ به‌وه‌ی بتوانێت به‌شێكی ئه‌و كێشانه‌ی هه‌ن چاره‌سه‌ریان بكات، سه‌ركردایه‌تی هه‌رێمی كوردستانیش تاراده‌یه‌كی باش ئومێدی له‌سه‌ر ئه‌م هه‌ڵواسیوه‌ به‌وه‌ی ئه‌و درزانه‌ چاك بكاته‌وه‌ كه‌ به‌هۆی حكوومه‌ته‌كانی مالیكی و دواتریش عه‌بادی له‌په‌یوه‌ندییه‌كانی هه‌رێم و به‌غدا كه‌وتووه‌ته‌وه‌.

سه‌باره‌ت به‌وه‌ی سه‌ردانه‌كه‌ی سه‌رۆكی پارتی دیموكراتی كوردستان مه‌سعود بارزانی كه‌ رۆژی پێنجشه‌ممه‌ پاش تێپه‌ڕبوونی 14 مانگ به‌سه‌ر ئه‌نجامدانی ریفراندۆم له‌ 25ی ئه‌یلولی 2017 ده‌بێته‌ هۆكارێك بۆ ئاساییكردنه‌وه‌ی په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوان هه‌رێم و به‌غدا پاش گرژییه‌كی زۆر، كیفاح مه‌حموود ده‌ڵێت "ناكرێت ده‌ست به‌ بونیادنانه‌وه‌ی په‌یوه‌ندییه‌كان بكه‌ین ئه‌گه‌ر خاڵه‌ نێگه‌تیڤه‌كانی رابردوو تێنه‌په‌ڕێنین و سوودییان لێوه‌رنه‌گرین، بارزانی به‌دڵێكی كراوه‌وه‌ چووه‌ بۆ به‌غدا و پشتیوانی خۆی بۆ كرده‌ی سیاسی و بۆ عادل عه‌بدولمه‌هدی نیشانداوه‌ و چاوپێكه‌وتنه‌كانیشی له‌گه‌ڵ ئه‌و سه‌ركردانه‌شی كه‌ پێشتر ناكۆكییان هه‌بووه‌ وه‌كو حه‌یده‌ر عه‌بادی و نوری مالیكی به‌ڵگه‌ی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ بارزانی ده‌یه‌وێت بونیادنانێكی راسته‌قینه‌ هه‌بێت له‌ په‌یوه‌ندییه‌كان له‌سه‌ر ئاستی عێراق و هه‌رێمی كوردستان به‌گشتی، بۆیه‌ ئه‌گه‌ر نوخبه‌ی سیاسیی ئێستا سوودییان له‌م سه‌ردانه‌ وه‌رگرتبێت ئه‌وا ره‌نگه‌ به‌ره‌و قۆناغێكی نوێی په‌یوه‌ندی بچین كه‌ زۆر له‌ هه‌ڵه‌كانی رابردوو تێده‌په‌ڕێنین".

سه‌رۆكی پارتی دیموكراتی كوردستان مه‌سعود بارزانی رۆژی پێنجشه‌ممه‌ 22ی مانگ بۆ به‌غدا ده‌ستی پێكرد و تێیدا ئه‌جێندایه‌كی چڕ و پڕ هه‌بوو له‌ كار و دیدار و چاوپێكه‌وتن له‌گه‌ڵ زۆرینه‌ی لایه‌نه‌ سیاسییه‌ عێراقییه‌كان، له‌ پێشه‌وه‌یاندا چاوپێكه‌وتن له‌گه‌ڵ سه‌رۆكوه‌زیرانی عێراق عادل عه‌بدولمه‌هدی و سه‌رۆكی په‌رله‌مان حه‌لبوسی و چه‌ندین سه‌ركرده‌ی دیاری گۆڕه‌پانی سیاسیی عێراق. بارزانی و شانده‌كه‌ی سه‌ردانی نه‌جه‌فییشیان كرد و چاوییان به‌ موقته‌دا سه‌دریش كه‌وت.

له‌باره‌ی ئه‌وه‌ی ئایا سه‌ردانه‌كه‌ له‌سه‌ر داوای هیچ وڵاتێكی هه‌رێمی یان زلهێز بووه‌ وه‌كو له‌ چه‌ند ده‌زگایه‌كی میدیایی بڵاوكراوه‌ته‌وه‌ گوایه‌ ئه‌و سه‌ردانه‌ له‌سه‌ر داوای ئێران یان ئه‌مریكا بووه‌، راوێژكاره‌كه‌ی بارزانی بۆ ئاژانسی ئانادۆڵو ئاشكرای ده‌كات "هیچ راگه‌یه‌نراوێكی فه‌رمی له‌مباره‌یه‌وه‌ نییه‌، به‌ڵام ئه‌و زانیارییانه‌ی دزه‌یان كردووه‌ ئه‌وه‌ ده‌رده‌خه‌ن كه‌ ئێرانییه‌كان سه‌ردانیكردنی به‌ڕێز مه‌سعود بارزانییان بۆ به‌غدا پێخۆش بووه‌، هه‌روه‌ها ئه‌مریكییه‌كانیش ئه‌و سه‌ردانه‌یان به‌لاوه‌ گرنگ بووه‌ و خیتابی سیاسیی ئه‌وان پاڵپشتیی ئه‌و لێكنزیكبوونه‌وه‌یه‌ی نێوان هه‌ولێر و به‌غدا ده‌كه‌ن، ئه‌وه‌ سه‌رباری ئه‌وه‌ی ده‌وروبه‌ری عه‌ره‌بیش له‌گه‌ڵ ئه‌م نزیكبوونه‌وه‌یه‌دان، چی له‌ كه‌نداو بێت یان ئوردن، یان میسر بێت".

له‌ساڵی 2005ه‌وه‌ په‌یوه‌ندییه‌كانی هه‌رێمی كوردستان كه‌ به‌پێی ده‌ستوور تاكه‌ هه‌رێمی فیدڕاڵیی عێراقه‌ و حكوومه‌تی ناوه‌ندی چه‌ندین هه‌وراز و نشێوییان به‌خۆوه‌ بینیوه‌، زۆر جار په‌یوه‌ندییه‌كان گرژیی زۆر و ئاڵۆزیی قورسییان تێكه‌وتووه‌، دیارترینیان پرسی جیابوونه‌وه‌ی هه‌رێمی كوردستان كه‌ له‌ 25ی ئه‌یلول ریفراندۆمی كرد و 93 له‌سه‌دی دانیشتوانی هه‌رێم ده‌نگییان بۆ سه‌ربه‌خۆیی دا، ئه‌مه‌ش به‌غدای توڕه‌ كرد و هێرشی سه‌ربازیی كرده‌ سه‌ر ناوچه‌ كێشه‌ له‌سه‌ره‌كان و له‌ده‌ستی هێزه‌كانی پێشمه‌رگه‌ ده‌ریهێنان كه‌ به‌شێكییان له‌ ساڵی 2003ه‌وه‌ كه‌وتبوونه‌ ده‌ستی هه‌رێم، ئه‌مه‌ش ئاستی خراپیی په‌یوه‌ندییه‌كانی هه‌ردوولای به‌ره‌و لووتكه‌ راكێش كرد.

له‌مه‌ڕ ئه‌وه‌ی گوایه‌ پرسی هه‌نارده‌كردنی غاز له‌ كێڵگه‌كانی چه‌مچه‌ماڵه‌وه‌ بۆ توركیا له‌و دیدارانه‌ی بارزانی باسكرابێت، كیفاح شنگالی بۆ ئانادۆڵو گوتی "مه‌سه‌له‌ی نه‌وت و غاز به‌گشتی یه‌كێك بووه‌ له‌و ته‌وه‌رانه‌ی كه‌ باس كراون و ئیدی ورده‌كارییه‌كه‌ دواتر باس ده‌كرێت و بۆ هونه‌رییه‌كان به‌جێ ده‌هێڵدرێت، به‌ڵام ئه‌وه‌ی گرنگه‌ ئه‌وه‌یه‌ ده‌بێت په‌له‌ بكرێت له‌ده‌ركردنی یاسای نه‌وت و غاز و پێویسته‌ ئه‌م یاسایه‌ ببێته‌ هۆكارێك بۆ یه‌كلاییكردنه‌وه‌ی كێشه‌كانی نێوان هه‌رێم و ناوه‌ند له‌مباره‌یه‌وه‌".

به‌پێی كه‌سه‌ نزیكه‌كانی كۆبوونه‌وه‌كانی بارزانی له‌ به‌غدا پرسی جێبه‌جێكردنی ده‌ستوور ته‌وه‌رێكی سه‌ره‌كی بووه‌ له‌و دیدارانه‌ی ئه‌نجامدراون و لایه‌نی كوردستانی ته‌واو كار بۆ ئه‌م لایه‌نه‌ ده‌كات له‌پێناو چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ هه‌ڵپه‌سێردراوه‌كانی نێوان هه‌ردوولا كه‌ له‌ 2005ه‌وه‌ به‌رده‌وامییان هه‌یه‌.

به‌رپرسی لقی 5ی پارتی دیموكراتی كوردستان له‌ به‌غدا شوان محەممەد تاها له‌ لێدوانێكدا بۆ ئاژانسی ئانادۆڵو له‌باره‌ی سه‌ردانه‌كه‌ی بارزانییه‌وه‌ بۆ ئانادۆڵو گوتی "مه‌به‌ست له‌ سه‌ردانه‌كه‌ی به‌ڕێز بارزانی به‌ پله‌ی یه‌كه‌م بۆ به‌غدا بریتی بوو له‌ پاڵپشتی كردنی حكوومه‌تی عادل عه‌بدولمه‌هدی ده‌كات و سه‌ردانی هه‌موو لایه‌نه‌ سیاسییه‌كانی عێراقی كرد و روون و ئاشكرا پێی راگه‌یاندن كێشه‌ی عێراق كێشه‌ی سیسته‌می حوكمڕانییه‌ و ئه‌گه‌ر كێشه‌ی سیسته‌مه‌كه‌ چاره‌سه‌ر نه‌كرێت كێشه‌كان به‌ هه‌ڵپه‌سێردراوی ده‌مێننه‌وه‌، ده‌بێت حكوومه‌ت كاری خزمه‌تگوزارییه‌كان بكات و بۆ خه‌ڵكییان دابین بكات، په‌رله‌مانیش كاری خۆی بكات".

گوتیشی "پێگه‌ی بارزانی له‌ عێراق و كوردستان و ناوچه‌كه‌ وایكرد كه‌ لایه‌نه‌ عێراقییه‌كان كه‌ بارزانی سه‌ردانی كردبوون به‌یه‌ك رسته‌ بڵێین هاتنی بارزانی بۆ به‌غدا متمانه‌یه‌كی گه‌وره‌یان پێده‌به‌خشێت له‌وه‌ی بارودۆخ به‌ره‌و چاره‌سه‌ر و باشتر ده‌ڕوات".

سه‌باره‌ت به‌ داواكارییه‌كانیش شوان تاها بۆ ئانادۆڵو روونی كرده‌وه‌ "داواكارییه‌كان بریتی بوون له‌وه‌ی جه‌خت له‌سه‌ر سیسته‌می حوكمڕانیی عێراق كرایه‌وه‌ كه‌ ده‌بێت به‌شێوه‌یه‌ك بێت كێشه‌كان چاره‌سه‌ر بكات، هه‌ندێك كێشه‌ هه‌ن په‌یوه‌ستن به‌ دامه‌زراوه‌ یاساییه‌كانه‌وه‌ و ده‌بێت له‌رێگه‌ی نوێنه‌رانی كورده‌وه‌ چاره‌سه‌ر بكرێن، هه‌ندێك كێشه‌ هه‌ن په‌یوه‌سته‌ به‌ حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان و حكوومه‌تی ناوه‌نده‌وه‌ ده‌بێت لێكتێگه‌یشتنییان له‌سه‌ر هه‌بێت، ئیدی بوار بۆ نوێنه‌رانی كورد كراوه‌یه‌ بۆ تاوتوێ كردنی پرسه‌كان له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌كانی دیكه‌".

ئه‌و به‌رپرسه‌ی پارتی دیموكراتی كه‌ سه‌ردانه‌كه‌ی به‌ سه‌ردانی گێڕانه‌وه‌ی متمانه‌ و بڕوابوون به‌ داخوازییه‌كانی خه‌ڵك ناوبرد، گوتی "ئه‌م سه‌ردانه‌ی بارزانی سه‌ره‌تایه‌كی باشه‌ بۆ په‌یوه‌ندییه‌كی ته‌ندروستر له‌نێوان هه‌ردوولا".

ئه‌وه‌شی گوت كه‌ هیچ رێككه‌وتنێك له‌ ئه‌نجامی ئه‌و سه‌ردانه‌ی بارزانی نه‌كه‌وتووه‌ته‌وه‌، به‌ڵام لایه‌نه‌ عێراقییه‌كان سه‌ردانه‌كه‌ی بارزانییان به‌ باش زانیوه‌ و پێیانڕاگه‌یاندووه‌ كه‌ ده‌بێت ئه‌و جۆره‌ سه‌ردانانه‌ به‌رده‌وام بێت.