سلێمانی
لە دیمانەیەكی تایبەتدا ئەندامی سەركردایەتی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان و بەڕێوەبەری سەنتەری لێكۆڵینەوەی ستراتیژی كوردستان، فەرید ئەسەسەرد، لەسەر رۆڵی ئێران لە ناوچەكە و عێراق و هەرێم دەدوێت.
لە سەرەتادا ئەسەسەرد گوتی: "ئێران تەنیا رۆڵی لە هەرێمدا نییە، بەڵكو ئەوەی هەیە رۆڵی ئەو وڵاتەیە لە عێراقدا، ئێران یەكێكە لەو وڵاتانەی كاریگەری گەورەی لە سیستمی سیاسی عێراقدا هەیە و لە دوای 2003ەوە یەكێكە لەو وڵاتانەی دەسەڵاتی گەورەی لە عێراقدا هەیە، دوو پێكهاتە سەرەكییەكەی كە لە بنیاتنانەوەی عێراقدا بەشدار بوون، كورد و شیعە، هەردووكیان پەیوەندییەكی زۆر باشیان لەگەڵ ئێراندا هەبوو، ئەو كاتەی هێزە شیعەكان ئۆپۆزسیۆنی عێراقی بوون، زۆرینەیان لە ئێران بوون و ئێمەش وەك كورد پەیوەندییەكی باشمان لەگەڵ ئێراندا هەبوو، بۆیە لە بنیاتنانەوەی عێراقیشدا رۆڵ و كاریگەری ئێران لە عێراقدا فراوان بوو".
فەرید ئەسەسەرد ئاماژەی بەوە کرد کە لە دوای 2003 كە بەعس رووخا، بۆشاییەكی گەورەی سیاسی لە عێراقدا هاتە ئاراوە و گوتی: "دوو هێزی سەرەكی لە عێراق پەیدابوون كە توانییان چارەنووسی سیستمی سیاسی وڵاتەكە داڕێژن، كە یەكێكیان ئەمریكا بوو ئەوی دیکەشیان ئێران. بە كشانەوە و دەرچوونی هێزەكانی ئەمریكاش لە عێراق دەرفەتێكی زیاتر و گەورەتری بۆ ئێران رەخساند كە بتوانێت زیاتر هەژموونی خۆی بەسەر عێراقدا بسەپێنێت، ئێستا ئێران یەكێكە لەو وڵاتانەی گەورەترین دەسەڵاتی لە عێراقدا هەیە".
دەربارەی دۆخی ئێستاش ئەو ئەندامەی سەركردایەتی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان گوتی: "ئێمە و عێراقیش توانیمان سوود لە دۆستایەتیمان لە ئێران وەربگرین، بە تایبەت لە دۆخێكی وەك ئێستادا، ئێران یەكەمین وڵات بوو لە جەنگی دژی تیرۆردا فریای هەرێم كەوت پێش ئێمەش فریای شیعەكان كەوت".
ئەسەسەرد باسی لەوەش كرد "ئێستا لە عێراقدا كار لەسەر ئەوە دەكرێت وەبەرهێنانێك لەو پەیوەندییەدا بكرێت كە لە نێوان ئێران و عێراقدا هەیە، تا سەرلەنوێ بە پەیوەندییەكاندا بچنەوە و لەسەر بنەمایەكی دیکە عێراق جارێكی دیکە بنیات بنێنەوە".
گوتیشی: "عێراق خۆی وا رێككەوتووە كە هەر لە سەرەتاوە فاكتەری دەرەكی كاریگەری زۆری لەسەر چارەنووس و پێكهاتە و سیاسەتەكەی هەبووە". لەسەر بارودۆخی سیاسی دوای کۆتایی داعشیش پێی وایە: "نێوانگیری و دەسەڵات سەپاندنێكی سێ لایەنەی رانەگەیاندراوی نێودەوڵەتی لەسەر عێراق دروست دەبێت كە یەكێكیان ئێرانە، دووەمیان ئەمریكا دەبێت. چونكە عێراقی پاراست و نەیهێشت ئەو سیستمە سیاسییەی ئێستا لەئارادایە بڕوخێت، سعودیەش سێیەمیانە چونكە پاش دەرپەڕاندن و كۆتایی پێهێنانی داعش، سونەكان دەتوانن دەركەون و رەنگە هاوشێوەی هەرێمی كوردستان ئەوانیش هەرێمێكی سونە پێكبێنن، سعودیەش سەركردایەتی سونەی جیهان دەكات، بۆیە ئەویش رۆڵ و كاریگەری لەناو عێراقدا فراوان دەبێت".
ئاماژەی بەوەش کرد کە لە ئایندەدا حكوومەتی عێراق سیاسەتێكی نەرم بەرامبەر سونەكان دەنوێنێت، هەروەك چۆن بەرامبەر كورد نواندی و گوتی: "دوای ئەم قەیرانە و داعش، ئەو سێ دەوڵەتە، ئێران و سعودیە و ئەمریكا، سیاسەتی عێراق دیاری دەكەن و دەتوانن ئارامی بۆ دابین بكەن".
دەربارەی هاوكارییەكانی ئێران و بەشداری لە شەڕی داعش لە هەرێمی كوردستان، گوتی: "ئێران لە خازرەوە تا جەلەولا رۆڵێكی دیاریكراوی هەبوو لە رووبەڕووبوونەوەی تیرۆر، بڕێكی زۆری چەك فریای هەرێمی كوردستان كەوت، هەرێمی كوردستان و هێزی پێشمەرگە توانییان كەڵك لە یارمەتییەكانی ئەمریكا لە ئاسمان و یارمەتی ئێران لەسەر زەوی وەربگرن".
دەربارەی بەشداری پاسدارانی ئێران لە شەڕدا لە هەرێمی كوردستان، ئەسەسەرد گوتی: "بەشدارییەكی وا فراوان نەبووە كە كاریگەری گەورەی هەبووبێت، بەڵام ناشتوانین بڵێین بەشدارییان نەكردووە. ژمارەیەك شارەزای سەربازیی ئێرانی بەشداربوون كە كاریگەری گەورەیان لەسەر یەكلایی كردنەوەی شەڕەكەدا هەبووە".
دەربارەی رۆڵی ئێران لە ناوچەكەدا و هەرێم و عێراق بۆ لەمەودوا، بەڕێوەبەری سەنتەری لێكۆڵینەوەی ستراتیژی كوردستان گوتی: "ئەمە یاسایەكی سیاسییە كە وڵاتێك هێز بنێرێت بۆ وڵاتێكی دیکە و یارمەتی بدات، ئەوە دوای كۆتایی هاتنی شەڕەكە ئەو وڵاتە رۆڵی بەرەو هەڵكشان دەچێت لەناو سیاسەتی ئەو وڵاتەی بەهانایەوە چووە. ئەمریكا لە 2003 یاریكەری سەرەكی بوو لە عێراق، ئێرانییەكانیش كە فریای حكوومەتی عێراق نەكەوتبوون كە نەڕوخێت بەو هۆیە ئەوانیش بوونە یاریكەری سەرەكی، بۆ ئێستاش ئەو لایەنانەی كە ئێستا بەشدارن لەم جەنگەی دژی داعش كە سێ لایەنە سەرەكییەكە بریتین لە ئێران و ئەمریكا و سعودیە، جگە لە هاوپەیمانی نێودەوڵەتیی، دوای شەڕ رۆڵ و كاریگەرییەكی گەورەتریان دەبێت لە ناوخۆی عێراقدا".
فەرید ئەسەسەرد ئاماژەی بەوەش کرد کە بۆ لەمەودوا ئێران دەتوانێت رۆڵی ئابووری خۆی لە عێراق و هەرێمی كوردستان باشتر و فراوانتر بكات و گوتی: "هەرێمی كوردستان و عێراقیش، ئێستا قەرزاری ئێران و ئەمریكاین، دوای شەڕ دەبێت ئەو قەرزەیان بدەینەوە، گومانیشی تیادا نییە نفوزی هەردوو وڵاتەكە پاش شەڕ لە عێراقدا بەرەو هەڵكشان دەچێت".
دەربارەی رۆڵی توركیا بۆ لەمەودوا بە تایبەت لە پەیوەندییە ئابووری و بازرگانییەكاندا كە ئایە چی بەسەردێت ئەگەر رۆڵی ئێران بەرەو فراوان بوون بڕوات، ئەسەسەرد گوتی: "فراوانی رۆڵی توركیا لە پێشتردا هێندەی پەیوەندی بە بەرزی ئاستی پیشەسازی توركی و كەمتەرخەمی ئێرانییەكانەوە هەبووە، ئەوەندە سیاسی نەبووە. بەڵام بێگومان دوای شەڕ لە رووی پەیوەندی سیاسی و ئابوورییەوە ئەوە لەبەرچاو دەگیرێت كە ئایە كێ لەگەڵ پێشمەرگە هاوسەنگەر بووە و یارمەتی داوین و كێ دەستی هاوكاری بۆ درێژ نەكردین، كاریگەری گەورەی دەبێت چونكە دەبێت حیساب بۆ هەستی شەقامی كوردیش بكرێت. ناكرێت لایەنێك كە فریامان كەوتووە و پارە و چەكی سەرف كردووە لەگەڵ لایەنێك كە نەهات بە هانامانەوە هەرچەند داواشمان لێكرد، لە تای یەك تەرازوو دابنرێن". پێشی وابوو: "بۆ لەمەودوا دەبێت هەرێمی كوردستان چاكترین پەیوەندی لەگەڵ ئێران هەبێت چونكە ئەو فریامان كەوتووە و دەبێت چاكترین پەیوەندیمان لەگەڵ ئەمریكا و سعودیەش هەبێت و رەنگە بۆ لەمەوپاش پەرەپێدانی پەیوەندییەكانمان بە تایبەت پەیوەندییە سیاسییەكان لەگەڵ توركیا كێشەمان لەگەڵ ئێران بۆ دروست بكات. بە هەمان شێوە لەگەڵ ئەمریكا و سعودیەش. بۆیە لە ئایندەدا ئاستی پەیوەندییەكانمان گۆڕانكاری بەسەردا دێت، رەنگە ئێران و سعودیە و ئەمریكا بتوانن جێی توركیا بگرنەوە، بەڵام هەندێک جار پەیوەندی سیاسیی نێوان وڵاتان كاریگەری ناكاتە سەر رەوشی ئابووری و ئاڵوگۆری بازرگانی".
گوتیشی: "ئێران هەمیشە كاریگەری لەسەر سیاسەتی عێراق و هەرێمی كوردستانەوە هەبووە و هەندێك جار هەڵكشان و داكشانی تێكەوتووە، رەنگە لە پێشتردا كەمێك داكشابێت بەڵام بۆ لەمەودوا كاریگەرییەكە زیاد دەكات و هەڵدەكشێت".
